• Borelioza – objawy, leczenie

    Borelioza – objawy, leczenie

    Jeśli chcesz umówić wizytę lekarską, kliknij tutaj lub zadaj pytanie lekarzowi online – kliknij tutaj.

    Borelioza – spis treści:

    1. Borelioza wczesna – objawy
    2. Borelioza przewlekła – objawy
    3. Borelioza – jak dochodzi do zakażenia?
    4. Borelioza – zapobieganie
    5. Borelioza – diagnostyka

    1. Borelioza wczesna – objawy

    Borelioza jest chorobą zakaźną, która przebiega w kilku etapach. W zależności od stadium i czasu trwania choroby, zmieniają się jej objawy. Stadium pierwsze to borelioza wczesna miejscowa (rozwija się w ciągu 1-4 tygodni od zarażenia).

    Do objawów boreliozy wczesnej miejscowej należą:

    • Powiększający się obwodowo okrągły rumień (tzw. rumień wędrujący).borelioza-klasyczny-rumien

    Klasyczny rumień wędrujący z centralnym przejaśnieniem („obraz tarczy strzelniczej”)

    Rumień wędrujący pojawia się w około 60-70% przypadków boreliozy. Najczęściej pojawia się w miejscu ugryzienia przez kleszcza, w ciągu kilku dni lub tygodni od zakażenia. Rumień jest zwykle okrągły, z centralnym przejaśnieniem i powiększa się ku obwodowi, osiągając kilka a nawet kilkanaście centymetrów średnicy. Jeżeli choroba w tym stadium nie będzie leczona, rumień może zaniknąć samoistnie, a potem powrócić. Czasami rumień ma postać nieregularnej wysypki, pęcherzyków lub złuszczającej się skóry albo sińca. W rzadszych przypadkach może przypominać ugryzienie przez pająka, grzybicę skóry albo zapalenie tkanki łącznej. Ponadto w okolicy pierwotnej zmiany albo w innych okolicach ciała mogą pojawić się mnogie zmiany satelitarne.

    borelioza-rumien-wedrujacy

    Różne postacie rumienia wędrujacego

    Objawy grypopodobne, takie jak:

    • Brak energii
    • Bóle głowy i szyi
    • Gorączka i dreszcze
    • Ból mięśni i stawów
    • Powiększone węzły chłonne

    U niektórych osób w tym stadium boreliozy nie występują żadne objawy.

    Stadium drugie to borelioza wczesna rozsiana (rozwija się w ciągu 1-4 miesięcy od zarażenia). Jeżeli borelioza pozostanie nieleczona w pierwszym stadium, infekcja rozprzestrzenia się w obrębie skóry, stawów, układu nerwowego i serca.

    W tym stadium objawy mogą samoistnie ustępować i nawracać. Należą do nich:

    • Rumień wędrujący pojawiający się w różnych okolicach na ciele, innych niż miejsce ugryzienia przez kleszcza
    • Porażenie nerwu twarzowego, które objawia się paraliżem lub osłabieniem mięśni twarzy
    • Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, które objawia się sztywnością karku, silnym bólem głowy i gorączką
    • Silny ból i drętwienie kończyn
    • Ból i obrzęk stawów kolanowych, ramiennych i łokciowych
    • Kołatanie serca

    Jeżeli zauważysz u siebie zmianę skórną przypominającą rumień wędrujący, powinieneś zrobić jej zdjęcie, albo obrysować jej brzegi na skórze, by móc ocenić, czy się powiększa i jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. Badania diagnostyczne często dają wynik fałszywie ujemny we wczesnych stadiach boreliozy. Z tego powodu nie należy uzależniać wdrożenia leczenia od wyniku badań laboratoryjnych, jeśli u pacjenta występują silne przesłanki, że został zarażony (ekspozycja, ugryzienie przez kleszcza, obecność rumienia). Wykrycie boreliozy wczesnej jest bardzo istotne ponieważ nieleczona choroba może przejść w kolejne stadium zaawansowania, z poważnymi powikłaniami wielonarządowymi, takimi jak: zapalenie stawów, nieregularny rytm serca, zaburzenia pamięci, trudności z koncentracją, zaburzenia snu, pogorszenie ostrości wzroku.

    2. Borelioza przewlekła – objawy

    Jeżeli borelioza we wczesnym stadium pozostanie nieleczona lub będzie leczona niewłaściwie, choroba może postępować i doprowadzić do uszkodzenia m.in. stawów, serca, nerwów obwodowych i mózgu. Borelioza przewlekła to ostatnie i najbardziej poważne stadium boreliozy, w którym choroba rozprzestrzenia się po całym organizmie. Objawy przewlekłej boreliozy są niespecyficzne i rozpoznanie choroby często nie jest proste.

