• Ciąża zagrożona – przebieg ciąży, rodzaje zagrożeń

    Ciąża zagrożona – przebieg ciąży, rodzaje zagrożeń

    Rozwój dziecka w łonie matki to fascynująca podróż, rozpoczynająca się wraz z poczęciem i trwająca aż do porodu. Czasem aż trudno uwierzyć, że z tej jednej zapłodnionej komórki, w ciągu dziewięciu miesięcy, rozwija się dziecko…

    Początek ciąży

    Młody organizm bierze swój początek w momencie zapłodnienia. W trakcie stosunku nasienie gromadzone jest w pochwie. Jest to jednak dopiero początek długiej podróży plemników, które wędrują przez szyjkę, trzon macicy i trafiają do jajowodu, gdzie dochodzi do zapłodnienia. Aby do tego jednak doszło, plemniki muszą przebić się przez osłonkę otaczającą komórkę jajową. Pierwszy, któremu się uda dostąpi zaszczytu przekazania materiału genetycznego ojca. Reszta musi „obejść się smakiem”, gdyż po zapłodnieniu osłonka komórki jajowej twardnieje i uniemożliwia wniknięcie do swojego wnętrza kolejnych plemników. W ten sposób dochodzi do powstania jednokomórkowej zygoty, z której rozwinie się zarodek a następnie płód.

    Właśnie od plemnika zależy, czy urodzi się chłopczyk czy dziewczynka. Komórka jajowa zawiera zawsze chromosom X, natomiast plemnik może nieść chromosom X lub Y. Po zapłodnieniu powstaje więc zygota XX, czyli dziewczynka lub XY, czyli chłopiec. To jaką płeć będzie miało dziecko jest kwestią przypadku.

    Pierwsze kilka dni po zapłodnieniu zygota wędruje w dół jajowodu, jednocześnie dzieląc się kilkakrotnie i tworząc wielokomórkową kuleczkę zwaną morulą. Kolejne podziały komórkowe prowadzą do przekształcenia kuleczki w pęcherzyk z jamą w środku, zwaną blastocystą. Po pięciu dniach od zapłodnienia, blastocysta dociera do macicy, gdzie dochodzi do implantacji, czyli zagnieżdżenia w błonie śluzowej macicy. Z zewnętrznej warstwy blastocysty wykształci się łożysko, natomiast wewnętrzna część jej komórek da początek właściwemu zarodkowi.

    Zewnętrzną część zagnieżdżonej blastocysty stanowi trofoblast, który szybko rozrasta się i częściowo wnika w ścianę macicy. Wewnątrz blastocysty rozwija się zarodek. Jego komórki szybko się dzielą, dzięki czemu zwiększa on bardzo szybko wymiary. Komórki zaczynają się różnicować do pełnienia różnych funkcji. Jest to kluczowy okres w rozwoju dziecka.

    Rozwój embrionalny

    Okres embrionalny jest szczególnym czasem w rozwoju dziecka. Właśnie wtedy jest ono najbardziej podatne na czynniki szkodliwe. Mogą one z łatwością doprowadzić do poronienia lub wad rozwojowych. Do najważniejszych czynników szkodliwych w tym okresie ciąży można zaliczyć:

    • alkohol, wiele leków, toksyny
    • infekcje (różyczka, cytomegalia)
    • promieniowanie jonizujące (prześwietlenia, radioterapia)
    • niedobory żywieniowe (niedobór kwasu foliowego w diecie może doprowadzić do rozszczepu kręgosłupa)

    2 tydzień (8-14 dni po zapłodnieniu)

    • komórki trofoblastu dzielą się i wnikają coraz głębiej w ścianę macicy, gdzie utworzą łożysko
    • wykształca się pęcherzyk żółtkowy
    • wewnętrzne komórki blastocysty tworzą tarczę zarodka
    • wykształca się smuga pierwotna
    • pojawiają się pierwsze kosmki łożyskowe

    3 tydzień(15-21 dni po zapłodnieniu)

    • formuje się struna grzbietowa
    • zachodzi gastrulacja, która doprowadza do powstania trzech listków zarodkowych, z których rozwijać się będą poszczególne tkanki i narządy
    • pojawia się cewa nerwowa, z której następnie rozwinie się mózg i rdzeń kręgowy
    • wzdłuż struny grzbietowej, po obu jego stronach układają się somity, z których następnie rozwiną się poszczególne obszary skóry, kości i mięśnie
    • pojawia się prymitywny zawiązek serca, zaczynają powstawać pierwsze naczynia

