• Borelioza – objawy, leczenie

    Borelioza – objawy, leczenie

    Jeśli chcesz umówić wizytę lekarską, kliknij tutaj lub zadaj pytanie lekarzowi online – kliknij tutaj.

    Borelioza – spis treści:

    1. Borelioza wczesna – objawy
    2. Borelioza przewlekła – objawy
    3. Borelioza – jak dochodzi do zakażenia?
    4. Borelioza – zapobieganie
    5. Borelioza – diagnostyka
    6. Neuroborelioza
    7. Stawowa postać boreliozy
    8. Borelioza – leczenie wg aktualnych zaleceń

    1. Borelioza wczesna – objawy

    Borelioza jest chorobą zakaźną, która przebiega w kilku etapach. W zależności od stadium i czasu trwania choroby, zmieniają się jej objawy. Stadium pierwsze to borelioza wczesna miejscowa (rozwija się w ciągu 1-4 tygodni od zarażenia).

    Do objawów boreliozy wczesnej miejscowej należą:

    • Powiększający się obwodowo okrągły rumień (tzw. rumień wędrujący).borelioza-klasyczny-rumien

    Klasyczny rumień wędrujący z centralnym przejaśnieniem („obraz tarczy strzelniczej”)

    Rumień wędrujący pojawia się w około 60-70% przypadków boreliozy. Najczęściej pojawia się w miejscu ugryzienia przez kleszcza, w ciągu kilku dni lub tygodni od zakażenia. Rumień jest zwykle okrągły, z centralnym przejaśnieniem i powiększa się ku obwodowi, osiągając kilka a nawet kilkanaście centymetrów średnicy. Jeżeli choroba w tym stadium nie będzie leczona, rumień może zaniknąć samoistnie, a potem powrócić. Czasami rumień ma postać nieregularnej wysypki, pęcherzyków lub złuszczającej się skóry albo sińca. W rzadszych przypadkach może przypominać ugryzienie przez pająka, grzybicę skóry albo zapalenie tkanki łącznej. Ponadto w okolicy pierwotnej zmiany albo w innych okolicach ciała mogą pojawić się mnogie zmiany satelitarne.

    borelioza-rumien-wedrujacy

    Różne postacie rumienia wędrujacego

    Objawy grypopodobne, takie jak:

    • Brak energii
    • Bóle głowy i szyi
    • Gorączka i dreszcze
    • Ból mięśni i stawów
    • Powiększone węzły chłonne

    U niektórych osób w tym stadium boreliozy nie występują żadne objawy.

    Stadium drugie to borelioza wczesna rozsiana (rozwija się w ciągu 1-4 miesięcy od zarażenia). Jeżeli borelioza pozostanie nieleczona w pierwszym stadium, infekcja rozprzestrzenia się w obrębie skóry, stawów, układu nerwowego i serca.

    W tym stadium objawy mogą samoistnie ustępować i nawracać. Należą do nich:

    • Rumień wędrujący pojawiający się w różnych okolicach na ciele, innych niż miejsce ugryzienia przez kleszcza
    • Porażenie nerwu twarzowego, które objawia się paraliżem lub osłabieniem mięśni twarzy
    • Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, które objawia się sztywnością karku, silnym bólem głowy i gorączką
    • Silny ból i drętwienie kończyn
    • Ból i obrzęk stawów kolanowych, ramiennych i łokciowych
    • Kołatanie serca

    Jeżeli zauważysz u siebie zmianę skórną przypominającą rumień wędrujący, powinieneś zrobić jej zdjęcie, albo obrysować jej brzegi na skórze, by móc ocenić, czy się powiększa i jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. Badania diagnostyczne często dają wynik fałszywie ujemny we wczesnych stadiach boreliozy. Z tego powodu nie należy uzależniać wdrożenia leczenia od wyniku badań laboratoryjnych, jeśli u pacjenta występują silne przesłanki, że został zarażony (ekspozycja, ugryzienie przez kleszcza, obecność rumienia). Wykrycie boreliozy wczesnej jest bardzo istotne ponieważ nieleczona choroba może przejść w kolejne stadium zaawansowania, z poważnymi powikłaniami wielonarządowymi, takimi jak: zapalenie stawów, nieregularny rytm serca, zaburzenia pamięci, trudności z koncentracją, zaburzenia snu, pogorszenie ostrości wzroku.