    Borelioza przewlekła może objawiać się dolegliwościami ze strony następujących narządów i układów:

    • Układ kostno-stawowy
      • Zapalenie stawów, najczęściej dotyczące stawu kolanowego. Przebiega ono w postaci nawracających epizodów obrzęku i zaczerwienienia stawów, z towarzyszącym gromadzeniem się płynu w jamie stawowej
    • Głowa i szyja

      • Wypadanie włosów
      • Bóle głowy
      • Porażenie mięśni twarzy
      • Sztywność i bolesność karku
      • Ból i sztywność żuchwy
    • Oczy

      • Podwójne lub nieostre widzenie
      • Ból gałek ocznych
      • Obrzęk tkanek wokół oczu
      • Nadwrażliwość na światło
    • Uszy
      • Osłabienie słuchu
      • Szumy uszne
      • Nadwrażliwość na dźwięki
      • Dzwonienie” w uszach
    • Układ pokarmowy
      • Biegunki
      • Zaparcia
      • Nudności
      • Bóle brzucha
      • Refluks żołądkowo-przełykowy
    • Układ oddechowy i układ krążenia
      • Trudności z oddychaniem
      • Ból w klatce piersiowej
      • Zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, blok serca i niewydolność serca.
      • Kołatanie serca
    • Układ nerwowy
      • Drżenie rąk
      • Uczucie kłucia lub pieczenia w różnych częściach ciała
      • Drętwienie dłoni i stóp
      • Zaburzenia równowagi
      • Zawroty głowy
      • Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, które objawia się silnym bólem głowy, sztywnością karku, nadwrażliwością na światło
    • Zaburzenia psychiczne
      • Zmienny nastrój, drażliwość
      • Depresja
      • Płaczliwość
      • Napady paniki, niepokój
      • Uczucie bardzo silnego zmęczenia
      • Trudności z zapamiętywaniem, snem, mową
      • Obniżenie popędu seksualnego
    • Układ rozrodczy
      • Nieregularne miesiączki
      • Ból piersi
      • Ból jąder

    3. Borelioza – jak dochodzi do zakażenia?

    Borelioza (inaczej krętkowica kleszczowa, choroba z Lyme) jest chorobą zakaźną wywoływaną przez cztery gatunki bakterii: Borrelia burgdorferi, Borrelia mayonii, Borrelia afzelii i Borrelia garinii. W Europie i Azji dominuje infekcja bakteriami B. afzelii i B. garinii, w Stanach Zjednoczonych – B. burgdorferi i B. mayonii. Do zakażenia bakterią i rozwoju boreliozy dochodzi wskutek ugryzienia przez kleszcza. Na wystąpienie boreliozy szczególnie narażone są osoby, które spędzają dużą ilość czasu w obszarach trawiastych lub leśnych, gdzie bytują kleszcze. Około 25-30% pacjentów z boreliozą pamięta, że zostało ugryzionych przez kleszcza. Jednakże wielokrotnie w wywiadzie brak kontaktu z kleszczem, a możliwość taką potwierdza tylko fakt przebywania w lasach czy parkach. Samo zakażenie nie przenosi się bezpośrednio z człowieka na człowieka, konieczny jest wektor w postaci kleszcza. Przechorowanie boreliozy nie wywołuje odporności, możliwe jest powtórne zakażenie. Częstotliwość zachorowań jest największa w okresie od maja do listopada.

    Różne postacie boreliozy

    Istnieje kilka postaci boreliozy: postać wczesna zlokalizowana to tzw. rumień wędrujący oraz niespecyficzne objawy grypopodobne. To stadium występuje w ciągu 1-30 dni od ugryzienia. Borelioza wczesna rozsiana rozwija się w ciągu 3-10 tygodni od zakażenia. Najczęściej towarzyszą jej objawy ze strony układu mięśniowo-szkieletowego oraz objawy neurologiczne, w rzadszych przypadkach mogą występować zaburzenia rytmu serca lub zapalenie spojówek. Borelioza późna (przewlekła) dotyczy objawów, które rozwijają się w ciągu kilku miesięcy, a nawet lat po pierwotnym zakażeniu. Jej objawy są głównie reumatologiczne i neurologiczne.