    4 tydzień (22-28 dni po zapłodnieniu)

    • zarodek ma już długość około 4mm i zaczyna układać się na kształt litery C
    • prymitywny zawiązek serca zaczyna bić i rozwija się nieustannie, między przedsionkami rozwija się przegroda pierwotna
    • formują się łuki skrzelowe, pewnego rodzaju zagłębienia, które dadzą początek twarzy i szyi
    • cewa nerwowa zamyka się
    • zaczynają się formować otwory słuchowe
    • pojawiają się zawiązki narządów: płuc, wątroby, trzustki, śledziony, nerek
    • pęka błona nosowogardłowa, co daje początek ustom

    5 tydzień (29-35 dni po zapłodnieniu)

    • zarodek mierzy około 8 mm
    • pojawiają się zawiązki oczu i nosa
    • zawiązek mózgu dzieli się na 5 pęcherzyków
    • pojawiają się malutkie nóżki i rączki

    6 tydzień (36-42 dni po zapłodnieniu)

    • zarodek mierzy około 13 mm
    • rozwijają się płuca i mózg
    • nóżki i rączki wydłużają się, można dostrzec dłonie i stopy
    • paluszki na dłoniach i stopach są już zauważalne, ale są ze sobą jeszcze zrośnięte
    • zawiązki narządów płciowych zaczynają być dostrzegalne

    7 tydzień (43-49 dni po zapłodnieniu)

    • zarodek mierzy około 18 mm
    • sutki zaczynają być dostrzegalne
    • można już zauważyć łokcie i kolana
    • w USG można zaobserwować pierwsze spontaniczne ruchy kończyn
    • wszystkie narządy wewnętrzne zaczęły się już kształtować

    Rozwój płodowy

    Od 8 tygodnia aż do narodzin, rozwijający się organizm jest nazywany płodem. Po zakończeniu okresu zarodkowego, zawiązki wszystkich narządów zaczęły się już kształtować, dlatego też rozwijający się organizm nie jest już aż tak bardzo wrażliwy na wpływ czynników zewnętrznych. Chociaż dalej mogą one wywoływać pewne zaburzenia rozwojowe.

    8 tydzień ciąży

    • płód mierzy około 30mm długości
    • jelita obracają się przyjmując właściwe położenie i przebieg
    • kształtuje się twarz
    • powieki stają się dostrzegalne
    • małżowiny uszne zaczynają przybierać właściwy sobie kształt

    9 do 12 tydzień ciąży

    • płód osiąga długość 8 cm
    • głowa stanowi prawie połowę długości całego ciała
    • twarz jest już dobrze wykształcona
    • powieki są zamknięte, i pozostaną takie do mniej więcej 27 tygodnia ciąży
    • pojawiają się zawiązki zębów
    • rączki i nóżki stają się dłuższe i smuklejsze
    • płód zaciska paluszki w piąstkę
    • narządy płciowe są już dobrze zróżnicowane
    • wątroba zaczyna produkować czerwone krwinki

    13 do 16 tydzień ciąży

    • płód osiąga długość 15 cm
    • meszek płodowy pokrywa główkę
    • twarz płodu jest prawie przeźroczysta
    • rozwijają się kości i mięśnie
    • płód wykonuje coraz więcej ruchów w łonie matki
    • usta wykonują pierwsze odruchy ssania
    • wątroba i trzustka wydzielają pierwsze soki do światła przewodu pokarmowego

    19 tydzień ciąży

    • płód osiąga długość 20 cm
    • meszek płodowy pokrywa już całe ciało
    • pojawiają się brwi i rzęsy
    • na palcach stóp i rąk formują się paznokcie
    • płód jest coraz bardziej aktywny ruchowo, matka jest w stanie odczuć te ruchy, mówi się że dziecko „kopie”
    • bicie serca można wysłuchać przy pomocy stetoskopu

