Wirusowe zapalenie wątroby, WZW (łac. Hepatitis)

Wirusowe zapalenie wątroby, WZW (łac. Hepatitis) - choroba wątroby wywołana zakażeniem wirusowym. Często potocznie nazywana "żółtaczką", jest to jednak termin nieprawidłowy, niemedyczny oraz nieścisły, z uwagi na różnorodny przebieg wirusowych zapaleń wątroby, które mogą przebiegać bez zażółcenia powłok skórnych.

Wśród wirusów hepatotropowych możemy rozróżnić:

• wirus zapalenia wątroby typu A, HAV (z ang. Hepatitis A Virus, oficjalna nazwa enterowirus 72) - ssRNA wirus z rodziny Picornaviridae. HAV jest wirusem o średnicy 27 nm i symetrii ikosaedralnej. Znany jest tylko jeden serotyp tego wirusa. HAV jest przyczyną wirusowego zapalenia wątroby typu A, tzw. żółtaczki pokarmowej.
  Zakażenie następuje poprzez przewód pokarmowy, przez kontakt z wydzielinami chorego lub produktami zakażonymi (epidemie mleczne, wodne itp.). Na uwagę zasługuje fakt, że HAV może przez długi czas utrzymywać się w środowisku przy dużej wilgotności. Czas wylęgania 2-6 tygodni. Zachorowania występują głównie latem i wczesną jesienią, najczęściej u dzieci, młodzieży i ludzi starszych.
  Wirus namnaża się najpierw w przewodzie pokarmowym, następnie dochodzi do wiremii, po czym (prawdopodobnie) dochodzi do zakażenia wątroby i powstania objawów chorobowych. W wyniku tego zakażenia dochodzi do zapalenia wątroby.
  Objawy wywoływane przez wirusa to osłabienie, senność, bóle głowy, brak apetytu, wstręt do potraw tłustych, czasami gorączka, pod koniec pobolewanie wątroby, żołądka.
  Profilaktycznie przeciw WZW A stosuje się szczepienia ochronne; szczepienia są szczególnie zalecane dla osób podróżujących po świecie. Niemniej, najważniejszym sposobem zapobiegania rozpowszechnianiu się HAV jest higiena.
  Wirusa można wykryć za pomocą testu ELISA lub innych metod, wykorzystujących swoiste względem wirusa przeciwciała. Dodatkowo można wykorzystać testy na stężenie bilirubiny oraz transaminaz (ich wyższe stężenie świadczy o chorobach wątroby).
• wirus zapalenia wątroby typu B, HBV (ang. Hepatitis B Virus) – otoczkowy DNA wirus hepatotropowy i limfotropowy, z rodziny hepadnawirusów. HBV jest przyczyną wirusowego zapalenia wątroby, zwanego kiedyś żółtaczką wszczepienną
• wirus zapalenia wątroby typu C, HCV (z ang. Hepatitis C Virus) - otoczkowy ssRNA-wirus z rodziny Flaviviridae, rodzaju Hepacivirus. Jego średnica wynosi około 60-70 nm.
  HCV jest przyczyną wirusowego zapalenia wątroby typu C. Uznaje się go za przyczynę raka i marskości wątroby. Wirus HCV jest zdolny do wywołania nosicielstwa. Wykazuje dużą wrażliwość na środki i metody dezynfekcyjne, większą niż HBV, mniejszą niż HIV.
• wirus zapalenia wątroby typu D, HDV (z ang. Hepatitis D Virus), nazywany też wirusem delta, jest małym, kolistym wirusem RNA. Wiriony są owalne, średnica ich wynosi 36 nm, zawierają kolistą, pojedynczą nić RNA o ujemnej polarności będącą najmniejszym genomem występującym w wirusach ludzkich i zwierzęcych. Może ulegać namnażaniu jedynie w organizmach zakażonych wirusem zapalenia wątroby typy B. Związek między tymi dwoma wirusami wynika stąd, iż HDV nie koduje białka osłonki, którym jest HBsAg. Genom otoczony jest: antygenem powierzchniowym s wirusa HBV, nukleoproteiną HDAg.
  Wirus HDV jest prawdopodobnie wirusem roślinnym (wiroidem), który pierwotnie trafił do człowieka zainfekowanego HBV.
  Zakażenie następuje drogą pozajelitową przez zakażone igły, strzykawki, narzędzia chirurgiczne i stomatologiczne, przetaczanie krwi zakażonej wirusami oraz wydzieliny organizmu: spermę, śluz szyjkowy. Nie występuje w kale, ślinie i łzach.
  Leczenie przewlekłego zapalenia wątroby D jest aktualnie niezadowalające. Interferon alfa jest jedynym czynnikiem, który ma jakiś skutek leczniczy w przebiegu tego zapalenia wątroby. Transplantacja narządu z reguły wiąże się z wtórnym zakażeniem przeszczepu.
• wirus zapalenia wątroby typu E, HEV (z ang. Hepatitis E Virus) - wirus RNA pierwotnie hepatotropowy, wielkości około 32 nm, przenoszony drogą fekalno-oralną, wywołujący wirusowe zapalenie wątroby, charakterystyczny dla krajów Azji południowo-wschodniej. Nie opracowano jeszcze szczepionki przeciwko temu wirusowi, bronić się można, przestrzegając takich samych zasad jak w przypadku WZW A. Kobiety w ciąży zakażone HEV narażone są na poronienie, przedwczesny poród, a nawet śmierć, wśród objawów śpiączki (ok. 15%). Okres wylęgania 15-65 dni. W Polsce zdarzają się przypadki "przywleczenia" choroby z wycieczek zagranicznych.
• wirus zapalenia wątroby typu G, HGV (Hepatitis G Virus)  jednoniciowy wirus RNA, z rodziny Flaviviridae, o budowie genomu zbliżonej do wirusa HCV. Pierwsze nazewnictwo wirusa HGV swoją historią sięga aż do roku 1967, kiedy to wykazano prawdopodobieństwo obecności wirusa na podstawie szczegółowych badań na pacjencie w Chicago, u którego wystąpiły potransfuzyjne oznaki zapalenia wątroby. Domyślano się, że powodował je wirus nie-A, nie-B i nazwano go od inicjałów pacjenta (roboczo) GB. Dopiero w połowie lat 90. zbadano tego wirusa bliżej.
  W połowie lat 90. prowadzono także badania nad odkrytymi wirusami GBV-A i GBV-B (wirus GBV-C to inaczej HGV). W końcu uznano, że te wirusy, czyli HGV, GBV-A, GBV-C (także HCV), są różnymi wirusami, spokrewnionymi ze sobą. Jednak wirusy GBV A i B nie powodują wirusowego zapalenia wątroby, z kolei tylko 25 % zakażonych wirusem HGV ma we krwi przeciwciała, co utrudnia zdiagnozowanie zakażenia.
  Droga transmisji tego wirusa jest podobna do tej, jaką ma HCV. Czas inkubacji wynosi 4-12 tygodni, jednak wirus ten prawdopodobnie nie wywołuje żadnych objawów chorobowych, a jego prawdopodobne sprzyjanie piorunującemu zapaleniu wątroby, przy nadkażeniu, jest nadal sporne. 
• TTV
• SENV