    Zakażenie

    Zakażenie człowieka B. burgdorferi jest kilkuetapowe. Zaczyna się od kolonizacji kleszczy przez bakterie, a następnie przeniesienia się kleszcza na żywiciela, którym może być człowiek lub zwierzę. Kleszcze mają kilka stadiów rozwojowych, takich jak: jajo, larwa, nimfa i postać dorosła. Tylko nimfa i postać dorosła kleszcza przenoszą bakterię B. burgdorferi. Kleszcz może zakazić się bakterią np. podczas pożywiania się na zakażonym zwierzęciu. Zwierzę może być tylko nosicielem bakterii, nie musi rozwinąć choroby. Później bakterie namnażają się w przewodzie pokarmowym kleszcza, a w momencie ugryzienia przemieszczają się do jego gruczołów ślinowych. Podczas ugryzienia przez kleszcza przedostają się do krwi człowieka.

    Ryzyko przeniesienia bakterii B. burgdorferi od zakażonego kleszcza na człowieka wzrasta wraz z długością ekspozycji. Badania naukowe wykazały, że w większości przypadków kleszcze w postaci nimfy muszą być przetwierdzone do żywiciela przez 36-48 godzin, a postacie dorosłe 48-72 godziny, ponieważ potrzebna jest odpowiednia ilość krwi, by bakterie mogły się namnożyć i doprowadzić do rozwoju infekcji.

    Gdy bakterie przedostaną się do skóry, są trzy możliwości:

    • Krętki mogą zostać unieszkodliwione i usunięte przez mechanizmy obronne człowieka
    • Krętki mogą przeżyć i ulokować się w obrębie skóry, tworząc objaw w postaci rumienia wędrującego
    • Krętki mogą rozprzestrzenić się w organizmie drogą krwionośną lub limfatyczną

    Gdy krętki przedostaną się do układu krążenia, wykazują tropizm w kierunku skóry, serca, ośrodkowego układu nerwowego, stawów i oczu, ale mogą zainfekować praktycznie każdy narząd. Wykazano obecność krętków w szpiku kostnym, śledzionie, węzłach chłonnych, wątrobie, jądrach i łożysku.

    4. Borelioza – zapobieganie

    Zapobieganie boreliozie polega przede wszystkim na unikaniu ugryzienia przez kleszcze, będące wektorem choroby oraz szybkim usuwaniu kleszcza, jeśli doszło już do ugryzienia.

    Poniższe sposoby pozwalają zmniejszyć ryzyko rozwoju boreliozy:

    Unikanie miejsc bytowania kleszczy

    Kleszcze występują najczęściej na liściach drzew, w wysokiej trawie, w krzakach i na konarach. Główną metodą zapobiegania boreliozie jest unikanie wilgotnych lasów i miejsc z wysoką trawą.

    Odpowiedni strój ochronny

    Podczas przebywania w miejscach bytowania kleszczy należy nosić zakryte obuwie, długie skarpetki, długie spodnie i bluzy z długim rękawem. Długie włosy należy związać i najlepiej nosić nakrycie głowy. Jasny strój pozwala szybko zauważyć na nim kleszcza. Ponadto w sklepach dostępne są aerozole z permetryną, którymi można zaimpregnować ubrania. Permetryna jest repelentem, działa odstraszająco na kleszcze. Należy spryskać zarówno zewnętrzną, jak i wewnętrzną powierzchnię ubrań. Najlepiej spryskać także obuwie.

    Stosowanie repelentów na skórę

    Badania wykazały, że najbardziej skuteczne są repelenty zawierające związek chemiczny o nazwie DEET, ikarydynę lub olejek eukaliptusowy.

    Regularne sprawdzanie odzieży i skóry

    Podczas aktywności na świeżym powietrzu powinno się co jakiś czas sprawdzać, czy na ubraniu lub odzieży nie znalazł się kleszcz i szybko go usunąć.

    Prysznic po powrocie do domu

    Po powrocie z parku czy lasu należy szybko wziąć prysznic. Pozwoli to usunąć wszelkie kleszcze, które nie zdążyły się jeszcze mocno przytwierdzić do skóry. Należy dokładnie obejrzeć swoje ciało, zwłaszcza miejsca trudno dostępne, jak pachwiny, pachy, okolicę podkolanową, uszy, pępek, plecy, skóra głowy. Najlepiej dla pewności poprosić o pomoc drugą osobę.

    Ochrona zwierząt domowych przed kleszczami

    Należy pamiętać, że również zwierzęta domowe mogą zostać ugryzione przez kleszcza, który później może przenieść się na człowieka. Najlepiej wyprowadzać psy tylko na smyczy, unikając wysokiej trawy. Należy skonsultować się z weterynarzem odnośnie dodatkowych środków ochrony zwierząt przed kleszczami.