    2. Borelioza przewlekła – objawy

    Jeżeli borelioza we wczesnym stadium pozostanie nieleczona lub będzie leczona niewłaściwie, choroba może postępować i doprowadzić do uszkodzenia m.in. stawów, serca, nerwów obwodowych i mózgu. Borelioza przewlekła to ostatnie i najbardziej poważne stadium boreliozy, w którym choroba rozprzestrzenia się po całym organizmie. Objawy przewlekłej boreliozy są niespecyficzne i rozpoznanie choroby często nie jest proste.

    Borelioza przewlekła może objawiać się dolegliwościami ze strony następujących narządów i układów:

    • Układ kostno-stawowy
      • Zapalenie stawów, najczęściej dotyczące stawu kolanowego. Przebiega ono w postaci nawracających epizodów obrzęku i zaczerwienienia stawów, z towarzyszącym gromadzeniem się płynu w jamie stawowej
    • Głowa i szyja
      • Wypadanie włosów
      • Bóle głowy
      • Porażenie mięśni twarzy
      • Sztywność i bolesność karku
      • Ból i sztywność żuchwy
    • Oczy
      • Podwójne lub nieostre widzenie
      • Ból gałek ocznych
      • Obrzęk tkanek wokół oczu
      • Nadwrażliwość na światło
    • Uszy
      • Osłabienie słuchu
      • Szumy uszne
      • Nadwrażliwość na dźwięki
      • Dzwonienie” w uszach
    • Układ pokarmowy
      • Biegunki
      • Zaparcia
      • Nudności
      • Bóle brzucha
      • Refluks żołądkowo-przełykowy
    • Układ oddechowy i układ krążenia
      • Trudności z oddychaniem
      • Ból w klatce piersiowej
      • Zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, blok serca i niewydolność serca.
      • Kołatanie serca
    • Układ nerwowy
      • Drżenie rąk
      • Uczucie kłucia lub pieczenia w różnych częściach ciała
      • Drętwienie dłoni i stóp
      • Zaburzenia równowagi
      • Zawroty głowy
      • Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, które objawia się silnym bólem głowy, sztywnością karku, nadwrażliwością na światło
    • Zaburzenia psychiczne
      • Zmienny nastrój, drażliwość
      • Depresja
      • Płaczliwość
      • Napady paniki, niepokój
      • Uczucie bardzo silnego zmęczenia
      • Trudności z zapamiętywaniem, snem, mową
      • Obniżenie popędu seksualnego
    • Układ rozrodczy
      • Nieregularne miesiączki
      • Ból piersi
      • Ból jąder

    3. Borelioza – jak dochodzi do zakażenia?

    Borelioza (inaczej krętkowica kleszczowa, choroba z Lyme) jest chorobą zakaźną wywoływaną przez cztery gatunki bakterii: Borrelia burgdorferi, Borrelia mayonii, Borrelia afzelii i Borrelia garinii. W Europie i Azji dominuje infekcja bakteriami B. afzelii i B. garinii, w Stanach Zjednoczonych – B. burgdorferi i B. mayonii. Do zakażenia bakterią i rozwoju boreliozy dochodzi wskutek ugryzienia przez kleszcza. Na wystąpienie boreliozy szczególnie narażone są osoby, które spędzają dużą ilość czasu w obszarach trawiastych lub leśnych, gdzie bytują kleszcze. Około 25-30% pacjentów z boreliozą pamięta, że zostało ugryzionych przez kleszcza. Jednakże wielokrotnie w wywiadzie brak kontaktu z kleszczem, a możliwość taką potwierdza tylko fakt przebywania w lasach czy parkach. Samo zakażenie nie przenosi się bezpośrednio z człowieka na człowieka, konieczny jest wektor w postaci kleszcza. Przechorowanie boreliozy nie wywołuje odporności, możliwe jest powtórne zakażenie. Częstotliwość zachorowań jest największa w okresie od maja do listopada.

