• Astma oskrzelowa – objawy, leczenie

    Astma oskrzelowa, dychawica oskrzelowa (łac. Asthma bronchiale) – przewlekła, zapalna choroba dróg oddechowych o podłożu alergicznym, charakteryzująca się skurczem oskrzeli, samoistnie lub farmakologicznie odwracalnym, oraz nadreaktywnością oskrzeli.

    Przyczyny

    W przypadku astmy atopowej objawy choroby są wynikiem reakcji alergicznej typu natychmiastowego. W procesie tym biorą udział trzy zasadnicze składniki: alergen, swoiste przeciwciała IgE oraz komórki układu odpornościowego. Najczęstszymi alergenami w astmie oskrzelowej są: roztocza kurzu domowego (Dermatophagoides pteronyssinus), sierść i naskórek zwierząt, pióra ptaków domowych, pyłki traw, drzew, chwastów, zarodniki grzybów i inne. Jednym z najsilniejszych czynników ryzyka wystąpienia astmy oskrzelowej jest atopia. Komórki układu odpornościowego biorące udział w procesie reakcji alergicznej to mastocyty, bazofile, eozynofile, limfocyty, monocyty, makrofagi pęcherzyków płucnych, komórki nabłonka oskrzeli.

    Podział

    Obecnie, biorąc pod uwagę nasilenie objawów i przebieg choroby, astmę oskrzelową dzieli się na:

    • sporadyczną:
      • objawy rzadziej niż 1 raz w tygodniu,
      • objawy nocne nie częściej niż 2 razy w miesiącu,
      • zaostrzenia są krótkotrwałe;
    • przewlekłą lekką:
      • objawy częściej niż 1x w tygodniu, ale rzadziej niż 1x dziennie,
      • objawy nocne częściej niż 2x w miesiącu,
      • zaostrzenia mogą zaburzać sen i utrudniać dzienną aktywność;
    • przewlekłą umiarkowaną:
      • objawy codziennie,
      • objawy nocne częściej niż 1x w tygodniu,
      • zaostrzenia mogą zaburzać sen i utrudniać dzienną aktywność;
    • przewlekłą ciężką:
      • objawy codziennie,
      • częste zaostrzenia,
      • częste objawy nocne,
      • ograniczenie aktywności fizycznej.

    Objawy

    Typowe objawy to:

    • napady duszności spowodowane skurczem oskrzeli,
    • świszczący oddech,
    • kaszel,
    • uczucie ciężaru w klatce piersiowej.

    Objawy mogą cofać się częściowo lub całkowicie, spontanicznie lub pod wpływem leków. Występuje nadreaktywność oskrzeli na różnego rodzaju czynniki środowiska zewnętrznego. Napady astmy pojawiają się w wyniku kontaktu z alergenem (kurz, pyłki roślin, sierść zwierząt, pierze, niektóre pokarmy i in.), w trakcie wysiłku fizycznego, podczas oddychania mroźnym powietrzem, w trakcie infekcji (bakteryjnych, wirusowych) układu oddechowego.

    Czynniki zaostrzające objawy astmy to:

    • kontakt z alergenami,
    • nawracające infekcje układu oddechowego,
    • palenie papierosów,
    • hiperwentylacja wysiłkowa,
    • niektóre leki,
    • niektóre składniki pokarmowe.

    Chorzy na astmę oskrzelową skarżą się często na ucisk w klatce piersiowej, nadmierną produkcję plwociny, zaburzenia snu i częste napady duszności w godzinach nocnych.

    Rozpoznanie

    Wstępne rozpoznanie można często ustalić na podstawie dolegliwości zgłaszanych przez chorego. Jednak do ustalenia diagnozy niezbędne są badania dodatkowe. Najistotniejsze to: spirometria z próbą rozkurczową, prowokacyjne testy wziewne, testy skórne (prick testy), poziom swoistych przeciwciał w surowicy krwi (całkowite i swoiste IgE).

    Leczenie

    Leczenie w astmie oskrzelowej jest ściśle uwarunkowane stopniem ciężkości choroby.

