• Choroba uchyłkowa jelit – objawy, leczenie

    Choroba uchyłkowa jelit – obecność licznych (od jednego do kilkuset) uchyłków w przewodzie pokarmowym. Najczęściej występują one w jelicie grubym na terenie esicy (ponad 90 % wszystkich uchyłków). Nigdy nie występują w odbytnicy!
    Prawie zawsze są to uchyłki nabyte. Uchyłki wrodzone mają marginalne znaczenie.

    Epidemiologia

    Uchyłki jelita grubego są zaliczane do chorób cywilizacyjnych. Najczęściej występują one w społeczeństwach zachodnich. Prawie nigdy nie spotyka się ich w krajach rozwijających się. Pojawiają się zazwyczaj w 5, 6 dekadzie życia. Szacuje się, że blisko 2/3 populacji w wieku podeszłym jest dotknięta tą chorobą. Są to dane prawdopodobnie niedoszacowane, gdyż w większości przypadków uchyłki nie dają żadnych dolegliwości. Tylko około 10 % chorych ma jakiekolwiek objawy. W młodszym wieku uchyłki zdarzają się rzadko, a jeśli już to dotyczą głównie otyłych mężczyzn, dają cięższe objawy i częściej wymagają interwencji chirurgicznej.
    W starszym wieku nie ma specyfikacji co do płci. Choroba występuje z jednakową częstotliwością zarówno u kobiet jak i u mężczyzn.

    Etiopatogeneza

    Uchyłek jest kieszonkowatym uwypukleniem jelita.
    Badanie epidemiologiczne wskazują na to, że główną rolę w powstawaniu uchyłków może mieć dieta z niedostateczną zawartością włókien roślinnych. Czas pasażu jelitowego jest wtedy dłuższy, a masa stolca mniejsza. Prowadzi to do nadmiernych skurczów okrężnicy, przerostu warstwy mięśniowej okrężnej i wzrostu ciśnienia wewnątrzjelitowego. Pod wpływem tego ciśnienia dochodzi do wypchnięcia na zewnątrz błony śluzowej. Proces odbywa się w punktach zmniejszonego oporu, tj. w miejscach przechodzenia naczyń krwionośnych przez warstwę mięśniową okrężną.
    Uchyłki jelita są uchyłkami rzekomymi. Składają się tylko z błony śluzowej i wyścielającej ją od zewnątrz otrzewnej. Nie zawierają warstwy mięśniowej.
    Choroba uchyłkowa prawie nigdy nie występuje u wegetarian.

    Objawy

    W większości przypadków uchyłki jelita grubego nie dają żadnych objawów. Są one wykrywane przypadkowo na zdjęciu z wlewu dodbytniczego lub podczas kolonoskopii. Taka postać kliniczna choroby jest nazywana uchyłkowatością.
    W stosunkowo niewielkim odsetku przypadków choroba przebiega objawowo. Główne dolegliwości to:

    • bóle w lewym dole biodrowym – nasilają się po posiłkach i są łagodzone wypróżnieniami
    • zmiana rytmu wypróżnień
    • wzdęcie
    • zaparcie, lub zaparcie naprzemienne z biegunką
    • możliwe przemijające zatrzymanie wiatrów i stolca

    Postać objawową uchyłków nazywamy chorobą uchyłkową.

    Powikłania

    U nielicznych chorych z uchyłkami może dojść do powikłań jakimi są:

    • zapalenie uchyłków
    • ropień przyokrężniczy
    • perforacja jelita
    • niedrożność jelit
    • przetoki
    • krwotok

    Rozpoznanie

    Obecność uchyłków można potwierdzić badaniem radiologicznym – wlew doodbytniczy, lub endoskopowym – kolonoskopia. Wlew doodbytniczy jest metodą czulszą niż kolonoskopia.
    Każda z tych metod jest przeciwwskazana u chorych z powikłaniami choroby uchyłkowej!

    Badania pomocnicze

    • rutynowe badania krwi i moczu
    • u chorych z podrażnieniem pęcherza moczowego może dojść do mikroskopowego krwinkomoczu
    • USG i tomografia komputerowa – do oceny zbiorników ropy
    • badanie naczyniowe lub izotopowe – w celu ustalenia źródła krwawienia

    Wszyscy chorzy z powikłaniami wymagają oceny urologicznej, a kobiety także oceny ginekologicznej.


    Różnicowanie

    • zaburzenia czynnościowe jelit
    • rak jelita grubego
    • choroba Crohna
    • niedokrwienne zapalenie jelita grubego
    • ostre infekcyjne zapalenie jelit
    • rak jajnika
    • zapalenie w obrębie miednicy mniejszej
    • zapalenie pęcherza moczowego


    Leczenie

    Niepowikłane uchyłki jelita grubego

    Leczenie odbywa się ambulatoryjnie. Podstawą są otręby. Należy je wprowadzać stopniowo, początkowo 1-2 łyżki dziennie. Co tydzień dawkę można zwiększać o 2 łyżki dochodząc do 6-10 łyżek dziennie. Otręby zmniejszają dolegliwości bólowe i regulują wypróżnienia.
    Z leków stosuje się drotawerynę (3xdziennie 40-80 mg) i bromek oksyfenonium (3xdziennie 20 mg).
    Bezwzględnie są przeciwwskazane pochodne morfiny!

    Zapalenie uchyłków

    Pacjenci bez gorączki, w dobrym stanie ogólnym, z niepowikłanym zapaleniem uchyłków, bez innych poważnych chorób współistniejących, którzy mają zapewnioną odpowiednią opiekę w domu, mogą być leczeni ambulatoryjnie:

    • dieta – płyny
    • antybiotyki doustnie o szerokim spektrum działania. Zalecane są:
      • amoksycylina z kwasem klawulanowym
      • kotrimoksazol z metronidazolem
      • chinolon z metronidazolem

    Antybiotykoterapia powinna być kontynuowana przez 7-10 dni.

    Chorzy w podeszłym wieku, gorączkujący, z poważnymi chorobami towarzyszącymi, wyniszczeni lub z osłabioną odpornością wymagają leczenia szpitalnego:

    • dieta zerowa
    • płyny i antybiotyki tylko drogą dożylną
      • metronidazol lub klindamycyna
      • chinolony (ciprofloksacyna)
      • cefalosporyna III generacji (ceftazydym, cefotaksym, ceftriakson)
      • amininoglikozyd (gentamycyna, tobramycyna)
      • monobaktam (aztreonam)

    Terapia powinna być kontynuowana przez 7-10 dni.

    Brak poprawy po leczeniu zachowawczym wymaga pilnej diagnostyki w kierunku powikłań zapalenia uchyłków.

    • leczenie operacyjne – może być wskazane przy nawracającym zapaleniu uchyłków


    Inne powikłania

    Wolna perforacja, ropień śródbrzuszny, niedrożność jelit wymagają leczenia chirurgicznego w trybie nagłym.
    W przypadku ropnych powikłań najczęstszym zabiegiem jest operacja Hartmanna z przywróceniem ciągłości jelita w drugim etapie.
    Niektórzy chorzy są operowani z powodu nawracającego zapalenia uchyłków lub podniedrożności – przeważnie wykonuje się u ich jednoetapową resekcję esicy.
    Krwotok z uchyłka zwykle ustaje samoistnie (u 80 % chorych). Niemniej, przy masywnych krwotokach zagrażających życiu podejmuje się próby doraźnego tamowania metodami endoskopowymi (termicznymi, ostrzykiwaniem, za pomocą klipsów) lub na drodze arteriografii interwencyjnej (przez podanie wazopresyny).

     

    Skomentuj →

Photostream