    Różne postacie boreliozy

    Istnieje kilka postaci boreliozy: postać wczesna zlokalizowana to tzw. rumień wędrujący oraz niespecyficzne objawy grypopodobne. To stadium występuje w ciągu 1-30 dni od ugryzienia. Borelioza wczesna rozsiana rozwija się w ciągu 3-10 tygodni od zakażenia. Najczęściej towarzyszą jej objawy ze strony układu mięśniowo-szkieletowego oraz objawy neurologiczne, w rzadszych przypadkach mogą występować zaburzenia rytmu serca lub zapalenie spojówek. Borelioza późna (przewlekła) dotyczy objawów, które rozwijają się w ciągu kilku miesięcy, a nawet lat po pierwotnym zakażeniu. Jej objawy są głównie reumatologiczne i neurologiczne.

    Zakażenie

    Zakażenie człowieka B. burgdorferi jest kilkuetapowe. Zaczyna się od kolonizacji kleszczy przez bakterie, a następnie przeniesienia się kleszcza na żywiciela, którym może być człowiek lub zwierzę. Kleszcze mają kilka stadiów rozwojowych, takich jak: jajo, larwa, nimfa i postać dorosła. Tylko nimfa i postać dorosła kleszcza przenoszą bakterię B. burgdorferi. Kleszcz może zakazić się bakterią np. podczas pożywiania się na zakażonym zwierzęciu. Zwierzę może być tylko nosicielem bakterii, nie musi rozwinąć choroby. Później bakterie namnażają się w przewodzie pokarmowym kleszcza, a w momencie ugryzienia przemieszczają się do jego gruczołów ślinowych. Podczas ugryzienia przez kleszcza przedostają się do krwi człowieka.

    Ryzyko przeniesienia bakterii B. burgdorferi od zakażonego kleszcza na człowieka wzrasta wraz z długością ekspozycji. Badania naukowe wykazały, że w większości przypadków kleszcze w postaci nimfy muszą być przetwierdzone do żywiciela przez 36-48 godzin, a postacie dorosłe 48-72 godziny, ponieważ potrzebna jest odpowiednia ilość krwi, by bakterie mogły się namnożyć i doprowadzić do rozwoju infekcji.

    Gdy bakterie przedostaną się do skóry, są trzy możliwości:

    • Krętki mogą zostać unieszkodliwione i usunięte przez mechanizmy obronne człowieka
    • Krętki mogą przeżyć i ulokować się w obrębie skóry, tworząc objaw w postaci rumienia wędrującego
    • Krętki mogą rozprzestrzenić się w organizmie drogą krwionośną lub limfatyczną

    Gdy krętki przedostaną się do układu krążenia, wykazują tropizm w kierunku skóry, serca, ośrodkowego układu nerwowego, stawów i oczu, ale mogą zainfekować praktycznie każdy narząd. Wykazano obecność krętków w szpiku kostnym, śledzionie, węzłach chłonnych, wątrobie, jądrach i łożysku.


    4. Borelioza – zapobieganie

    Zapobieganie boreliozie polega przede wszystkim na unikaniu ugryzienia przez kleszcze, będące wektorem choroby oraz szybkim usuwaniu kleszcza, jeśli doszło już do ugryzienia.

    Poniższe sposoby pozwalają zmniejszyć ryzyko rozwoju boreliozy:

    Unikanie miejsc bytowania kleszczy

    Kleszcze występują najczęściej na liściach drzew, w wysokiej trawie, w krzakach i na konarach. Główną metodą zapobiegania boreliozie jest unikanie wilgotnych lasów i miejsc z wysoką trawą.

    Odpowiedni strój ochronny

    Podczas przebywania w miejscach bytowania kleszczy należy nosić zakryte obuwie, długie skarpetki, długie spodnie i bluzy z długim rękawem. Długie włosy należy związać i najlepiej nosić nakrycie głowy. Jasny strój pozwala szybko zauważyć na nim kleszcza. Ponadto w sklepach dostępne są aerozole z permetryną, którymi można zaimpregnować ubrania. Permetryna jest repelentem, działa odstraszająco na kleszcze. Należy spryskać zarówno zewnętrzną, jak i wewnętrzną powierzchnię ubrań. Najlepiej spryskać także obuwie.