    Szybkie usuwanie kleszczy ze skóry

    Jeżeli kleszcz zdążył się przytwierdzić do skóry, należy go szybko usunąć, na przykład za pomocą pęsety. Powinno się uchwycić kleszcza blisko skóry, w okolicy jego głowy. Ruch powinien być ostrożny i pewny, tak żeby usunąć kleszcza w całości za jednym razem. Po usunięciu kleszcza należy zdezynfekować miejsce ugryzienia. Miejsce ugryzienia powinno się obserwować przez kilka następnych tygodni, ponieważ może pojawić się rumień wędrujący będący objawem boreliozy. Jeśli po ugryzieniu przez kleszcza wystąpią jakiekolwiek inne niepokojące objawy, należy skontaktować się z lekarzem.

    Dbanie o przydomowe ogródki

    Ponieważ kleszcze występują nie tylko w lesie czy parku, ale również w trawie w przydomowych ogródkach, regularne koszenie trawnika może zredukować ryzyko ugryzienia przez kleszcza. Należy także regularnie grabić i wyrzucać opadłe liście. Ponieważ gryzonie, takie jak szczury czy myszy również mogą przenosić kleszcze, powinno się je zwalczać.

    5. Borelioza – diagnostyka

    Objawy boreliozy są różnorodne i mało specyficzne, dlatego ustalenie rozpoznania wyłącznie na podstawie objawów chorobowych często jest trudne. Pomocne w diagnostyce mogą być różne badania laboratoryjne wykrywające m.in. obecność przeciwciał przeciwko krętkom boreliozy.

    Badania te są najbardziej wiarygodne po kilku tygodniach od zakażenia, ponieważ organizm potrzebuje czasu, aby wytworzyć przeciwciała. Rozwój odpowiedzi immunologicznej organizmu na zakażenie odbywa się w kilku etapach, w ciągu pierwszych tygodni od zakażenia zwykle nie wykrywa się przeciwciał. Przeciwciała klasy IgM mogą być wykrywane w 2 tygodniu choroby, ale u większości chorych są obecne kilka tygodni później. Późne stadium boreliozy charakteryzuje obecność przeciwciał w klasie IgG.

    Do badań laboratoryjnych wykorzystywanych w diagnostyce boreliozy należą:

    Test ELISA. Jest to jedno z najczęściej wykonywanych badań przesiewowych w diagnostyce boreliozy. Test ELISA wykrywa przeciwciała przeciwko B. burgdorferi, jest rodzajem testu pośredniego. Jednakże wyniki tego badania często mogą być fałszywe, dlatego nie stanowią jedynej podstawy do rozpoznania boreliozy. Wynik badania może być również ujemny na początku choroby, zanim organizm zdąży wytworzyć przeciwciała. U niektórych osób ujemny wynik testu może mieć związek z osłabionym układem odpornościowym, który nie wytwarza odpowiednich przeciwciał bądź doszło do infekcji szczepem, którego nie wykrywają standardowe badania.

    Fałszywie dodatni wynik testu ELISA (reakcja krzyżowa) może czasami wystąpić w przypadku innych schorzeń, takich jak:

    • Kiła
    • Leptospiroza
    • Niektóre choroby autoimmunologiczne, np. toczeń
    • Bakteryjne zapalenie wsierdzia
    • Infekcja H. pylori
    • Infekcja EBV
    • Test Western Blot. Jeżeli wynik testu ELISA jest dodatni, badaniem potwierdzającym zakażenie jest metoda Western Blot. Badanie Western Blot wykrywa przeciwciała przeciwko kilku różnym białkom bakterii B. burgdorferi.

    Test PCR. Test ten opiera się na wykryciu obecności genomowego DNA bakterii wywołujących boreliozę. Badanie PCR jest badaniem bezpośrednim, ponieważ wykrywa obecność samej bakterii, a nie tylko skierowanych przeciwko niej przeciwciał. Badanie może dać wynik fałszywie negatywny, ponieważ pobrana próbka może nie zawierać bakterii, mimo obecności zakażenia. PCR pozwala na wykrycie DNA bakterii nie określając czy pochodzi z żywych organizmów, dlatego też dodatni wynik nie jest równoznaczny z aktywnym zakażeniem.

    U osób z objawami neurologicznymi i podejrzeniem boreliozy badania płynu mózgowo-rdzeniowego metodą ELISA i Western Blot mogą pomoc w postawieniu diagnozy.

    Hodowla krętków z tkanek, krwi lub płynu mózgowo-rdzeniowego jest obarczone wysokim odsetkiem wyników fałszywie ujemnych.

    Jeśli chcesz umówić wizytę lekarską, kliknij tutaj lub zadaj pytanie lekarzowi online – kliknij tutaj.

    Skomentuj →

Skomentuj artykuł

Cancel reply

Photostream