• Dieta wątrobowa – co to jest, jakie produkty zawiera

    Dieta wątrobowa – co to jest, jakie produkty zawiera

    Co to jest dieta wątrobowa?

    Wątroba to wielkie laboratorium organizmy, jej wszystkich funkcji nie sposób opisać w jednym artykule. Dla nas ważne jest to, że wytwarza ona żółć, która emulguje tłuszcze ułatwiając ich trawienie i wchłanianie. Żółć jest gromadzona w woreczku żółciowym, a w momencie, gdy spożywamy posiłek, woreczek żółciowy kurczy się powodując, że zgromadzona w nim żółć trafia drogami żółciowymi wprost do dwunastnicy. Trzustka natomiast wytwarza sok trzustkowy, bogaty między innymi w enzymy trawienne, rozkładające białka i tłuszcze. Tak więc, te dwa narządy współpracują ze sobą i umożliwiają trawienie i wchłanianie przyjmowanych posiłków, nawet tych ciężkostrawnych. Problem pojawia się w momencie, kiedy któryś z tych narządów zaczyna nie pracować prawidłowo.
    Tutaj właśnie z pomocą przychodzi dieta wątrobowa, która jest lekkostrawna i nie wymaga tak wielkiego nakładu pracy ze strony wątroby i trzustki.

    Podstawowe zalecenia

    • Bardzo ważnym zaleceniem w tej diecie jest spożywanie większej ilości (4 – 6) mniejszych posiłków dziennie, zamiast trzech dużych jak to ma miejsce w normalnie zalecanej diecie. Dzięki temu odciążamy wątrobę i trzustkę, które nie muszą trawić tak dużych porcji pokarmu.
    • Pacjentów stosujących tą dietę obowiązuje bezdyskusyjny zakaz spożywania alkoholu. Alkohol pobudza wydzielanie soków trzustkowych i skurcz woreczka żółciowego. Dodatkowo alkohol działa toksycznie na i tak często już uszkodzoną wątrobę.
    • Bardzo ważne jest także, aby przygotowywane posiłki zawierały ograniczone ilości tłuszczu. Tłuszcze powinny być w tym przypadku zastępowane zwiększoną podąrzą węglowodanów tak, aby zachować odpowiednią wartość energetyczną spożywanego posiłku. Przygotowując posiłki należy unikać ich smażenia. Zamiast tego posiłki mogą być przygotowywane poprzez gotowanie na parze, duszenie lub pieczenie w folii aluminiowej.
    • W diecie wątrobowej nie należy zapominać o błonniku. Błonnikiem nazywamy szereg substancji budujących ściany komórek roślin. Należą do nich celuloza, hemiceluloza, pektyny, gumy, śluzy oraz ligniny. Substancje te nie są trawione przez nasz układ pokarmowy, leczy są wydalane z kałem. Wypełniając przewód pokarmowy, absorbują toksyny, pobudzają perystaltykę jelita i oczyszczają je z zalegających treści. Dużo błonnika można znaleźć w produktach takich jak siemię lniane, otręby, chleb z pełnego ziarna, marchwi czy jabłku.

    Dieta w wirusowym zapaleniu wątroby

    Wirusowe zapalenie wątroby powoduje uszkodzenie miąższu wątroby i upośledzenie jej funkcji. W zależności od typu wirusa i przebiegu może być ostre lub przewlekłe. Najczęściej przebiega w trzech etapach, w związku z czym dieta musi być odpowiednio modyfikowana.

    W początkowym okresie chodzi przede wszystkim o to, aby zminimalizować dolegliwości żołądkowo-jelitowe oraz nie nadwyrężać zbytnio wątroby. Dieta składa się na samym początku ze słodkich napojów takich jak: soki warzywne i owocowe, kompoty, słodzona herbata, miód, kleiki ryżowe, płatki owsiane. W następnej kolejności można wprowadzać produkty o stałej konsystencji, takie jak: suchary, biszkopty. Białko w diecie uzupełnia się spożywając małe ilości mleka odtłuszczonego lub białka jajek.

