• Cukrzyca typu MODY

    Cukrzyca typu MODY (MODY = ang. akronim Maturity Onset Diabetes of the Young) – grupa rzadkich i uwarunkowanych genetycznie, postaci cukrzycy, których objawy pojawiają się u osób w wieku 15-35 lat, a ich przebieg kliniczny jest zbliżony do cukrzycy typu 2.

    Cukrzyca typu MODY dziedziczona jest jako cecha autosomalna dominująca i związana jest z mutacjami genów, których ekspresja ma miejsce w komórkach β trzustki, co powoduje zaburzenia w wydzielaniu przez nie insuliny, podstawowego hormonu odpowiedzialnego za gospodarkę węglowodanową organizmu. Choroba występuje rodzinnie w kilku pokoleniach, równie często u kobiet jak u mężczyzn.

    Od cukrzycy typu 2 MODY różni:

    • początek choroby w młodym wieku
    • szczupła, nieotyła budowa ciała
    • brak insulinooporności


    Ze względu na rodzaj mutacji wyróżnia się obecnie 6 typów choroby:

    Nazwa Gen Inne zaburzenia Lokalizacja mutacji Częstość Początek choroby Leczenie
    MODY 1 odkryty w 1996 roku defekt syntezy HNF4-α (Hepatocyte Nuclear Factor – hepatocytowy czynnik jądrowy) obniżone stężenie w surowicy: trójglicerydów, apolipoprotein AII i CII i lipoproteiny Lp(a) gen HNF4A – chromosom 20 rzadka dojrzewanie lub wczesna dojrzałość dla większości – pochodne sulfonylomocznika doustnie; insulina dla niektórych
    MODY 2 najlepiej poznana postać, spowodowana mutacją genu dla glukokinazychromosom 7), enzymu przekształcającego glukozę w glukozo-6-fosforan. Wskutek mutacji wyższe glikemie są konieczne do pobudzenia prawidłowej sekrecji insuliny.
    Cechuje ją łagodny przebieg bez tendencji do kwasicy i ketozy. (
    upośledzenie wątrobowej syntezy glikogenu, zwiększenie wątrobowej glukoneogenezy i jej upośledzenie jej zahamowania przy hiperglikemii, niska masa urodzeniowa noworodków gen GCK – chromosom 7 druga najczęstsza postać MODY, MODY 2 i 3 stanowią 2/3 wszystkich przypadków MODY możliwa umiarkowana hiperglikemia przy urodzeniu; inaczej – wczesne dzieciństwo dieta i ćwiczenia; lekarstwa zazwyczaj niepotrzebne; niektórzy nie wymagają leczenia w dzieciństwie
    MODY 3 najczęstsza postać MODY, mutacja w genie czynnika transkrypcyjnego dla HNF1-α, cechuje się dużą wrażliwością na leczenie pochodnymi sulfonylomocznika tubulopatia, duża wrażliwość na działanie pochodnych sulfonylomocznika, wady rozwojowe układu moczowo-płciowego gen TCF1 (syn. HNF1A) chromosom 12 najczęstsza postać MODY dojrzewanie lub wczesna dojrzałość początkowo – dieta; dalej – pochodne sulfonylomocznika doustnie; insulina dla niektórych
    MODY 4 opisana w 1997 r. wyjątkowo rzadko spotykanej mutacja IPF-1 (czynnik promotora insuliny). W przypadku homozygot istnieje ryzyko agenezjitrzustki. agenezja trzustki (homozygoty) gen IPF1 – chromosom 13 rzadka wczesna dojrzałość; również później pochodne sulfonylomocznika doustnie; insulina dla niektórych
    MODY 5 mutacja HNF1-β agenezja i torbielowatość nerek, inne wady układu moczowo-płciowego gen TCF2 (syn. HNF1B) – chromosom 17 rzadka dojrzewanie lub wczesna dojrzałość insulina; leczenie przyczynowe niewydolności nerek lub torbieli
    MODY 6 opisana w 1999 roku mutacja genu NEUROD1/BETA2, produkt tego genu (czynnik transkrypcyjny Neuro D1) w połączeniu z IPF-1 przyłącza się do promotora genu insuliny gen NEUROD1/BETA2 – chromosom 2 rzadka w czwartej dekadzie życia insulina

    MODY 1, 3, 5 przebiegają z znaczną hiperglikemią, zwłaszcza poposiłkową, wymagają leczenia insuliną kilka-kilkanaście lat po rozpoznaniu choroby. Opisano pozatrzustkowe manifestacje choroby związane z mutacjami w hepatocytowych czynnikach jądrowych. Są to np. zaburzenia lipidowe, tubulopatia nerkowa (np. pod postacią obniżenia progu nerkowego dla glukozy), wady rozwojowe nerek i macicy.


    Leczenie

    Na podstawie danych z analizy dużych grup pacjentów z cukrzycą MODY można stwierdzić, że w 1/3 leczeni są oni dietą, 1/3 pochodnymi sulfonylomocznika, a w 1/3 insuliną. W typie MODY3 ze względu na znaczną wrażliwość na pochodne sulfonylomocznika przez wiele lat można z powodzeniem stosować leczenie tymi lekami.

     

    Skomentuj →

Photostream