• Skóra (łac. cutis, gr. derma) – budowa

    Skóra (łac. cutis, gr. derma), największy narząd powłoki wspólnej (łac. integumentum communae) kręgowców o złożonej budowie i wielorakich funkcjach; powłoka właściwa.

    Funkcje skóry

    Podstawowe funkcje skóry to:

    • Skóra człowiekaizolacja środowiska wewnętrznego od zewnętrznego (czynników fizycznych, chemicznych i biologicznych) – mechaniczna osłona i biologiczna obrona organizmu
    • udział w oddychaniu (tylko kręgowce niższe)
    • termoregulacja ustroju
    • udział w gospodarce wodno-elektrolitowej (gruczoły potowe)
    • percepcja (odbiór) bodźców ze środowiska zewnętrznego (dotyk, ból, ciepło, zimno)poprzez receptory w skórze i naskórku
    • melanogeneza (melanina chroni organizm przed mutagennym promieniowaniem ultrafioletowym)
    • wchłanianie niektórych substancji
    • gospodarka tłuszczowa
    • gospodarka witaminowa (synteza prowitaminy D3 z 7-dehydrocholesterolu).
    • wydzielanie dokrewne i reakcje odpornościowe (skóra zawiera komórki Langerhansa należące do APC)

    Skóra jest narządem pokrywającym i osłaniającym ustrój. Ogólna powierzchnia skóry u człowieka wynosi 1,5-2 m2, a grubość wynosi 1,5-5 mm. Składa się z trzech warstw: naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej. Naskórek składa się głównie z dojrzewających komórek nabłonkowych, nazywanych keratynocytami i tworzy kilka warstw: podstawną, kolczystą, ziarnistą i rogową. Oprócz keratynocytów w naskórku znajdują się również komórki barwnikowe — melanocyty, komórki odpowiedzialne za reakcje immunologiczne – komórki Langerhansa i komórki układu nerwowego — komórki Merkela. W skórze właściwej utworzonej z tkanki łącznej znajdują się włókna kolagenowe i elastyna oraz elementy komórkowe: fibroblasty, mastocyty i komórki krwi oraz naczynia i nerwy. Tkankę podskórną tworzy tkanka tłuszczowa i łączna. W skórze znajdują się przydatki skóry: gruczoły potowe (ekrynowe i apokrynowe), gruczoły łojowe, paznokcie i włosy. Skóra spełnia wiele czynności ochronnych: przed zakażeniem bakteriami, grzybami, wirusami, przed czynnikami mechanicznymi, termicznymi, chemicznymi i promieniowaniem świetlnym, oraz zapewnia niezmienne warunki dla środowiska wewnętrznego organizmu (homeostazę). Poza tym skóra spełnia czynność percepcyjną ciepła, bólu, dotyku, ekspresyjną w wyrażaniu stanów emocjonalnych, resorpcyjną oraz bierze udział w magazynowaniu i przemianie materii. Skóra w okolicy otworów naturalnych (usta, nozdrza, odbyt, pochwa itp.) przechodzi w błony śluzowe. U człowieka najcieńsza jest na powiekach, natomiast najgrubsza jest na pięcie.

    Budowa skóry

    Schemat budowy skóry (przekrój)Skóra składa się z trzech warstw (licząc od zewnątrz):

    • naskórek (epidermis) – warstwa zewnętrzna pełniąca funkcję ochronną i rozrodczą, która posiada barwnik – melaninę, nadającą włosom i skórze barwę; naskórek dzieli się na 4 lub 5 warstw w zależności od grubości. Są to (od dołu):
      • warstwa podstawna (łac. stratum basale)
      • warstwa kolczysta (łac. stratum spinosum)
      • warstwa ziarnista (łac. stratum granulosum) warstwa jasna (łac. stratum lucidum) – tylko w miejscach gdzie skóra jest gruba – na podeszwach stóp, zwłaszcza na piętach i wewnętrznej stronie dłoni
      • warstwa rogowa (łac. stratum corneum), która dzieli się na warstwę zbitą (łac. stratum compactum) i warstwę rogowaciejącą (łac. stratum disjunctum)
    • skóra właściwa (łac. cutis vera) – warstwa środkowa, zawiera receptory, naczynia krwionośne, nerwy i inne gruczoły, np. potowe, jest to warstwa odżywcza i wspierająca (ma od 1 do 3 mm grubości)
    • tkanka podskórna (łac. hypodermis, tela subcutanea)- warstwa najgłębsza, zbudowana z tkanki łącznej właściwej luźnej. Zawiera komórki tłuszczowe, izoluje przed nagłymi zmianami temperatury.

    Przydatki skóry (wytwory naskórka)

    Do skóry zalicza się również jej przydatki (adnexa cutis), powstające z nabłonka tworzącego naskórek:

    • łuski (squamae)
    • pióra
    • włosy (pili) (m.in. rzęsy i brwi)
    • paznokcie (ungues)
    • pazury
    • rogi
    • kopyto

    Receptory w skórze są narządami zmysłów: dotyku, bólu, nacisku i temperatury.

    Gruczoły

    W skórze właściwej i w warstwie podskórnej występują gruczoły potowe i łojowe, naczynia krwionośne i ciałka zmysłów.

    Do przydatków skóry należą też gruczoły (glandulae cutis):

    • gruczoły potowe (glandulae sudoriferae) (ssaki)
    • gruczoły łojowe (glandulae sebaceae)(ssaki)
    • gruczoły sutkowe (glandulae mammariae) (ssaki)
    • gruczoły śluzowe (glandulae mucosae) (ryby i płazy)
    • gruczoły mlekowe (glandulae lactiferae)
    • gruczoły jadowe (gady i płazy)
    • gruczoły kuprowe (ptaki)

    Unaczynienie skóry

    • sieć głęboka – skóra właściwa,tkanka podskórna
    • sieć podbrodawkowa – u podstawy brodawek
    • sieć powierzchowna

    Przy oziębieniu następuje odruchowy skurcz naczyń krwionośnych i mięśni stroszących włosy (mm. Arectores pilorum).

     

    Skomentuj →

Photostream