Wyrostek robaczkowy (łac. appendix vermiformis)

Wyrostek robaczkowy (łac. appendix vermiformis) to cienkie uwypuklenie jelita ślepego u niektórych ssaków; u człowieka narząd szczątkowy.

1 Wyrostek robaczkowy człowieka
2 Wyrostek robaczkowy zwierząt
3 Schorzenia

U człowieka wyrostek ma postać ślepo zakończonej cewki o zmiennej długości, najczęściej 8-10 cm, rzadko przekraczającej 20 cm. Leży w prawym dole biodrowym, aczkolwiek jego dokładne położenie jest wysoce zmienne osobniczo. Najczęściej (41,5%) swobodnie zwisa do miednicy mniejszej (tzw. wyrostek miedniczny). Niekiedy leży w dole biodrowym, często w bezpośrednim sąsiedztwie talerza kości biodrowej (13%). Nierzadko wyrostek układa się między pętlami jelitowymi (43% przypadków). Rzadziej położony jest za kątnicą lub przebiega obok niej (tzw. wyrostek zakątniczy lub typu wstępującego, 2,5%). Wyjątkowo, w przypadku odwrotnego ułożenia trzewi albo malrotacji jelit, wyrostek znajduje się w okolicy lewego dołu biodrowego. W wieku dziecięcym zwykle jest jeszcze drożny, niekiedy (2-3%) tworzy lejkowate rozszerzenie u podstawy, zachowując embrionalny kształt. Błona śluzowa wyrostka pokryta jest nabłonkiem walcowatym jednowarstwowym i posiada gruczoły jelitowe oraz liczne skupiska tkanki limfatycznej w postaci grudek chłonnych (folliculi lymphatici aggregati), przez co wyrostek jest czasem zwany migdałkiem jelitowym. Wyrostek posiada silnie rozwiniętą warstwę mięśniową. Pokrywa go otrzewna tworząca krezkę (krezeczkę) wyrostka robaczkowego (mesoappendix). Wyrostek unaczyniony jest przez tętnicę wyrostka robaczkowego (arteria appendicularis) odchodzącą od tętnicy krętniczo-okrężniczej (arteria ileocolica). Obok tętnicy między blaszkami krezki biegnie żyła wyrostka robaczkowego (vena appendicularis), prowadząca krew do żyły krezkowej górnej. Unerwienie pochodzi z pnia współczulnego i z nerwu błędnego.

U zwierząt wyrostek robaczkowy występuje u nielicznych gatunków, np. u królika. Z tego względu jego obecność, czy też procesy zapalne w tym rejonie jelita nie stanowią problemu weterynaryjnego, tak jak to jest w przypadku medycyny człowieka.

• zapalenie wyrostka robaczkowego
• rakowiak