    23 tydzień ciąży

    • płód mierzy już 28 cm waży około 725 g
    • brwi i rzęsy są jeszcze lepiej zaznaczone
    • oczy są dobrze rozwinięte
    • płód rozwija pierwsze odruchy obronne, reaguje przede wszystkim na nagłe wstrząsy
    • w płucach formują się pęcherzyki oddechowe
    • badanie USG wykonywane między 20 a 22 tygodniem ciąży pozwala zazwyczaj stwierdzić już płeć dziecka, oceniana jest ona zawsze, jednak informacja ta udzielana jest tylko jeśli rodzice sobie tego życzą

    27 tydzień ciąży

    • płód osiąga 38 cm długości, waży około 1,2 kg
    • na ten okres przypada gwałtowny rozwój mózgu i całego układu nerwowego
    • powieki mogą się już otwierać i zamykać
    • rozwija się błędnik
    • na tym etapie rozwoju, układ oddechowy, mimo że niedojrzały jest już w stanie umożliwić oddychanie

    31 tydzień ciąży

    • płód mierzy około 40 cm i waży mniej więcej 2 kg
    • rozwija się tkanka tłuszczowa
    • pojawiają się rytmiczne ruchy oddechowe
    • kości są już wykształcone, ale są jeszcze bardzo miękkie

    35 tydzień ciąży

    • płód osiąga długość do 48 centymetrów i waży nawet 3 kg
    • meszek płodowy zaczyna zanikać
    • rozwija się tkanka tłuszczowa
    • dziecko urodzone po 35 tygodniach ciąży ma już bardzo duże szanse na przeżycie, wymaga jednak interwencji lekarskiej

    36 do 39 tydzień ciąży

    • płód osiąga 48 do 53 cm długości
    • meszek płodowy zanika, pozostaje jedynie na ramionach i barkach
    • niewielkie uwypuklenia w okolicach piersiowych są zauważalne u obu płci
    • włosy na głowie stają się gęstsze

    Najczęstsze powikłania w trakcie ciąży

    Ciąża to bardzo trudny okres, zarówno dla matki jak i dla dziecka. Organizm matki musi przystosować się do nowej sytuacji, którą jest rozwijający się w jego wnętrzu płód. Rozwijający się młody organizm w ciągu dziewięciu miesięcy musi osiągnąć dojrzałość wystarczającą, aby przeżyć w środowisku zewnętrznym. Natomiast organizm matki musi mu zapewnić wszystkie substancje odżywcze i chronić przed wszelkimi niebezpieczeństwami. Nie zawsze jednak wszystko przebiega tak idealnie jak byśmy sobie tego życzyli. Poniżej opiszemy najczęściej pojawiające się powikłania okresu ciąży.

    Krwawienia z pochwy

    Krwawienie z pochwy w trakcie ciąży może zdarzyć się w każdym trymestrze. Przyczyny mogą być różne. Niektóre błahe inne mogą świadczyć o poważnych komplikacjach. Sytuacje takie powinny być zawsze powodem do skontaktowania się z lekarzem, który może zlecić odpowiednie badania. W pierwszym trymestrze, przyczyną krwawień może być zagnieżdżanie zarodka w macicy, przemęczenie lub zmiany hormonalne. Najczęściej występują w postaci plamień bądź lekkich krwawień. Poważniejszymi przyczynami krwawień pierwszego trymestru mogą być: ciąża pozamaciczna, poronienie. W późniejszym okresie ciąży przyczyną może być odklejenie łożyska lub łożysko przodujące.

    Ciąża ektopowa (ciąża pozamaciczna)

    W przebiegu ciąży zapłodniona komórka jajowa może wszczepiać się w błonę śluzową poza trzonem macicy. Najczęściej implantuje się w jajowodzie. Rzadziej dochodzi do zagnieżdżenia jaja w jajniku, jamie brzusznej czy szyjce macicy. Tylko macica jest przygotowana do przyjęcia i właściwego utrzymywania ciąży przez wszystkie dziewięć miesięcy. Jeśli młody organizm rozwija się w innym miejscu wraz ze wzrostem rozciąga narząd w którym się znajduje i może powodować krwawienia i jego rozerwanie. Taka sytuacja jest niebezpieczna dla życia matki. Narządy ektopowe nie są też w stanie, w wystarczającym stopniu, odżywiać wciąż rosnącego płodu.

    ciaza-pozamaciczna

    Pierwszym budzącym niepokój objawem ciąży pozamacicznej jest ból pojawiający się najczęściej w miednicy, brzuchu a czasem nawet w barkach lub szyi. Ból może być jednostronny, pojawiać się i znikać a także zmieniać nasilenie. Pacjentki często określają go jako rwący lub przeszywający. Wczesnym sygnałem mogącym świadczyć o tej komplikacji może być też krwawienie z macicy. Inne objawy które mogą towarzyszyć to plamienie z pochwy, zawroty głowy, utraty przytomności, niskie ciśnienie i ból w dolnej części pleców.