    Stosowanie repelentów na skórę

    Badania wykazały, że najbardziej skuteczne są repelenty zawierające związek chemiczny o nazwie DEET, ikarydynę lub olejek eukaliptusowy.

    Regularne sprawdzanie odzieży i skóry

    Podczas aktywności na świeżym powietrzu powinno się co jakiś czas sprawdzać, czy na ubraniu lub odzieży nie znalazł się kleszcz i szybko go usunąć.

    Prysznic po powrocie do domu

    Po powrocie z parku czy lasu należy szybko wziąć prysznic. Pozwoli to usunąć wszelkie kleszcze, które nie zdążyły się jeszcze mocno przytwierdzić do skóry. Należy dokładnie obejrzeć swoje ciało, zwłaszcza miejsca trudno dostępne, jak pachwiny, pachy, okolicę podkolanową, uszy, pępek, plecy, skóra głowy. Najlepiej dla pewności poprosić o pomoc drugą osobę.

    Ochrona zwierząt domowych przed kleszczami

    Należy pamiętać, że również zwierzęta domowe mogą zostać ugryzione przez kleszcza, który później może przenieść się na człowieka. Najlepiej wyprowadzać psy tylko na smyczy, unikając wysokiej trawy. Należy skonsultować się z weterynarzem odnośnie dodatkowych środków ochrony zwierząt przed kleszczami.

    Szybkie usuwanie kleszczy ze skóry

    Jeżeli kleszcz zdążył się przytwierdzić do skóry, należy go szybko usunąć, na przykład za pomocą pęsety. Powinno się uchwycić kleszcza blisko skóry, w okolicy jego głowy. Ruch powinien być ostrożny i pewny, tak żeby usunąć kleszcza w całości za jednym razem. Po usunięciu kleszcza należy zdezynfekować miejsce ugryzienia. Miejsce ugryzienia powinno się obserwować przez kilka następnych tygodni, ponieważ może pojawić się rumień wędrujący będący objawem boreliozy. Jeśli po ugryzieniu przez kleszcza wystąpią jakiekolwiek inne niepokojące objawy, należy skontaktować się z lekarzem.

    Dbanie o przydomowe ogródki

    Ponieważ kleszcze występują nie tylko w lesie czy parku, ale również w trawie w przydomowych ogródkach, regularne koszenie trawnika może zredukować ryzyko ugryzienia przez kleszcza. Należy także regularnie grabić i wyrzucać opadłe liście. Ponieważ gryzonie, takie jak szczury czy myszy również mogą przenosić kleszcze, powinno się je zwalczać.


    5. Borelioza – diagnostyka

    Objawy boreliozy są różnorodne i mało specyficzne, dlatego ustalenie rozpoznania wyłącznie na podstawie objawów chorobowych często jest trudne. Pomocne w diagnostyce mogą być różne badania laboratoryjne wykrywające m.in. obecność przeciwciał przeciwko krętkom boreliozy.

    Badania te są najbardziej wiarygodne po kilku tygodniach od zakażenia, ponieważ organizm potrzebuje czasu, aby wytworzyć przeciwciała. Rozwój odpowiedzi immunologicznej organizmu na zakażenie odbywa się w kilku etapach, w ciągu pierwszych tygodni od zakażenia zwykle nie wykrywa się przeciwciał. Przeciwciała klasy IgM mogą być wykrywane w 2 tygodniu choroby, ale u większości chorych są obecne kilka tygodni później. Późne stadium boreliozy charakteryzuje obecność przeciwciał w klasie IgG.

    Do badań laboratoryjnych wykorzystywanych w diagnostyce boreliozy należą:

    Test ELISA. Jest to jedno z najczęściej wykonywanych badań przesiewowych w diagnostyce boreliozy. Test ELISA wykrywa przeciwciała przeciwko B. burgdorferi, jest rodzajem testu pośredniego. Jednakże wyniki tego badania często mogą być fałszywe, dlatego nie stanowią jedynej podstawy do rozpoznania boreliozy. Wynik badania może być również ujemny na początku choroby, zanim organizm zdąży wytworzyć przeciwciała. U niektórych osób ujemny wynik testu może mieć związek z osłabionym układem odpornościowym, który nie wytwarza odpowiednich przeciwciał bądź doszło do infekcji szczepem, którego nie wykrywają standardowe badania.

