• Kamica żółciowa (łac. Cholelithiasis)

    Kamica żółciowa jest chorobą spowodowaną wytrącaniem się pewnych składników żółci (głównie cholesterolu, bilirubiny, innych barwników żółciowych oraz wapnia) w postaci złogów tworzących się wskutek zaburzeń w składzie samej żółci bądź zaburzeń opróżniania z niej dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego.

    Szacuje się, iż występuje ona u około 20% Polaków, 4-krotnie częściej u kobiet niż mężczyzn. Najczęstszym miejscem odkładania złogów jest pęcherzyk żółciowy (mówimy wtedy o kamicy pęcherzykowej – cholecystolithiasis). Mogą one jednak powstawać także w przewodach żółciowych (mamy wówczas do czynienia z kamicą żółciową przewodową- choledocholithiasis, cholangiolithiasis).

    Na ryzyko jej wystąpienia składają się w przeważającej części następujące czynniki:

    • predyspozycje genetyczne,
    • płeć żeńska,
    • wiek – obserwuje się wzrost częstości zachorowań wraz z wiekiem,
    • otyłość oraz wahania masy ciała,
    • obfita w cholesterol a uboga w błonnik dieta,
    • cukrzyca,
    • stosowanie leków antykoncepcyjnych i hormonalnej terapii zastępczej (wpływ estrogenów) oraz niektórych innych leków np. z grupy fibratów,
    • niedokrwistość hemolityczna czyli powstająca w wyniku rozpadu krwinek czerwonych,
    • mukowiscydoza, w której przebiegu żółć jest nadmiernie gęsta.

    Kamienie żółciowe we wnętrzu rozciętego woreczka (pęcherzyka) żółciowego

     Kamienie żółciowe we wnętrzu rozciętego woreczka (pęcherzyka) żółciowego

    Kamienie z jednego woreczka żółciowego

     Kamienie z jednego woreczka żółciowego

    Objawy

    U ok. 70% chorych na kamicę żółciową nie występują żadne objawy tej choroby a schorzenie wykrywane jest przypadkowo podczas wykonywania badania USG jamy brzusznej.

    Do typowych obserwowanych przez chorego objawów schorzenia należą:

    • uczucie pełności i ucisku w prawym podżebrzu pojawiające się zwykle po spożyciu tłustych lub smażonych pokarmów oraz towarzyszące temu wzdęcie brzucha i dolegliwości o typie niestrawności,
    • napady tzw. kolki żółciowej czyli ostrego, kurczowego  bólu w prawej okolicy podżebrowej i nadbrzuszu środkowym występującego od ok. 15min do kilku godzin po posiłku,
    • nudności i wymioty mogą towarzyszyć napadom kolki żółciowej,
    • okresowo może wystąpić również przelotna żółtaczka mechaniczna wskutek całkowitego lub częściowego zatkania dróg żółciowych kamieniem.  Zażółceniu skóry i białkówek oczu towarzyszy wówczas ciemne zabarwienie moczu, odbarwienie stolca oraz świąd.

    Jak diagnozujemy kamicę żółciową?

    „Złotym standardem” diagnostyki kamicy żółciowej jest badanie USG jamy brzusznej. W rozpoznawaniu kamicy żółciowej przewodowej większą skuteczność wykazuje ultrasonografia endoskopowa (echoendoskopia), wykonywana przy użyciu głowicy ultradźwiękowej wprowadzanej kanałem endoskopu do dwunastnicy, jednakże najbardziej wartościowym badaniem dróg żółciowych w tym zakresie jest endoskopowa wsteczna cholangiopankreatografia (EWCP, ERCP), polegająca na endoskopowym wprowadzeniu środka kontrastującego do dróg żółciowych i radiologicznym uwidocznieniu złogów. Alternatywę stanowi wsteczna cholangiopankreatografia z użyciem rezonansu magnetycznego (MRCP). Uwapnione złogi mogą być czasem również widoczne w przeglądowym zdjęciu RTG jamy brzusznej.

