• Żołądek człowieka – budowa, działanie

    Żołądek (łac. gaster, ventriculus, stomachus) – to narząd stanowiący część przewodu pokarmowego, którego zasadniczą rolą jest trawienie zawartych w pokarmie białek (nie zachodzi więc trawienie tłuszczów, a trawienie cukrówjest wręcz hamowane przez niskie pH żołądka).

    Żołądek wydziela sok żołądkowy zawierający enzymy trawienne:

    • podpuszczka – ścina białko w mleku
    • pepsyna – zapoczątkowuje trawienie białek

    Żołądek wydziela kwas solny, który uaktywnia enzymy trawienne oraz zabija drobnoustroje.

    Położenie

    U człowieka żołądek znajduje się w jamie brzusznej na wysokości od Th11 (11. kręgu piersiowego) (wpust żołądka) do L3-L4 (3. bądź 4. kręgu lędźwiowego).

    Przewód pokarmowy, z zaznaczonym żołądkiem

    Przewód pokarmowy, z zaznaczonym żołądkiem

    Budowa

    Żołądek jest workiem mięśniowym o hakowatym kształcie, z przełykiem łączy się przez wpust żołądka (cardia), a z dwunastnicą łączy go odźwiernik (pylorus), otwór otoczony silną mięśniówką okrężną, która rozszerza się i zwęża w zależności od różnicy pH między środowiskami.

    1. dno

    2. krzywizna większa

    3. trzon

    4. (kolano)

    5. jama odźwiernikowa

    6. kanał odźwiernika

    7. wcięcie kątowe

    8. krzywizna mniejsza

    9. fałdy żołądkowe

    E. przełyk

    D. dwunastnica

    Budowa żołądka

     

     

     

     

     

     

     


    Wielkość

    Wielkość żołądka jest zmienna i zależy od jego wypełnienia, napięcia ścian oraz pozycji ciała.

    Długość żołądka: 25-30 cm

    Szerokość żołądka: 12-14 cm

    Pojemność: 1000-3000 ml

    Podział anatomiczny

    W budowie makroskopowej żołądka można wyróżnić następujące elementy:

    • wpust żołądka (łac. cardia ventriculi)
    • dno żołądka (fundus ventriculi)
    • trzon żołądka (corpus ventriculi)
    • krzywizna mniejsza (curvatura minor)
    • krzywizna większa (curvatura major)
    • część przedodźwiernikową (pars prepylorica)
    • odźwiernik (pylorus ventriculi)

    Budowa histologiczna

    Ściana żołądka zbudowana jest z następujących warstw (od wewnątrz):

    • błony śluzowej
    • błony mięśniowej (mięśniówka)
    • błony surowiczej

    Mięśniówka żołądka zbudowana jest z trzech warstw mięśni; (od zewnątrz) podłużnej, okrężnej i skośnej. Warto zauważyć że różne warstwy występują w różnych częściach żołądka:

    • warstwa podłużna – na krzywiźnie mniejszej i większej
    • warstwa okrężna – w części odźwiernikowej
    • warstwa skośna – w rejonie dna żołądka

    Komórki żołądka

    Wewnętrzną warstwę wyścielającą wnętrze żołądka stanowi błona śluzowa. W błonie śluzowej znajdują się gruczoły, które zawierają następujące rodzaje komórek:

    okładzinowe – wydzielające kwas solny

    główne – wydzielające enzym pepsynę, a dokładniej pepsynogen (nieaktywny prekursor, który pod wpływem kwasu solnego przechodzi w aktywną pepsynę) trawiący białko

    śluzowe – wydzielające śluz, który chroni komórki okładzinowe, główne oraz inne wchodzące w skład błony śluzowej przed trawiącym działaniem kwasu solnego

    macierzyste – z nich powstają wszystkie komórki nabłonka śluzówki,

    dokrewne – wydzielają serotoninę

    komórki APUD – komórki G wydzielające gastrynę

    W błonie śluzowej żołądka rozróżniamy następujące rodzaje gruczołów:

    gruczoły żołądkowe właściwe – jest ich duża liczba (ok. 100 na 1mm².), w okolicach dna i trzonu

    gruczoły wpustowe – w części wpustowej żołądka, wydzielają obojętny śluz i niewielkie ilości lizozymu

    gruczoły odźwiernikowe – występują w części odźwiernikowej żołądka

    Przez to, że błona śluzowa żołądka wydziela kwas solny, pH treści żołądkowej może dochodzić nawet do 4. Pokarm, zbierający się w żołądku, jest trawiony przez sok żołądkowy. Z zewnątrz żołądek pokryty jest błoną surowiczą.

    Funkcje

    • rozdrabnia pokarm;
    • wyjaławia pokarm;
    • trawi białka a lipaza żołądkowa zapoczątkowuje trawienie tłuszczów
    • w żołądku odbywa się trawienie cukrów przez amylazę ślinową – do momentu obniżenia pH pokarmu do wartości deaktywującej enzym. U zdrowego człowieka w żołądku trawione jest około 30% cukrów.

    Unerwienie

    Żołądek u człowieka unerwiony jest przez nerw błędny oraz dwa sploty autonomiczne. Lewy nerw błędny unerwia przednią część żołądka a prawy tylną (jest to spowodowane obrotem pętli jelitowej w rozwoju). Rozrusznik w żołądku zlokalizowany jest na 2/3 górnych krzywizny większej żołądka.

    Unaczynienie

    Pień trzewny wraz z unaczynieniem żołądka

    Żołądek jest unaczyniony od tętnic pochodzących z pnia trzewnego.

    Dno żołądka jest zaopatrywane przez tętnice żołądkowe krótkie – gałązki tętnicy śledzionowej.

    Reszta naczyń biegnie wzdłuż krzywizn żołądka – tętnice żołądkowe wzdłuż krzywizny mniejszej a tętnice żołądkowo-sieciowe wzdłuż krzywizny większej. Tętnica żołądkowa lewa odchodzi bezpośrednio od pnia trzewnego natomiast tętnica żołądkowa prawa od tętnicy wątrobowej właściwej. Tętnica żołądkowo-sieciowa lewa odchodzi od tętnicy śledzionowej a tętnica żołądkowo-sieciowa prawa od żołądkowo-dwunastniczej (jedna z gałęzi końcowych). Tak więc tętnice mające określenie „lewa” zaopatrują górną część krzywizny natomiast „prawa” – dolną (oddając gałązki do przedniej i tylnej powierzchni żołądka). Tętnice łączą się pośrodku krzywizny zespoleniami (anastomozami). Określenie granic unaczynienia pomiędzy tętnicami prawa i lewa jest umowne.

     

    Skomentuj →

Photostream