Ostra i przewlekła niewydolność serca (łac. insufficientia cordis) (ang. hart failure)

Kilka słów o krążeniu

Serce jest narządem, którego głównym zadaniem jest pompowanie krwi do naczyń tętniczych. Krew płynie nimi do wszystkich tkanek organizmu, gdzie poprzez naczynia włosowate odżywia je, utlenia i oczyszcza ze zbędnych produktów przemiany materii. Krew przepływa także przez przewód pokarmowy, skąd pobiera substancje odżywcze, przez wątrobę, która przetwarza wiele związków oraz przez nerki gdzie jest oczyszczana ze zbędnych a nawet trujących substancji. Następnie krew wraca żyłami do serca (do prawej komory), skąd kierowana jest tętnicami do płuc, gdzie ulega utlenieniu i oddaje zbędny dwutlenek węgla. Dalej wraca żyłami do serca (do lewej komory), skąd z powrotem trafia do tkanek obwodowych, które odżywia. W ten sposób obieg krwi w organizmie się zamyka. Różne choroby podstawowe doprowadzają do upośledzenie pracy serca, co powoduje, że krew nie jest pompowana w odpowiednich ilościach i krążenie przestaje być wydolne.

Co to jest przewlekła niewydolność serca?

Przewlekłą niewydolnością serca (PNS) nazywamy upośledzenie funkcji jednej lub obu komór serca, które prowadzi do zmniejszenia pojemności minutowej, niedostatecznego ukrwienia tkanek i zatrzymywania nadmiaru płynów w ustroju. Bywa też tak, że właściwa pojemność minutowa jest utrzymywana kosztem zwiększonego wysiłku mięśnia sercowego, co doprowadza do jego patologicznego przerostu. Przewlekła niewydolność serca, tym różni się od ostrej niewydolności, że rozwija się powoli, przez wiele lat, a jej objawy początkowo są niezauważalne.

Przewlekłą niewydolność serca możemy podzielić na prawo i lewokomorową a także na skurczową i rozkurczową. Niewydolność prawokomorowa powoduje najczęściej zastój krwi w żyłach obwodowych. Niewydolność lewokomorowa powoduje zastój w naczyniach płucnych doprowadzając do obrzęku płuc. Wzrost ciśnienia w naczyniach płucnych doprowadza po pewnym czasie także do niewydolności prawokomorowej. Niewydolność skurczowa wiąże się ze zmniejszeniem frakcji wyrzutowej krwi (EF), jest to ta część krwi, która jest wyrzucana z komory podczas jej skurczu. Wyrażana jest jako procent całej objętości komory. Najczęściej mierzy się EF lewej komory. W niewydolności rozkurczowej frakcja wyrzutowa jest w normie, natomiast upośledzony jest rozkurcz komory (zwłaszcza lewej) i jej wypełnianie krwią.

Częstość występowania przewlekłej niewydolności serca wzrasta wraz z wiekiem. Dotyczy to zarówno mężczyzn jak i kobiet. Szacuje się, że około 3% osób w wieku 60 lat oraz około 10% osób po 80 roku życia cierpi na to schorzenie. Wśród najważniejszych przyczyn wpływających na rozwój PNS wymienia się chorobę niedokrwienną serca i nadciśnienie tętnicze.

Stopień NYHA

Objawy kliniczne

I

Choroba serca ogranicza codziennych czynności. Zwykła aktywność fizyczna nie powoduje nadmiernego zmęczenia, duszności, kołatania serca ani dławicy.

II

Choroba serca tylko w nieznacznym stopniu ogranicza codzienną aktywność. Dopiero intensywny wysiłek może spowodować wystąpienie wyżej wymienionych objawów.

III

Chorzy ze znacznie ograniczoną wydolnością. Nawet umiarkowany wysiłek powoduje objawy duszności, bóle dławicowe, kołatanie serca i uczucie zmęczenia.

IV

Chorzy z drastycznie upośledzoną wydolnością. Objawy pojawiają się przy minimalnym wysiłku, a nawet w spoczynku.