    W takich sytuacjach konieczne jest przerwanie ciąży. Jeśli jest to bardzo wczesna faza ciąży, można podać lek, który doprowadzi do poronienia. W przypadku ciąży bardziej zaawansowanej niezbędny jest zabieg chirurgiczny. Czasem wystarcza zabieg laparoskopowy, czyli wykonywany przez małe otwory w powłokach brzusznych, niekiedy jednak, zwłaszcza w stanach bezpośredniego zagrożenia życia konieczna jest klasyczna operacja.

    Co z ewentualnymi przyszłymi ciążami? Niektóre kobiety u których doszło do ciąży pozamacicznej, mogą mieć później problemy z zajściem w ciążę, zwłaszcza jeśli już wcześniej miały problemy z płodnością. Jednak jest to sprawa indywidualna i zależy w dużej mierze od zniszczeń jakie się dokonały. U kobiet z ciążą ektopową ryzyko, kolejnej takiej ciąży jest większe, jednak nie przekreśla szans na urodzenie zdrowego dziecka.

    Łożysko przodujące

    W prawidłowych warunkach, łożysko znajduje się w części górnej macicy. Czasem jednak może rozwijać się bardzo nisko, zasłaniając nawet ujście szyjki macicy. Łożysko może też czasem przybierać ułożenie pośrednie, to znaczy znajdować się tuż przy szyjce macicy, nie zasłaniając jej jednak. We wczesnym etapie ciąży, taka sytuacja niczemu nie przeszkadza. Później jednak mogą pojawić się krwawienia z pochwy, które mogą wymagać wcześniejszego rozwiązania. Łożysko przodujące uniemożliwia dokonanie właściwego porodu drogami naturalnymi. Niezbędne jest cięcie cesarskie. Nieprawidłowe ułożenie łożyska rozpoznaje się najczęściej podczas kontrolnego badania USG w drugim trymestrze ciąży. Nie należy jednak wpadać w panikę. Wraz z rozwojem ciąży, nieprawidłowo położone łożysko ma tendencję do przemieszczania się w górę macicy i może nie stanowić później problemu. Nieprawidłowość pozostaje jedynie u 10% kobiet, u których została stwierdzona w połowie ciąży.

    ciaza-lozysko

    Jeśli jednak kolejne kontrole wykażą, że łożysko nie ułożyło się we właściwej pozycji, kobieta będzie wymagała ściślejszej kontroli. Takiej ciężarnej zaleca się mniej aktywny tryb życia, zaniechuje się też badań przez pochwę, po to aby uniknąć krwawienia. Bardzo intensywne krwawienia zagrażają życiu kobiety i konieczne jest wtedy natychmiastowe rozwiązanie ciąży mimo, że dziecko jest jeszcze nie w pełni rozwinięte. Słabsze krwawienia mają tendencję do ustawania i wtedy nie ma konieczności wcześniejszego porodu. Bez względu na to czy poród odbędzie się we właściwym czasie czy też nie, wymaga cięcia cesarskiego.

    Jeśli już raz miałaś ten problem, szanse że się powtórzy są trochę większe niż u przeciętnej kobiety. Wcześniejsze cięcia cesarskie, ciąża bliźniacza i palenie papierosów wydają się też zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia łożyska przodującego.

    Infekcje pochwy

    Zdarzają się u około 10% – 30% kobiet w ciąży. Spowodowane są przede wszystkim zaburzeniem składu prawidłowej flory bakteryjnej pochwy w trakcie ciąży. Najbardziej charakterystycznym objawem bakteryjnego zapalenia pochwy są białawe lub szarawe upławy o przykrym zapachu. Czasem może się zdarzyć, że kobieta nie doświadcza żadnych objawów. W celach diagnostycznych pobiera się próbkę wydzieliny i poddaje testom.

