• Niedokrwistość, anemia (łac. anaemia) – rodzaje, objawy, leczenie

    lekarz Dominika Paradowska z onko-med.pl

    Niedokrwistość, potocznie nazywana anemią (łac. anaemia) – zespół objawów chorobowych, który polega na stwierdzeniu niższych od normy wartości hemoglobiny, erytrocytów i ich następstw.

    Niedokrwistość rzekoma – względne obniżenie Hb i hematokrytu poprzez zwiększenie objętości osocza w przypadku przewodnienia i u ciężarnych.

    Chorobami krwi zajmuje się hematologia.

    Podział niedokrwistości

    Niedokrwistości dzielimy na trzy grupy:

     

    • Niedokrwistości spowodowane utratą krwi
    • Niedokrwistości będące wynikiem upośledzonego wytwarzania erytrocytów:
    • niedoborowe
    • hipoplastyczne
    • aplastyczne
    • dysplastyczne
    • Niedokrwistości związane ze skróconym czasem życia erytrocytów
    • zespół hemolityczny wrodzony
    • zespół hemolityczny nabyty
    • zespół hemolityczny mieszany

     

    Niedokrwistości pokrwotoczne

    Niedokrwistości pokrwotoczne dzielimy na:

    • niedokrwistości pokrwotoczne ostre
    • niedokrwistości pokrwotoczne przewlekłe

    Objawy zależą od ilości utraconej krwi, są to przede wszystkim:

    • bladość powłok skórnych
    • utrata przytomności
    • niskie ciśnienie krwi
    • tachykardia
    • bóle zamostkowe

    Niedokrwistości niedoborowe

    Są to niedokrwistości, w których do upośledzonego wytwarzania erytrocytów dochodzi z powodu niewystarczającej podaży substancji potrzebnych w procesie erytropoezy. Spośród niedokrwistości niedoborowych wyróżniamy:

    • niedokrwistość z niedoboru żelaza
    • niedokrwistość z niedoboru kwasu foliowego
    • niedokrwistość z niedoboru witaminy B12
    • niedokrwistość z niedoboru miedzi

    Niedokrwistości z niedoboru żelaza

    Niedokrwistość z niedoboru żelaza (łac. anaemia sideropenica) – niedokrwistość sideropeniczna. Występuje najczęściej u niemowląt między 6-18 miesiącem życia. Przyczyną niedoboru żelaza jest niedostateczne zaopatrzenie organizmu w ten pierwiastek przy zwiększonym jego zapotrzebowaniu. Do najczęstszych przyczyn niedoboru zaliczamy:

    • zmniejszone zapasy w życiu płodowym
    • wcześniaki, noworodki niekarmione mlekiem matki
    • zaburzenia wchłaniania
    • szybki rozwój

    U dorosłych niedokrwistości z niedoboru żelaza mogą być skutkiem przewlekłego krwawienia, stymulującego szpik do zwiększenia tempa erytropoezy doprowadzając do wyczerpania ustrojowych zapasów żelaza. U kobiet jedną z najczęstszych przyczyn są obfite krwawienia miesięczne. U kobiet po menopauzie i u mężczyzn w piątej dekadzie życia i starszych częstą przyczyną przewlekłego krwawienia mogą być zmiany dysplastyczne w obrębie układu pokarmowego (polipy jelita grubego, nowotwór jelita grubego). Innym częstym miejscem krwawienia są owrzodzenia żołądka i dwunastnicy. Również w tym przypadku należy wykluczyć obecność zmiany o charakterze nowotworowym.


    Objawy:

    • spaczony, wybiórczy apetyt (np. na glinę, krochmal, kredę), niekiedy wyprzedza niedokrwistość
    • bladość skóry śluzówek i spojówek
    • szorstkość skóry
    • zanik brodawek
    • ból, pieczenie i wygładzenie języka
    • zajady w kącikach ust
    • pieczenie w jamie ustnej i przełyku
    • łamliwość włosów i paznokci
    • osłabienie


    Podział niedoboru żelaza:

     

    • utajony – może być spadek ferrytyny, żelazo w szpiku spada
    • jawny – ferrytyna ↓↓, Fe ↓, żelazo w szpiku ↓, natomiast wzrasta: transferyna i rozpuszczalny receptor dla transferyny, Hb i MCV – w normie
    • jawny z niedokrwistością – tak jak w jawnej, lecz większe wartości spadku/wzrostu oraz dołącza się spadek Hb i MCV

     

    Niedokrwistości megaloblastyczne

    Występuje wtedy gdy erytrocyty są większe niż prawidłowe. Najczęstszymi przyczynami są:

    • niedobór witaminy B12 (kobalamina)
    • niedobór kwasu foliowego

    Objawy:

    • bladość z odcieniem słomkowym
    • duszność
    • osłabienie
    • zapalenie błony śluzowej żołądka
    • piekący, czerwony język
    • objawy neurologiczne (tylko w przypadku niedoboru witaminy B12)
    • mała ruchliwość

    Niedokrwistość hipoplastyczna

    Następuje zmniejszona produkcja składników morfotycznych krwi: głównie krwinek czerwonych ale też granulocytów i płytek krwi, z powodu postępującego zaniku tłuszczowego szpiku.