    Fałszywie dodatni wynik testu ELISA (reakcja krzyżowa) może czasami wystąpić w przypadku innych schorzeń, takich jak:

    • Kiła
    • Leptospiroza
    • Niektóre choroby autoimmunologiczne, np. toczeń
    • Bakteryjne zapalenie wsierdzia
    • Infekcja H. pylori
    • Infekcja EBV
    • Test Western Blot. Jeżeli wynik testu ELISA jest dodatni, badaniem potwierdzającym zakażenie jest metoda Western Blot. Badanie Western Blot wykrywa przeciwciała przeciwko kilku różnym białkom bakterii B. burgdorferi.

    Test PCR. Test ten opiera się na wykryciu obecności genomowego DNA bakterii wywołujących boreliozę. Badanie PCR jest badaniem bezpośrednim, ponieważ wykrywa obecność samej bakterii, a nie tylko skierowanych przeciwko niej przeciwciał. Badanie może dać wynik fałszywie negatywny, ponieważ pobrana próbka może nie zawierać bakterii, mimo obecności zakażenia. PCR pozwala na wykrycie DNA bakterii nie określając czy pochodzi z żywych organizmów, dlatego też dodatni wynik nie jest równoznaczny z aktywnym zakażeniem.

    U osób z objawami neurologicznymi i podejrzeniem boreliozy badania płynu mózgowo-rdzeniowego metodą ELISA i Western Blot mogą pomoc w postawieniu diagnozy.

    Hodowla krętków z tkanek, krwi lub płynu mózgowo-rdzeniowego jest obarczone wysokim odsetkiem wyników fałszywie ujemnych.


    6. Neuroborelioza

    Neuroborelioza jest chorobą zakaźną układu nerwowego, wywołaną przez krętki boreliozy. Objawy kliniczne neuroboreliozy są nieco odmienne u pacjentów z Europy i u pacjentów ze Stanów Zjednoczonych – prawdopodobnie ze względu na inne gatunki bakterii wywołujących zakażenie.

    Różnorodność objawów neuroboreliozy wynika z możliwości lokalizacji tej choroby w każdej części układu nerwowego. Specyficzne warunki immunologiczne mózgowia mogą powodować, że krętki boreliozy przez lata znajdują w ośrodkowym układzie nerwowym, nie powodując objawów choroby. Potwierdzenie diagnozy neuroboreliozy jest utrudnione m.in. ze względu na niską czułość badania PCR płynu mózgowo-rdzeniowego oraz małą efektywność hodowli kultury tej bakterii.

    Obecność przeciwciał przeciwko krętkom boreliozy w płynie mózgowo-rdzeniowym jest tradycyjną metodą diagnostyczną, ale ma niewielką czułość we wczesnej fazie choroby a ponadto przeciwciała te mogą utrzymywać się nawet po wyleczeniu zakażenia. Neuroboreliozę należy leczyć antybiotykami, by zlikwidować objawy oraz zapobiec rozprzestrzenianiu się choroby.

    Objawy

    Objawy kliniczne ostrej neuroboreliozy zwykle pojawiają się po około 1-12 tygodniach od ugryzienia przez kleszcza, głównie ma to miejsce w okresie od czerwca do grudnia. Tylko 40-50% osób z neuroboreliozą pamięta fakt ugryzienia przez kleszcza, a u 20-30% z nich występuje objaw w postaci rumienia wędrującego. Objawy neurologiczne mogą się pojawić już w czasie miejscowej zmiany typu rumienia wędrującego. Najczęstszym objawem wczesnej neuroboreliozy w Europie jest bolesne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i korzeni nerwowych. Współistnienie objawów zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, bólu korzeniowego i porażenia nerwów czaszkowych nazywane jest zespołem Bannwartha.

    Nasilenie i lokalizacja bólu może się zmieniać i typowo objawy są silniejsze w nocy. Niedowład może dotyczyć mięśni unerwionych przez nerwy czaszkowe, mięśni ściany brzucha lub mięśni kończyn.