Inne wirusy, pierwotnie niehepatotropowe, mogące wywołać wirusowe zapalenie wątroby:

• adenowirusy
• Coxsackie B
• CMV - wirus cytomegalii
• EBV - wirus mononukleozy zakaźnej
• HSV-1 i HSV-2 - wirus opryszczki zwykłej
• VZV - wirus ospy wietrznej i półpaśca
• wirus świnki
• wirus różyczki
• wirus żółtej febry

Charakterystyka wirusowych zapaleń wątrobycharakterystyka choroby

wzw typu

ABCDEGczynnik etiologicznyHAVHBVHCVHDVHEVHGVRodzajHepatovirusOrthohepadnavirusHepacivirusDeltavirusCalcivirus RodzinaPicornaviridaeHepadnaviridaeFlaviviridae CalciviridaeFlaviviridaeGenom

RNA

DNARNAgłówna droga zakażeniapokarmowa

pozajelitowa

pokarmowapozajelitowaokres inkubacji choroby15-60 dni30-180 dni15 - 360 dni20 - 90 dni15 - 60 dni7 - 140 dniwystępowanie żółtaczkiu 10% dzieci i 70 - 80% dorosłychu 20% chorychu 10 - 25% chorychzmienniegłównie u młodzieżynie występujemarkery zakażeniaanty-HAV, anty-HAV IgMHBsAg, anty-HBs, HBcAg, anty-HBc, anty-HBc IgM, HBxAg, anty HBx, HBV DNA, polimeraza DNAanty-HCV, HCV RNAHDAg, anty-HDV, anty-HDV IgM, HDV DNAHEVAganty-HGV, HGV RNAśmiertelność w ostrym okresie choroby0,2-0,6%1-2%<1%1-40%30%brak danychleczenieobjawoweINFα, Peg-INFα, lamiwudyna, adefowir, entecavir, telbiwudyna, inneINFα, rybawirynaINFαobjawoweINFαnosicielstwonie występuje10-90%²40-75%70-90%nie występuje75-95%następstwa choroby (marskość wątroby, nowotwór złośliwy wątroby)nie występujączęste, po powyżej 20 latach PZW bardzo częstebardzo częstenie występująrzadkieodporność po przechorowaniuswoista, prawdopodobnie całe życiebrak danychswoista profilaktyka

surowica odpornościowa

brak surowicy odpornościowejsurowica anty-HBV działa ochronniebrak surowicy odpornościowej

¹ - głównie wśród kobiet ciężarnych ² - związane z wiekiem; zmniejsza się wraz z upływem lat

 

Weryfikacja merytoryczna : Lek. med. Jan Paradowski
zródla: wikipedia, licencja: GNU FDL, autorzy, mjj
data modyfikacji: 26.04.2008

« powrót

1