• Ospa wietrzna (łac. varicella) – objawy, leczenie

    Ospa wietrzna (łac. varicella) – najczęstsza choroba zakaźna wieku dziecięcego, charakteryzującą się znaczną zaraźliwością. Nie należy mylić tej choroby z czarną ospą.

    Etiologia

    Ospa wietrzna spowodowana jest herpeswirusem Herpes virus varicellae, wywołującym ogólne zakażenie organizmu, a jej przechorowanie daje trwałą odporność. Jednak gdy dojdzie do obniżenia odporności organizmu może się ona ujawnić w postaci półpaśca (wirus w zwojach nerwowych pozostaje w formie uśpionej do końca życia).

    Źródło i drogi zakażenia

    Ospa wietrznaŹródłem zakażenia dla człowieka jest inny człowiek. Okres wylęgania choroby wynosi 10-21 dni, średnio 14 dni, a okres zaraźliwości zaczyna się około 2-3 dni przed wystąpieniem wysypki i trwa do przyschnięcia wszystkich wykwitów.

    Zakażenie ospą następuje drogą kropelkową – na skutek wdychania wydychanej przez chorego wydzieliny dróg oddechowych w okresie zaraźliwości – oraz w wyniku bezpośredniego kontaktu z wykwitem u chorego.

    Na półpaśca zachorować mogą tylko ludzie, którzy już przechorowali ospę wietrzną. Zarażenie się zdrowej osoby półpaścem jest teoretycznie możliwe, ale bardzo mało prawdopodobne. Z większym prawdopodobieństwem u osoby zdrowej rozwinie się ospa, a później ewentualnie półpasiec.

     

    Objawy i przebieg

    Krosta ospy wietrznejPoczątkowo choroba objawia się niewysoką gorączką od 37-40°C, bólem głowy i ogólnym pogorszeniem samopoczucia. Są to objawy wstępne (prodromalne). Następnie na skórze pojawiają się wykwity skórne, które charakteryzują się przekształcaniem się w trakcie choroby; kolejno pojawia się:

     

    • mała, czerwona plamka, która zmienia się w
    • grudkę, a ta w
    • pęcherzyk wypełniony przejrzystym płynem, który mętnieje, tworząc
    • krostę, która zasychając zmienia się w
    • strup, odpadający od powierzchni skóry po kilku dniach.

     

    Ewolucja ta trwa około 6 dni. Wystąpieniu wysypki często towarzyszy nasilony świąd. Wykwity pojawiają się przeważnie w 2-3 rzutach, dlatego bardzo często można zaobserwować je jednocześnie w różnych stadiach rozwoju (tzw. „obraz gwiaździstego nieba”). Najwięcej wykwitów występuje na tułowiu, a nieco mniej na twarzy i głowie oraz kończynach. Bardzo rzadko zajęte są dłonie i stopy. Zdarzają się również nieliczne wykwity na błonie śluzowej jamy ustnej, zwłaszcza podniebienia twardego i policzków.

    Powikłaniem zmian skórnych może być zliszajowacenie z wytworzeniem małych bliznek.

    Osoba chora na ospę wietrznąNajczęściej choroba przebiega łagodnie (niekiedy skąpo- lub bezobjawowo) u osób dorosłych przebieg jest zwykle cięższy. U osób z upośledzeniem odporności, szczególnie dzieci, ciężki przebieg może kończyć się śmiercią. W USA przed wprowadzeniem szczepień notowano rocznie 100 śmiertelnych przypadków w związku z ospą wietrzną.

    Sama ospa charakteryzuje się wyżej wspomnianą, charakterystyczną wysypką na całym ciele, natomiast droga wysypywania podczas przechodzenia półpaśca zależna jest od drogi, którą biegnie nerw – czyli z reguły wysypka występuje po jednej stronie ciała w ściśle określonym miejscu z reguły tylko w okolicach klatki piersiowej (stąd nazwa – półpasiec).

     

    Powikłania

    Najczęstszym powikłaniem jest bakteryjne zakażenia skóry, spowodowane zakażeniem uszkodzeń naskórka przez wykwity; po wygojeniu pozostawiają blizny. Osoby dorosłe mogą zapadać na zapalenie płuc.

    Powikłaniem może być:

    • zapalenie ucha środkowego
    • zapalenie węzłów chłonnych
    • zapalenie mózgu.

     

    Wady wrodzone

    W przypadku ekspozycji matki w ciąży na wirus varicella-zoster może dojść do różnych powikłań u dziecka:

    • Uszkodzenie mózgu: zapalenie mózgu, mikrocefalia, wodogłowie, aplazja mózgu
    • Wady oczu (szypuła oczna, pęcherzyki soczewki), małoocze, zaćma wrodzona, chorioretinitis, atrofia nerwu wzrokowego
    • Inne zmiany neurologiczne: uszkodzenie piersiowego i lędźwiowo-krzyżowego odcinka rdzenia kręgowego deficyty motoryczne i sensoryczne, brak odruchów ścięgnistych głębokich, anizokoria lub zespół Hornera
    • Wady innych części ciała: hipoplazja kończyn górnych i dolnych, dysfunkcja zwieracza odbytu i pęcherza moczowego
    • Zmiany skórne: (bliznowate) zmiany skórne, hipopigmentacja

     

    Profilaktyka

    Izolacja osób wrażliwych na zakażenie (trudne i niepraktyczne).

    W niektórych krajach dostępne są szczepienia ochronne przeciw ospie wietrznej (w tym w Polsce).

    Osobom z kontaktu z osobą chorą, takim z dużym ryzykiem ciężkich bądź śmiertelnych powikłań podaje się surowicę (uodparnianie bierne).

     

    Leczenie

    Objawowe leczenie skierowane jest na złagodzenie świądu (leki miejscowe i ogólne) i polega na:

     

    • leżeniu w łóżku podczas gorączki;
    • częstej zmianie ubrania i kąpielach w płynach odkażających (letnia woda z dodatkiem: nadmanganianu potasu, sody oczyszczonej (1 łyżeczka na litr wody) lub siemienia lnianego);
    • podawaniu leków przeciwgorączkowych (NIE stosuje się salicylanów – np. aspiryny – ze względu na możliwość wystąpienia zespołu Reye’a);
    • wykwity należy smarować pudrami lub płynami ograniczającymi swędzenie;
    • u osób z zaburzeniami odporności, zwłaszcza u dorosłych, stosuje się Acyklowir (lek przeciwwirusowy), który skraca czas trwania choroby i zapobiega powikłaniom.

     

     

    Skomentuj →

Photostream