• Trzustka – budowa, choroby

    Trzustka (łac.pancreas) – gruczoł położony w górnej części jamy brzusznej, czyli nadbrzuszu, w przestrzeni zaotrzewnowej. Składa się z części wewnątrzwydzielniczej (hormonalnej, odpowiedzialnej za wytwarzanie m.in. insuliny i glukagonu) i zewnątrzwydzielniczej (trawiennej, produkującej sok trzustkowy). Jej przeciętna masa wynosi 70-100 g.  

    Budowa anatomiczna

    Trzustka (łac. Pancreas)

    Trzustka (łac. Pancreas)

    Składa się z głowy, objętej pętlą dwunastnicy, trzonu i ogona odchodzącego w sąsiedztwo śledziony i lewej nerki. Drogi wyprowadzające sok trzustkowy, będący produktem zewnątrzwydzielniczej części trzustki, uchodzą jako przewód trzustkowy główny (przewód Wirsunga) na brodawce dwunastniczej większej (brodawka Vatera), najczęściej łącząc się tam z drogami żółciowymi (przewód żółciowy wspólny). Możliwe jest istnienie przewodu trzustkowego dodatkowego (przewód Santoriniego), który albo uchodzi do dwunastnicy na brodawce dwunastniczej mniejszej lub łączy się z przewodem Wirsunga.Unaczynienie

    Do trzustki dochodzą naczynia:

    • tętnica śledzionowa (od pnia trzewnego),
    • tętnica trzustkowo-dwunastnicza górna (od żołądkowo-dwunastniczej),
    • tętnica trzustkowo-dwunastnicza dolna (od tętnicy krezkowej górnej).

    Unerwienie

    Unerwienie przywspółczulne pochodzi od nerwu błędnego natomiast współczulne ze splotu współczulnego.

    Budowa histologiczna

    Komórki wchodzące w skład części wewnątrzwydzielniczej trzustki (części produkującej hormony) są zgromadzone w skupiskach nazywanych wyspami trzustkowymi lub wyspami Langerhansa. Liczbę wysp ocenia się na 1-3 milionów, a stanowią one zaledwie około 2% całkowitej masy tego narządu.

    Komórki wchodzące w skład wysp trzustkowych:

    • komórki B (β) – produkują insulinę,
    • komórki A (α) – produkują glukagon,
    • inne typy komórek produkujące m.in. somatostatynę.

    Enzymy trawienne wydzielane przez trzustkę to:

    • amylaza trzustkowa,
    • trypsynogen – enzym aktywuje się pod wpływem enzymu enterokinazy i wysokiego pH w dwunastnicy do trypsyny,
    • chymotrypsynogen – enzym aktywuje się pod wpływem enzymu enterokinazy i wysokiego pH w dwunastnicy do chymotrypsyny,
    • elastaza,
    • lipaza,
    • nukleaza.

    Funkcje

    Trzustka spełnia dwie zasadnicze funkcje:

    • czynność zewnątrzwydzielnicza (sok trzustkowy wydzielany do dwunastnicy zawierający przede wszystkim enzymy trawienne),
    • czynność wewnątrzwydzielnicza (hormony z których najważniejsze to insulina i glukagon).

    Choroby

    Najczęstsze schorzenia trzustki:

    • ostre i przewlekłe zapalenie trzustki,
    • rak trzustki (część zewnątrzwydzielnicza) i hormonalnie czynne nowotwory części wewnątrzwydzielniczej (wyspiaki),
    • torbiel trzustki,
    • kamica przewodów trzustkowych.

    Chorób o znaczeniu ogólnoustrojowym takich jak cukrzyca i mukowiscydoza nie zalicza się do chorób tego narządu.

    Chorobami trzustki zajmuje się gastroenterologia.

     

    Skomentuj →

Photostream