    Infekcje bakteryjne pochwy mogą mieć niekorzystny wpływ na przebieg ciąży. Mogą się przyczyniać do przedwczesnego porodu, niskiej masy urodzeniowej dziecka, przedwczesnego odejścia wód płodowych. Jeśli wyniki testów potwierdzą infekcję stosuje się antybiotyki. Zalecane jest przyjmowanie doustnych antybiotyków, dopochwowe środki nie są równie skuteczne.

    Konflikt serologiczny

    Konflikt serologiczny może wystąpić w przypadku gdy kobieta posiada grupę krwi Rh(-) a dziecko Rh(+). Prawidłowo w trakcie ciąży krew matki nie miesza się z krwią płodu, dlatego podczas pierwszej ciąży nie dochodzi do konfliktu. Dopiero w trakcie porodu, krew matki miesza się z krwią dziecka. Wtedy układ odpornościowy kobiety uczula się na krew Rh(+) i wytwarza przeciwciała. Ma to znaczenie w kolejnych ciążach. Jeśli są one też Rh(+), przeciwciała matki przenikają przez łożysko do krwi płodu i niszczą czerwone krwinki. Powoduje to głęboką niedokrwistość, upośledzenie rozwoju płodu a nawet poronienie.

    W przypadku zabiegów wewnątrzmacicznych może dochodzić do wystąpienia konfliktu już w pierwszej ciąży. Obecnie problem konfliktu serologicznego nie jest już tak istotny jak kiedyś. Dzięki skutecznej profilaktyce, najczęściej rodzą się zupełnie zdrowe dzieci. Zaraz po porodzie, po poronieniu, zabiegach wewnątrzmacicznych podaje się matce immunoglobulinę anty-D, której zadaniem jest niszczenie erytrocytów Rh(+) dziecka, które przedostały się do krwi kobiety.

    Przedwczesny poród

    Tym mianem określa się poród następujący pomiędzy 22 – 37 tygodniem ciąży. Wcześniejsze porody kończą się śmiercią niezdolnego do życia płodu. Taka sytuacja może zdarzyć się każdej kobiecie. Uważa się, że większe zagrożenie porodem przedwczesnym dotyczy kobiet, które miały już wcześniej podobny problem, mają ciąże bliźniaczą, lub mają jakieś zaburzenia w obrębie macicy. Pierwszymi symptomami zwiastującymi przedwczesny poród są skurcze, wydzielina z pochwy, uczucie ucisku na miednicę, ból w dolnej części pleców,

    W takich sytuacjach czasem udaje się przerwać przedwczesny poród poprzez podanie odpowiednich leków i odpoczynek. Najczęściej jednak udaje się go jedynie opóźnić na tyle aby przewieźć rodzącą do szpitala z oddziałem neonatologicznym, przygotowanym do opieki nad wcześniakiem. Jednocześnie podaje się matce leki mające na celu przyspieszenie rozwoju płuc dziecka. U kobiet, które mają już jedno dziecko urodzone przedwcześnie stosuje się profilaktykę zapobiegającą takim sytuacją w przyszłości podając hormony (progesterony).

    Przedwczesne odklejenie łożyska

    Dochodzi do niego częściej u kobiet które rodziły wielokrotnie, noszą ciążę bliźniaczą, doznały tępego urazu brzucha. Łożysko może odklejać się częściowo lub całkowicie. Jest to stan zagrażający zarówno płodowi jak i kobiecie. U płodu dochodzi do niedotlenienia, które zależy od rozmiaru odklejenia łożyska i zmniejszenia powierzchni wymiany substancji z macicą. U kobiety dochodzi do krwotoków i zaburzeń krzepnięcia.

    Do najważniejszych objawów należą bóle podbrzusza, które jest twarde i napięte, krwawienia z pochwy, wstrząs. Zwykle niezbędne jest rozwiązanie ciąży przez cesarskie cięcie.

    Poród

    Zwany też rozwiązaniem, jest uwieńczeniem całej ciąży. Na świat przychodzi noworodek. W przebiegu porodu możemy wyróżnić trzy zasadnicze etapy.

