Przewlekłe zapalenie trzustki

Przewlekłe zapalenie trzustki (pancreatitis chronica) to przewlekła choroba nienowotworowa trzustki, charakteryzująca się postępującym włóknieniem z towarzyszącym zanikiem tkanki gruczołowej, prowadzącym w różnych okresach do upośledzenia czynności zewnątrzwydzielniczej i wewnątrzwydzielniczej trzustki i w następstwie mogąca prowadzić do rozwoju cukrzycy.

Spis treści

Etiologia

Do uszkodzenia trzustki dochodzi najczęściej w wyniku nadużywania alkoholu lub w przypadku zatkania przewodu żółciowego wspólnego przez kamień żółciowy, co powoduje wsteczny odpływ żółci do trzustki i aktywację enzymów trzustkowych. Bardzo rzadko przyczynami ostrego zapalenia trzustki mogą być: uraz jamy brzusznej (na przykład w wyniku wypadku komunikacyjnego), infekcja wirusowa, zaburzenia poziomu tłuszczów we krwi, rak trzustki, niektóre leki, zabiegi operacyjne i diagnostyczne na trzustce i układzie żółciowym. Około 20-30% epizodów ostrego zapalenia trzustki rozpoczyna się bez uchwytnej przyczyny; jest to tak zwana postać idiopatyczna zapalenia trzustki.

Czynnikami zwiększającymi ryzyko wystąpienia zapalenia trzustki są:

• Nadużywanie alkoholu
• Otyłość
• Kamica żółciowa
• Niedożywienie
• Przyjmowanie niektórych leków, na przykład cytostatyków, hydrochlorotiazydu czy sterydów.

Objawy i przebieg

Objawy przewlekłego zapalenia trzustki są mniej dramatyczne niż ostrego zapalenia i są w dużej mierze związane z powoli rozwijającą się niewydolnością narządu:

• nawracający, uporczywy ból o zróżnicowanym nasileniu występujący głównie po jedzeniu i zlokalizowany w nadbrzuszu (chorzy opisują ból jako piekący, przeszywający, ostry lub ściskający, często promieniujący do pleców (opasujący); ból może trwać kilka dni lub nawet tygodni, rzadko mija po mniej niż 24 godzinach)
• postępująca utrata masy ciała
• podwyższony poziom cukru we krwi - nieprawidłowa tolerancja glukozy i stopniowo rozwijająca się cukrzyca
• uporczywa biegunka zwykle o charakterze tłuszczowym, będąca wynikiem niepełnego trawienia pokarmów wskutek niedoboru enzymów trzustkowych
• niewielkiego stopnia żółtaczka
• świąd skóry

Objawy wymagają dokładnej diagnostyki w celu różnicowania z rakiem trzustki.

Rozpoznanie

Jednym z podstawowych badań umożliwiających rozpoznanie zapalenia trzustki jest oznaczenie amylazy (jeden z enzymów trzustki) w surowicy krwi i w moczu. Jej zwiększone stężenie oznacza zazwyczaj chorobę tego narządu.

Na zwykłym, przeglądowym zdjęciu rentgenowskim jamy brzusznej można dostrzec zwapnienia charakterystyczne przede wszystkim dla przewlekłej formy zapalenia związanej z nadużywaniem alkoholu. Dużym ułatwieniem w diagnostyce jest również wykonanie ultrasonografii i tomografii komputerowej, co pozwala na bezpośrednie uwidocznienie trzustki. Ultrasonografia pozwala również na ustalenie przyczyny zapalenia np. kamicy pęcherzyka żółciowego oraz przewodów żółciowych, a także powikłań tej choroby, którymi mogą być np. torbiele trzustki.

Specjalistycznym badaniem przeprowadzanym w szpitalu jest wsteczna endoskopowa cholangiopankreatografia, w czasie której za pomocą specjalnego przyrządu wstrzykuje się do przewodu trzustkowego kontrast, dzięki któremu możliwe jest dokładne zobrazowanie przebiegu tego przewodu i jego kształtu. W ostrej postaci zapalenia trzustki wykonuje się wiele innych badań.

Weryfikacja merytoryczna : Lek. med. Jan Paradowski
źródła: wikipedia, licencja: GNU FDL, autorzy
data modyfikacji: 2.05.2008