    W niepowikłanej kamicy zwykle nie stwierdza się żadnych zmian w laboratoryjnych badaniach biochemicznych. U niektórych chorych może występować przejściowe zwiększenie stężenia bilirubiny oraz aktywności enzymów ALT, AST, fosfatazy alkalicznej oraz amylazy i lipazy w surowicy.

    Jak leczyć?

    W profilaktyce napadów kolki żółciowej ogromne znaczenie odgrywa dieta z ograniczeniem spożywania potraw ciężkostrawnych, smażonych, w której kluczowe znaczenie odgrywa sposób przyrządzania posiłku- preferowane są potrawy gotowane na parze, duszone lub pieczone w folii lub pergaminie. Jest to tzw. dieta wątrobowa.

    Leczenie farmakologiczne kamicy jest polega na przerywaniu napadów bólu kolkowego za pomocą leków przeciwbólowych oraz rozkurczowych. Ponadto stosuje się również doustne preparaty kwasu ursodeoksycholowego o działaniu rozpuszczającym na złogi. Jego skuteczność jest jednak ograniczona i dotyczy zwykle chorych z licznymi, drobnymi konkrementami w drogach żółciowych. Lek systematycznie zażywany zmniejsza średnicę kamieni żółciowych o ok. 1mm w ciągu miesiąca terapii.

    Wskazaniem do leczenia operacyjnego jest objawowa i dająca powikłania postać kamicy żółciowej. Obecnie zalecanym sposobem leczenia operacyjnego tej choroby jest tzw. cholecystektomia laparoskopowa czyli usunięcie pęcherzyka żółciowego bez otwierania jamy brzusznej szerokim cięciem operacyjnym. Narzędzia operacyjne wprowadzane są do jamy brzusznej przez kilka niewielkich nacięć w powłokach jamy brzusznej a zabieg kontrolowany jest przy pomocy obrazu z układu optycznego wyświetlanego na monitorze. W pozostałych przypadkach wykonuje się zabieg metoda klasyczną – poprzez ukośne cięcie pod prawym łukiem żebrowym lub cięcie biegnące przez prawy mięsnień prosty brzucha. Możliwe jest również zastosowanie litotrypsji czyli zabiegu kruszenia złogów za pomocą ultradźwiękowej fali wstrząsowej generowanej zewnętrznie. Kamicę przewodową można ponadto leczyć za pomocą metod stojących na pograniczu endoskopii i radiologii interwencyjnej czyli ERCP i MRCP. Polegają one na wziernikowaniu endoskopowym dwunastnicy, wprowadzeniu kontrastu do dróg żółciowych z następowym usunięciem z nich złogów zlokalizowanych za pomocą, zależnie od metody, monitora rentgenowskiego (EWCP, ERCP) lub rezonansu magnetycznego (MRCP). Alternatywną metodą leczenia jest również przezskórne wstrzyknięcie do dróg żółciowych estru metylterbutalinowego (MTBE)- substancji o działaniu rozpuszczającym kamienie żółciowe.

    Najczęstsze powikłania kamicy żółciowej stanowią:

    • żółtaczka mechaniczna,
    • ostre i przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych,
    • ropień lub wodniak pęcherzyka żółciowego,
    • ostre zapalenie trzustki,
    • krwawienie do pęcherzyka żółciowego- tzw. hemobilia,
    • zgorzel pęcherzyka żółciowego z perforacją i żółciowym zapaleniem otrzewnej,
    • odleżyny powodujące powstawanie przetok pęcherzykowo-jelitowch,
    • niedrożność jelit wskutek zatkania kamieniem,
    • zwiększone ryzyko rozwoju raka pęcherzyka żółciowego.

    Pojawienie się powikłań kamicy w znaczącym stopniu pogarsza rokowanie i najczęściej wymaga interwencji chirurgicznej.

    Autor: Lek.med. Katarzyna Styś

     

    Skomentuj →

Photostream