    Etap I: akcja porodowa zaczyna się od delikatnych skurczów macicy. Z upływem czasu skurcze się nasilają, są coraz częstsze i sprawiają ból. Kanał rodny się poszerza. W trakcie skurczów może już nastąpić pęknięcie błon płodowych i wypłynięcie płynu owodniowego przez szyjkę macicy. Faza ta trwa dłużej u kobiet które już rodziły (7-9 godzin), niż u kobiet, które rodzą po raz pierwszy (9-15 godzin). Pod koniec etapu, szyjka macicy rozwiera się na około 10 cm.
    Etap II: dochodzi do wypychania dziecka poprzez jeszcze intensywniejsze skurcze macicy a także przepony. Najczęściej właśnie na początku tego okresu dochodzi do pęknięcia błon płodowych i odejścia wód. Faza trwa najczęściej od 30 min. do 2 godzin. W dużej mierze zależy od tego czy jest to pierwsza ciąża. Może się wydłużać. Ten okres jest dla matki najbardziej bolesny.
    Etap III: polega na wypchnięciu przez macicę łożyska. Trwa 15 do 30 min. W tej fazie kobieta traci pewną ilość krwi, najczęściej jednak nie przekracza ona pół litra. Istotną sprawą jest, aby całe łożysko zostało wydalone, w przeciwnym razie może dochodzić do krwotoków i infekcji. Jeśli jakieś jego fragmenty pozostaną w macicy lub kanale rodnym, odsysa się je.

    Nie zawsze poród przebiega zupełnie prawidłowo. Czasami dochodzi do mniejszych lub większych komplikacji, które wymagają interwencji medycznej:

    niewłaściwe ułożenie płodu – prawidłowo, dziecko powinno wychodzić najpierw głową, jednak czasami zdarza się nieprawidłowe ułożenie, które powoduje że pierwsze świat ujrzą nóżki lub pośladki. Czasem w takich przypadkach stosuje się rozwiązanie przy pomocy cięcia cesarskiego. Czasem może się zdarzyć, że ułożenie dziecka spowoduje, iż w pierwszej kolejności w kanale rodnym pojawią się ramiona bądź rączki. Taka sytuacja jest przeciwwskazaniem do porodu siłami natury z powodu ryzyka zaklinowania.

    poród powolny – początkowy etap porodu bardzo się wydłuża, skurcze są zbyt rzadkie i zbyt słabe aby rozszerzyć wystarczająco kanał rodny. Poród można przyspieszyć podając rodzącej czopki dopochwowe zawierające prostaglandynę lub poprzez kroplówkę z oksytocyną. Substancje te przyspieszają akcję porodową.

    wycieńczenie porodowe dziecka – objawia się zwolnieniem lub wahaniami częstości akcji serca (pomiaru dokonuje się kardiotokografem), oraz zmianą składu płynu owodniowego. W przypadku wycieńczenia porodowego przyspiesza się poród podaniem dożylnym oksytocyny lub rozwiązując go cesarskim cięciem.

    zatrzymanie porodu na drugim etapie – spowodowane może być niewystarczającymi skurczami macicy, co uniemożliwia wypchnięcie dziecka przez kanał rodny. Konieczne może się okazać przeprowadzenie porodu próżniowego, kleszczowego lub cesarskiego cięcia.

    pępowina wokół szyi – zazwyczaj rodzice są przestraszeni gdy słyszą, że pępowina była owinięta wokół szyi dziecka w trakcie porodu. Najczęściej nie jest to jednak poważna komplikacja. W trakcie porodu, lekarz lub położna są w stanie odwinąć pępowinę z szyi. Jeśli jest mocniej zaciśnięta, może być konieczne jej przecięcie. Dziecko nie wymaga innych szczególnych działań lekarskich ani intensywnej obserwacji.

    nadmierne krwawienie – w trakcie porodu, lub bezpośrednio po jego zakończeniu może dojść do intensywnego krwawienia u kobiety. W takich sytuacjach stosuje się transfuzję krwi. W innym wypadku mogłoby dojść do wstrząsu grożącego nawet śmiercią.

    niewspółmierność dróg rodnych do obwodu główki płodu – może stanowić problem i utrudniać poród drogami naturalnymi.

    Autor: Artur Gwoździowski

    Skomentuj →

Skomentuj artykuł

Cancel reply

Photostream