    Drugi okres to pojawienie się żółtaczki. Objaw ten może ustępować po kilku tygodniach albo utrzymywać się przez kilka miesięcy w zależności od rodzaju wirusowego zapalenia wątroby. W tym okresie należy stosować dietę białkowo-węglowodanową z ograniczeniem spożycia tłuszczów. Możemy też powoli zwiększać kaloryczność posiłków. Niezbędne organizmowi białko dostarczamy podając odtłuszczone nabiały, białka jaj, gotowane mięso oraz ryby. Zapotrzebowanie na węglowodany pokrywamy podając miód, kompoty, potrawy mączne, pieczywo, owoce. Tłuszcz dostarczamy w bardzo niewielkich ilościach w postaci oleju roślinnego i masła. Należy się wystrzegać przede wszystkim potraw ciężko strawnych zawierających przyprawy, a także soli.

    W momencie ustąpienia objawów choroby stopniowo rozszerzamy menu tak, aby powoli dochodzić do diety normalnej. Mimo to, jeszcze przez dłuższy czas, bo nawet do roku, należy wystrzegać się bardzo tłustych posiłków, smażonych potraw, dużych ilości przypraw, wędzonych produktów oraz alkoholi.

    Dieta w marskości wątroby

    Marskość wątroby polega na nieodwracalnym włóknieniu jej miąższu. Prowadzi to do jej niewydolności. Przyczynami mogą być toksyny, alkohol, wirusy, choroby metaboliczne. W tym przypadku najważniejsze jest wyłączenie ze spożycia wszelkich napojów alkoholowych, zarówno tych wysokoprocentowych jak i niskoprocentowych. Znowu zalecana jest dieta białkowo – węglowodanowa z ograniczeniem spożycia tłuszczu i soli. Należy unikać potraw smażonych, zamieniając je na gotowane, duszone lub ewentualnie pieczone. Powinno się wystrzegać: żółtka jaj, tłustych serów, śmietany, ciast i tortów, wędlin, konserw, marynat, przypraw i sosów. Białko powinno być pełnowartościowe, dostarczane pod postacią chudego mięsa drobiowego ryb i odtłuszczonego twarogu. Węglowodany to z kolei kasze, ryż, kompoty, suchary czy biszkopty, lekkostrawne dania mączne, kleiki, miód. Nie wolno też zapominać o owocach i warzywach, które zawierają nie tylko duże ilości węglowodanów, ale także niezbędne witaminy. Mogą być one podawane w postaci surowej, gotowanej lub jako surówki.

    Dieta w kamicy woreczka żółciowego

    W schorzeniu tym, w woreczku żółciowym odkładają się złogi zbudowane z cholesterolu, kwasów żółciowych, bilirubiny i innych substancji. Początkowo kamica może nie dawać dolegliwości. Jednak po sytym posiłku, zwłaszcza bardzo tłustym, następuje silny skurcz woreczka i wtedy mogą pojawić się bóle w prawej górnej części brzucha.

    Bezpośrednio po ataku kolki żółciowej lub zapaleniu dróg żółciowych dietę należy ograniczyć do picia wody (mineralnej lub przegotowanej) lub słabej i niesłodzonej herbaty. W dalszej kolejności, gdy chory poczuje się już lepiej może zacząć przyjmować kleiki, suchary, gotowane ziemniaki i marchewkę

    Następnie, stopniowo można wzbogacać swoją dietę, pamiętając jednak o pewnych zasadach.  Zalecane jest regularne spożywanie większej ilości mniej sytych posiłków. Długie przerwy między posiłkami spowodowałyby, że w długo zalegającej w woreczku żółci wytrącałyby się kamienie żółciowe. Także tutaj zalecana jest dieta białkowo-węglowodanowa, unikanie tłustych, smażonych potraw. Posiłki powinny być świeże, przyrządzane tuż przed spożyciem, nie zaś odgrzewane. Dietę należy wzbogacać w błonnik i witaminy, dlatego zaleca się spożywanie otrębów, chleba razowego, owoców i warzyw. Wyjątkiem są warzywa strączkowe, grzyby, kapusta, cebula, kalafior, ogórki, które należą do składników ciężkostrawnych. Niewskazane są też kwaśne owoce. Wskazane jest przyprawianie potraw koperkiem, pietruszką, majerankiem, goździkami czy też melisą. Poprawiają one smak potraw, pobudzają apetyt a jednocześnie korzystnie wpływają na trawienie.