    Limfocytarne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych występuje u około 5-15% chorych w pierwszych miesiącach po zakażeniu. Do objawów zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych należą przede wszystkim: bóle głowy, bóle szyi, sztywność karku. Mogą występować objawy ogólne, takie jak: zmęczenie, bóle stawowe, bóle mięśniowe, gorączka.

    Bóle głowy występują u około 43%, ale sam silny ból głowy bez współistniejącej radikulopatii i niedowładów jest rzadki u dorosłych. Oprocz zespołu Bannwartha i limfocytarnego zapalenia opon mózgowych niekiedy występuje również zapalenie splotow nerwowych.
    Ośrodkowy układ nerwowy rzadko ulega zakażeniu, ale w przebiegu neuroboreliozy może wystąpić zapalenie rdzenia kręgowego lub zapalenie mózgu. Do objawów klinicznych należą wówczas: dezorientacja, ataksja móżdżkowa, oczopląs, apraksja, niedowład połowiczy. Mogą pojawić się objawy podobne do zespołu Parkinsona.

    Do objawów obwodowych neuroboreliozy przewlekłej należą: mononeuropatia, radikulopatia i polineuropatia. Radikulopatie i polineuropatie związane z neuroboreliozą rzadziej występują w Stanach Zjednoczonych niż w Europie.

    Do objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego związanych z neuroboreliozą przewlekłą należą: zapalenie naczyń mózgowych, przewlekłe postępujące zapalenie mózgu lub zapalenie mózgu i rdzenia kregowego. Zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego jest najcięższą z postaci neuroboreliozy. W zależności od zajętych struktur może objawiać się z zaburzeniami świadomości, zaburzeniami oddechowymi, niedowładem, zaburzeniami oddawania moczu.

    Wiele objawów, które mogą wystąpić w neuroboreliozie jest podobnych do zaburzeń psychicznych spotykanych w innych chorobach. W przypadku neuroboreliozy mogą wystapić objawy takie jak: labilność emocjonalna, zmęczenie, upośledzenie koncentracji, drażliwość, problemy z pamięcią, zaburzenia snu.

    Badania diagnostyczne

    W rozpoznaniu neuroboreliozy bardzo istotny jest dokładny wywiad z pacjentem, uwzględniający pobyt w terenie endemiczym, z narażeniem na ugryzienie przez zakażone kleszcze. Jednakże brak danych o ugryzieniu nie wyklucza zakażenia bakterią i możliwości rozwoju neuroboreliozy. Rozpoznanie neuroboreliozy opiera się na objawach klinicznych oraz badaniach dodatkowych. Najczęściej są to badania płynu mózgowo-rdzeniowego.

    Wyhodowanie krętków z płynu mózgowo-rdzeniowego, jest mało użyteczne, ze względu na niewielki procent dodatnich hodowli.

    Neuroborelioza wiąze się z podwyższonym stężeniem komórek w płynie mózgowo-rdzeniowym, zwykle 10-1000 leukocytów/mm3, głównie limfocytów i plazmocytów. W rzadszych przypadkach komórkowość płynu mózgowo-rdzeniowego może być prawidłowa, zwłaszcza we wczesnym stadium choroby. W takiej sytuacji można próbować wykryć obecność bakterii metodą PCR.

    Krętki wywołujące boreliozę można również zobaczyć pod mikroskopem, np. w materiale z płynu mózgowo-rdzeniwoego, ale czułość i specyficzność tego badania jest niewielka.

    Najpowszechniejszym sposobem potwierdzenia rozpoznania neuroboreliozy jest wykrycie przeciwciał przeciw krętkom we krwi i płynie mózgowo-rdzeniowym w badaniach metodą ELISA. Badaniem potwierdzającym jest metoda Western-blot. W pierwszych tygodniach choroby wynik może być jednak negatywny.

    Leczenie

    W leczeniu neuroboreliozy stosuje się głównie antybiotyki. Lekiem z wyboru jest ceftriakson w dawce 2-4 g na dobę, przez okres 1-2 miesięcy. Niekiedy w ostrej fazie choroby podaje się leki przeciwobrzękowe, a w leczeniu przeciwzapalnym stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne, takie jak: ibuprofen, kwas acetylosalicylowy. W ciężkich przypadkach stosuje się także kortykosteroidy.