    Zasadnicze znaczenie w procesie leczenia astmy ma unikanie kontaktu z czynnikami wywołującymi napad astmy u chorego (unikanie alergenów, unikanie ekspozycji na mroźne powietrze). W niektórych przypadkach możliwe jest leczenie odczulające (desensytyzacja), jedna z metod immunoterapii.

    Z uwagi na utrudnienia w leczeniu przyczynowym, stosuje sie zazwyczaj leczenie objawowe. W leczeniu napadów astmy stosuje się leki rozkurczające oskrzela a w długotrwałej, profilaktycznej terapii leki przeciwzapalne.

    Obecnie dominującą metodą podawania leków spazmolitycznych (rozkurczowych) jest metoda wziewna – bezpośrednio do układu oddechowego. Ma ona tę istotną zaletę, że minimalizuje negatywne ogólne działania niepożądane. Stosowane są inhalatory dozowane, turbuhalery, a niektórzy chorzy wykorzystują metodę podawania leków w nebulizacji. W ciężkich postaciach choroby niezbędne jest także zastosowanie leków o działaniu ogólnoustrojowym, podawanych w postaci tabletek, iniekcji (zastrzyków) lub kroplówek.

    Główne grupy leków o działaniu rozkurczowym, stosowane w astmie oskrzelowej, to:

    • Leki β-mimetyczne (agoniści receptorów β-adrenergicznych)

    Pobudzenie receptorów β-adrenergicznych w oskrzelach powoduje bezpośrednio rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli. Przykłady leków: Ventolin, fenoterol, salmeterol, formeterol, berodual, buventol

    • Pochodne ksantyny.

    Są inhibitorami fosfodiesterazy – enzymu odpowiedzialnego za rozkładanie cyklicznych nukleotydów. Wzrost stężenia cAMP i cGMP w komórkach mięśni oskrzeli powoduje spadek stężenia jonów wapnia i zahamowanie skurczu. Przykłady leków: teofilina, aminofilina

    • Leki cholinolityczne. Blokują receptory muskarynowe w oskrzelach powodując rozkurcz mięśni oskrzelowych, jeśli skurcz był wywołany pobudzeniem nerwu błędnego, co jest przyczyną napadów astmy u ok. 50% chorych. Nie hamują skurczów innego pochodzenia.

    Leki o działaniu przeciwzapalnym:

    • kortykosterydy podawane w postaci wziewnej, rzadziej w postaci doustnej lub parenteralnej, np. neplit
    • stabilizatory komórek tucznych. Zmniejszają wydzielanie mediatorów prozapalnych takich jak histamina, prostaglandyny, interleukina.
    • inhibitory lipooksygenazy (LOX). Hamują syntezę prozapalnych leukotrienów

    Inne leki przeciwastmatyczne:

    • leki o działaniu antyhistaminowym,
    • leki wykrztuśne i mukolityczne.

    Poza tym stosuje się niekiedy metody fizykoterapeutyczne, psychoterapię i gimnastykę oddechową.

    W skrajnie zaawansowanych przypadkach napadów astmatycznych zachodzi czasem potrzeba wspomagania oddechu respiratorem.

    Specyficzne postaci astmy oskrzelowej

    Astma wysiłkowa: napady duszności występują przede wszystkim lub wyłącznie po wysiłku lub po kilku minutach jego trwania i ustępują wkrótce po jego zaprzestaniu. Do dłuższych wysiłków można zaliczyć także zbyt długie przesiadywanie przed komputerem, uprawianie sportu np. biegi długodystansowe.

    Astma aspirynowa: postać astmy, w której ciężkie napady duszności rozwijają się po zażyciu kwasu acetylosalicylowego (aspiryna, polopiryna) lub innego niesterydowego leku przeciwzapalnego.

    Astma zawodowa: postać astmy ujawniająca się w wyniku zadziałania szkodliwego czynnika zawodowego u pracownika, który do tej pory był zdrowy. U tych chorych objawy choroby mogą ustępować w dni wolne od pracy, w trakcie urlopu. np. Niekiedy osoby pracujące w piekarni nie mogą już „patrzeć” na pieczywo itp. objawy mogą ustąpić po dłuższej nieobecności w pracy.

     

    Skomentuj →

Skomentuj artykuł

Cancel reply

Photostream