Gorączka reumatyczna (łac. morbus rheumaticus)

Gorączka reumatyczna (łac. morbus rheumaticus) to ogólnoustrojowe schorzenie organizmu dotyczące wielu narządów wewnętrznych. Ma charakter autoimmunologiczny.Znane jest przysłowie medyczne, które doskonale oddaje naturę tej choroby: "Gorączka reumatyczna liże stawy, kąsa serce". Może się rozwinąć po wystąpieniu zakażenia paciorkowcami grupy A (takimi jak angina, płonica).

Spis treści

1 Etiologia
2 Przebieg choroby
3 Patogeneza
4 Rozpoznanie i objawy
   4.1 Kryteria duże
   4.2 Kryteria małe
5 Leczenie

Etiologia

Wywołana jest zakażeniem paciorkowcem hemolizującym grupy A, przy istniejącym hiperergicznym odczynie na zakażenie bakteryjne z elementami autoagresji. Pojawia się najczęściej po przebyciu anginy paciorkowcowej, róży lub płonicy.

Przebieg choroby

Przebiega w ostrych rzutach, które trwają ok. 4-6 tygodni, przejawiają się dolegliwościami stawowymi i oddzielonych od siebie kilkuletnimi okresami utajenia. Podczas pozornego wygaśnięcia choroby procesy reumatyczne przebiegają w mięśniu sercowym i wsierdziu.

Patogeneza

Istota choroby to proces zapalny w tkance łącznej narządów krążenia, gdzie powstają nacieki komórkowe (guzki Aschoffa), które martwieją i bliznowacieją.

Rozpoznanie i objawy

Pierwsze objawy choroby ujawniają się w młodym wieku. Za kryteria rozpoznania choroby uznaje się tzw. kryteria Jonesa, które dzielimy na "duże" i "małe":

Kryteria duże:

• wędrujące zapalenie stawów
• zapalenie serca (pancarditis)
• guzki podskórne
• rumień obrączkowaty (brzeżny)
• pląsawica Sydenhama (taniec św. Wita) występuje u dzieci

Kryteria małe :

• gorączka
• bóle stawów
• zwiększone OB
• leukocytoza
• poprzedzające zakażenie paciorkowcowe
• przebyty rzut choroby reumatycznej
• wzrost miana ASO (norma <200 j.)
• obecność białek ostrej fazy

Do rozpoznania potrzebne jest stwierdzenie dwóch objawów "dużych" lub jednego "dużego" i dwóch "małych". Nie można brać pod uwagę objawu małego jeżeli został uwzględniony jako objaw duży.

Zmiany zapalne stawu utrzymują się kilka lub kilkanaście dni, a następnie przechodzą i pojawiają się w innym stawie. Nigdy nie dochodzi do destrukcji i zmian radiologicznych w stawach, co odróżnia chorobę reumatyczną od reumatoidalnego zapalenia stawów. Najpoważniejsze komplikacje związane są z zajęciem serca, głównie zastawki mitralnej. Doprowadza to w przebiegu choroby, do jej zwężenia niekiedy krytycznego, skutkując niewydolnością krążenia i koniecznością jej wymiany bądź reperacji.

Leczenie

W leczeniu przyczynowym stosuje się penicylinę w dawkach 12-20 mln j. /dobę.

Leczenie objawowe polega na ograniczeniu ruchów chorego, zapewnienie ciepła i spokoju. Stosuje się leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Przy ciężkich rzutach podaje się kortykosteroidy.