    7. Stawowa postać boreliozy

    Wczesna i prawidłowo postawiona diagnoza boreliozy jest najlepszym sposobem by zapobiec rozwojowi poważnego powikłania w postaci boreliozy stawowej. Stawowa postać choroby często występuje u chorych na boreliozę, ale w większości przypadków można ją skutecznie wyleczyć za pomocą antybiotykoterapii.

    Należy zawsze brać po uwagę możliwość wystąpienia tej choroby u osób zgłaszających dolegliwości ze strony stawów, zwłaszcza u pacjentów zamieszkujących tereny endemiczne, gdzie bytują kleszcze zakażone krętkami. Stawowa postać boreliozy objawia się bólem, obrzękiem i sztywnością stawów, przez co może przypominać chorobę zwyrodnieniową stawów. Występuje on zwykle w późnym stadium boreliozy, po kilku miesiącach od zakażenia.

    Postać stawowa boreliozy rozwija się u około 60% pacjentów z nieleczoną boreliozą. Podczas infekcji krętki boreliozy przedostają się do stawów i powodują stan zapalny tkanek wyściełających jamy stawowe. Nieleczony stan zapalny może doprowadzić do uszkodzenia chrząstki. Fakt, że nie u wszystkich pacjentów z boreliozą dochodzi do zajęcia stawów może świadczyć o tym, że niektóre gatunki bakterii bardziej sprzyjają rozwojowi tej postaci choroby.

    Objawy

    W większości przypadków borelioza stawowa dotyczy jednego stawu, najczęściej stawu kolanowego. Rzadziej obejmuje stawy skokowe, łokciowe, biodrowe i nadgarstkowe. Ostre zapalenie stawów jest jednym z częstszych objawów boreliozy, dotyczy 50–60% nieleczonych i 20-30% leczonych osób.

    Przewlekłe zapalenie stawów można rozpoznać, gdy objawy zapalenia stawów utrzymują się przynajmniej przez rok w tej samej lokalizacji. Rozpoznanie boreliozy stawowej nie jest łatwe, zwłaszcza u gorączkujących pacjentów, u których nie wystąpił rumień wedrujący łatwo pomylić chorobę z bakteryjnym zapaleniem stawów. Choroby te różnią się dynamiką, postać stawowa boreliozy postępuje powoli, w przeciwieństwie do septycznego zapalenia stawów.

    Badania diagnostyczne

    Rozpoznanie postaci stawowej boreliozy jest oparte na zebraniu dokładnego wywiadu z pacjentem, badaniu przedmiotowym i badaniach serologicznych. W typowych przypadkach pacjent zgłasza krótkie nawracające epizody obrzęku i bólu jednego lub kilku stawów. Badanie serologiczne jest dwustopniowe, przesiewowym testem jest test ELISA. W przypadku pozytywnego lub niejednoznacznego wyniku testu ELISA wykonuje się badanie Western Blot, które jest testem potwierdzającym.

    Leczenie

    W większości przypadków postać stawowa boreliozy może być skutecznie wyleczona doustnymi antybiotykami. U osób dorosłych stosuje się miesięczną antybiotykoterapię doksycykliną (100 mg dwa razy dziennie), amoksycyliną (500 mg trzy razy dziennie) lub cefurkosymem (500 mg dwa razy dziennie). W leczeniu objawowym stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne.

    U niewielkiej liczby pacjentów objawy utrzymują się mimo antybiotykoterapii, mogą oni wymagać operacyjnego usunięcia uszkodzonych tkanek stawu. W przypadku współistniejących objawów stawowych i neurologicznych niekiedy rozważa się antybiotykoterapię dożylną.


    8. Borelioza – leczenie wg aktualnych zaleceń

    Większość pacjentów z boreliozą, którzy odpowiednio wcześnie zostali poddani właściwej antybiotykoterapii, wraca do zdrowia w szybkim tempie. Najczęściej stosuje się antybiotykoterapię doustną, z zastosowaniem m.in. doksycykliny, amoksycyliny lub cefuroksymu. U pacjentów z poważniejszymi objawami neurologicznymi lub kardiologicznymi lekarz może zadecydować o antybiotykoterapii dożylnej za pomocą np. ceftriaksonu lub penicyliny.