    Niedokrwistość aplastyczna

    Aplazja szpiku wynika ze zwiększenia użycia (także niektórych leków) i obecności środków chemicznych oraz toksycznych w życiu człowieka. Charakteryzuje się występowaniem we krwi erytrocytów o prawidłowej budowie i zawartości hemoglobiny, lecz stopniowo w coraz mniejszej liczbie. Niedokrwistość aplastyczna spowodowana jest najczęściej naświetlaniem szpiku kostnego promieniami X lub Gamma, oraz toksycznym uszkodzeniem szpiku przez jady bakteryjne i substancje chemiczne.

    Objawy:

    • wybroczyny, sińce
    • krwawienia z nosa, krwotoki
    • czasami stany zapalne jamy ustnej lub migdałków
    • podatność na infekcje


    Niedokrwistość hemolityczna

    Spowodowana jest skróceniem czasu życia erytrocytów, co powoduje zmniejszenie ich ilości we krwi. Prawidłowo etrocyt żyje 100-120 dni, w stanie hemolitycznym – ok. 50 dni. Występuje podczas nasilenia hemolizy (np. w wyniku hipersplenizmu) i osłabienia zdolności kompensacyjnej szpiku.


    Niedokrwistości syderoblastyczne

    Przyczyny:

    • czynniki wewnątrzkrwinkowe
      • defekty błony erytrocytów
      • defekty enzymów tych krwinek
      • zaburzenia tworzenia hemoglobiny
    • czynniki zewnątrzkrwinkowe
      • obce przeciwciała
      • własne przeciwciała
      • leki
      • choroby zakaźne
      • czynniki chemiczne
      • czynniki fizyczne


    Objawy:

    • bladość
    • duszność
    • osłabienie
    • żółtaczka
    • powiększenie śledziony
    • kamica żółciowa


    Wrodzone niedokrwistości hemolityczne

    Przyczyny:

    • sferocytoza wrodzona
    • owalocytoza
    • hemoglobinopatia
    • talasemia
    • niedobór enzymów glikolitycznych
    • eliptocytoza
    • wrodzona żółtaczka hemolityczna

    Nabyte niedokrwistości hemolityczne

    Przyczyny:

    • hemoglobinuria
    • zakażenia paciorkowcem hemolizującym, gronkowcem, pneumokokami, pałeczką okrężnicy lub salmonellą
    • zakażenia wirusowe (grypa typu A, mononukleoza zakaźna, wirusowe zapalenie płuc) mogą powodować powstanie zespołu hemolitycznego

    Hemoglobinopatie

    Choroby spowodowane nieprawidłową budową hemoglobiny, np. anemia sierpowata, talasemie.

    Niedokrwistość chorób przewlekłych

    ACD – anaemia of chronic disease

    Jest to niedokrwistość występująca u chorych z pobudzeniem układu immunologicznego związanym z procesem zapalnym (dokładniej – na skutek działania cytokin), która charakteryzuje się zmniejszoną produkcją erytrocytów, małą liczbą retikulocytów, małym stężeniem Fe i transferyny, ale zwiększonym stężeniem ferrytyny. Druga co do częstości występowania po niedokrwistości z niedoboru żelaza.

    Przyczyny

    • przewlekłe zakażenia bakteryjne, pasożytnicze i grzybicze (np. gruźlica, przewlekłe zakażenie dróg moczowych)
    • nowotwory złośliwe (CRA – cancer related anaemia)
    • choroby z autoimmunizacji – reumatoidalne zapalenie stawów, SLE, układowe zapalenie naczyń

    Patogeneza

    Cytokiny (głównie IL-1, TNFα, IFNγ) osłabiają erytropoezę przez hamowanie proliferacji prekursorów krwinek czerwonych i jednocześnie pobudzenie ich apoptozy oraz zmniejszenie ekspresji genów EPO i jej receptora, a także zmniejszenie udostępniania żelaza dla krwiotworzenia, m.in. przez indukcję hepcydyny – hamuje wchłanianie żelaza w dwunastnicy i uwalnianie żelaza z makrofagów.

    Objawy kliniczne

    • pojawia się w klika miesięcy po ujawnieniu choroby podstawowej
    • ogólne objawy niedokrwistości
    • objawy związane z chorobą podstawową

    Nieprawidłowości w badaniach pomocniczych

    • Badania morfologiczne
      • niedokrwistość normocytowa, mogą występować mikrocyty, normochromiczne (stężenie Hb zwykle >9g/dl)
      • mała liczba retikulocytów
      • przyśpieszone OB
      • zwiększone stężenie cytokin i białek ostrej fazy
      • małe stężenie żelaza
      • zmniejszone stężenie transferyny i TIBC w surowicy
      • wzrost stężenia ferrytyny
    • Szpik
      • prawidłowa lub zwiększona ilość złogów żelaza – zwłaszcza w makrofagach

    Leczenie

    • dążenie do wyleczenia choroby podstawowej

    Przy ciężkiej niedokrwistości:

    • przetoczenia koncentratu krwinek czerwonych
    • cząsteczki pobudzające erytropoezę np. erytropoetyna s.c. przez 2-3miesiące 3 razy w tygodniu
    • preparaty żelaza tylko z erytropoetyną

    Docelowe stężenie Hb wynosi 12 g/dl.

     

    Skomentuj →

Photostream