    Dieta w zapaleniu trzustki

    Może mieć postać ostrą, jak w przypadku kamicy przewodu trzustkowego lub postać przewlekłą, spowodowaną nadużywaniem alkoholu, niektórych leków, wirusów lub predyspozycjami genetycznymi. Choroba polega na uwolnieniu enzymów trawiennych, które uszkadzają samą trzustkę jak i okoliczne tkanki. Objawia się bardzo silnym bólem w górnej części brzucha, głównie po lewej stronie. Ból najczęściej promieniuje do pleców. Stany te wymagają natychmiastowej interwencji lekarskiej.

    Ostre zapalenie trzustki jak i zaostrzenie przewlekłego zapalenia trzustki wymaga odpowiedniej diety. W pierwszej kolejności należy powstrzymać się od spożywania jakichkolwiek pokarmów. W ten sposób dajemy trzustce możliwość uspokojenia jej aktywności i zahamowania uszkadzającego okoliczne tkanki soku trzustkowego. Płyny i niezbędne składniki odżywcze podawane są dożylnie. Dopiero po ustąpieniu ataku zapalenia trzustki, można przystąpić do spożywania pokarmów drogą doustną. Wymagana jest jednak odpowiednio dobrana dieta oszczędzająca trzustkę i minimalizująca ryzyko nawrotu choroby. Zasady, jakimi się powinniśmy kierować, są podobne jak w przypadku pozostałych przypadków diety wątrobowej. Posiłki powinny być łatwostrawne, dozwolone jest spożywanie wyłącznie chudego mięsa, unikanie potraw smażonych. Początkowo warzywa i owoce powinny być gotowane i ucierane, potem można je spożywać w postaci surowej. Do diety można wprowadzać produkty mączne, odtłuszczony nabiał i białko jaja. Powoli należy zwiększać kaloryczność posiłków tak, aby dostarczać organizmowi odpowiednią ilość energii. We wczesnym okresie rekonwalescencji należy odstawić całkowicie alkohol. W dłuższym okresie czasu należy także pamiętać, aby w dużym stopniu ograniczyć spożywanie alkoholi, zwłaszcza tych wysokoprocentowych. Mogą one nadmiernie pobudzać czynność trzustki. Ostre zapalenie trzustki często nazywane jest „chorobą ucztujących”. Bardzo wiele przypadków ostrego zapalenia trzustki, zdarza się na przyjęciach obfitujących w tłuste i ciężkostrawne potrawy oraz wysokoprocentowe alkohole. Zarówno tłuszcze jak i alkohol w znacznym stopniu pobudzają aktywność wydzielniczą trzustki.

    Jakie produkty są zalecane?

    • produkty zbożowe: mąka (pszenna, ziemniaczana), ryż, kukurydza, płatki owsiane, płatki ryżowe, płatki kukurydziane, płatki pszenne, kiełki soi
    • pieczywo: chleb pszenny, graham, razowy, grzanki, suchary
    • ciasta: ciasta drożdżowe, biszkopty, pierniki, keks, ciasta z owocami,
    • produkty mleczne: mleko niskotłuszczowe (0,5%), odtłuszczony jogurt, chudy twaróg, śmietana (do 10% tłuszczu), kefir, ser z małą zawartością tłuszczu (do 3 %)
    • cukier i słodycze: cukier, miód, galaretka, marmolady, słodzik
    • mięsa: cielęcina, chuda wołowina, serca, wątroba, kurczak, indyk, królik, zając, flaki
    • przyprawy i zioła: kminek, anyż, koper, goździki, cynamon, gałka muszkatołowa, ziele angielskie, przecier pomidorowy, ketchup (ale tylko łagodny i w niewielkich ilościach)
    • wędliny: chuda szynka, cielęcina, polędwica, filety drobiowe
    • tłuszcze: masła, margaryny, oleje roślinne, oliwa z oliwek
    • ryby: pstrąg, szczupak, lin, sandacz, mintaj, panga, sola, dorsz, flądra, tuńczyk, morszczuk, płastuga
    • owoce: jabłka, gruszki, cytrusy, truskawki, maliny, banany, jeżyny, kiwi, brzoskwinie, morele, kompoty owocowe
    • warzywa: gotowane ziemniaki, marchewka, szparagi, kalafior, szpinak, pomidory, buraki, sałata zielona, szpinak, koper, pietruszka, brokuły
    • jaja, najlepiej z ograniczoną ilością żółtka
    Skomentuj →

Skomentuj artykuł

Musisz być zalogowany żeby móc komentować.

Photostream