    Decyzja o leczeniu boreliozy powinna być podejmowana wyłącznie przez lekarza, w oparciu o obraz kliniczny, z uwzględnieniem wyników badań laboratoryjnych. Same wyniki badań laboratoryjnych nie powinny być jednak podstawą do wdrożenia leczenia. Badania laboratoryjne nie powinny być także wykorzystywane do oceny skuteczności leczenia, lekarz skupia się głównie na obrazie klinicznym i dynamice objawów chorobowych.

    Terapia

    Terapia trwa zwykle minimum 14 dni i opiera się na antybiotykoterapii. Do głównych antybiotyków stosowanych w leczeniu boreliozy należą: doksycyklina, amoksycylina, cefuroksym, ceftriakson lub cefotaksym. Aktualnie brak jest dowodów naukowych świadczących o skuteczności stosowania wielomiesięcznej antybiotykoterapii. Profilaktyka poekspozycyjna w postaci jednorazowej dawki doksycykliny 200 mg, jest zalecane tylko w przypadku mnogiego pogryzienia przez kleszcze podczas pobytu w rejonie endemicznym. Szczegółowe zalecenia dotyczące leczenia różnych postaci boreliozy zostaną wymienione poniżej.

    W przypadku pojedynczego ugryzienia przez kleszcza zalecana jest obserwacja, zanim zostanie wdrożone jakiekolwiek leczenie. Jeśli pojawią się objawy, wówczas lekarz zadecyduje o rodzaju antybiotykoterapii. U pacjentów z licznymi ugryzieniami, przebywających na terenie endemicznym można rozważyć profilaktyczne podanie jednej dawki 200 mg doksycykliny.

    W razie wystąpienia objawów takich jak rumień wędrujący, borrelial lymphocytoma lub porażenie nerwów czaszkowych, lekiem pierwszego rzutu może być amoksycylina w dawce 500 mg 3 razy dziennie, doksycyklina w dawce 100 mg 2 razy dziennie lub penicylina V w dawce 1000mg 3 razy dziennie. Czas leczenia w tych przypadkach wynosi 14-21 dni.

    W razie nietolerancji antybiotyków beta-laktamowych lekarz może zastosować azytromycynę w dawce 500 mg raz dziennie przez 7-10 dni lub klarytromycynę w dawce 500 mg 2 razy dziennie przez 14-21 dni. W przypadku pierwszego epizodu boreliozy stawowej stosuje się amoksycyliną w dawce 500-1000 mg 3 razy dziennie przez 14-28 dni, doksycyklinę w dawce 100 mg 2 razy dziennie przez 14-28 dni lub cefuroksym w dawce 500 mg dwa razy dziennie przez 14-28 dni.

    W leczeniu neuroboreliozy, nawrotu boreliozowego zapalenia stawów i zapalenia mięśnia sercowego stosuje się antybiotykoterapię dożylną, z zastosowaniem penicyliny G w dawce 3-4 MU co 4 godziny, ceftriakson w dawce 2000mg raz dziennie lub cefotaksym w dawce 2000 mg 3 razy dziennie. Czas leczenia wynosi zwykle 14-28 dni. W przypadku zapalenia stawów opornego na antybiotykoterapię można zastosować niesteroidowe leki przeciwzapalne.

    Przewlekłe zanikowe zapalenie skóry jest leczone amoksycyliną w dawce 500-1000 mg 3 razy dziennie przez 14-28 dni, doksycykliną w dawce 100mg 2 razy dziennie, ceftriaksonem w dawce 2000mg raz dziennie, cefotaksymem w dawce 2000mg 3 razy dziennie lub penicyliną G w dawce 3-4 MU co 4 godziny.

    Jeśli chcesz umówić wizytę lekarską, kliknij tutaj lub zadaj pytanie lekarzowi online – kliknij tutaj.

    Skomentuj →

Skomentuj artykuł

Musisz być zalogowany żeby móc komentować.

Photostream