Nadciśnienie wrotne

Nadciśnienie wrotne - zwiększenie ciśnienia w żyle wrotnej powyżej 13 mm Hg (>1,7 kPa). Jest najczęstszym powikłaniem marskości wątroby.

Spis treści

1 Etiologia
2 Patofizjologia
3 Objawy
4 Rozpoznanie
5 Leczenie

Etiologia

Blok przedwątrobowy:
Zakrzepica żyły śledzionowej lub zakrzepica żyły wrotnej:

• u chorych z czerwienicą prawdziwą
• kobiet zażywających doustne środki antykoncepcyjne
• przy zakażeniach pępowiny u noworodków
• przy ucisku na żyłę wrotną przez guz, torbiel trzustki, węzły chłonne
• spowodowana urazami
• w wyniku zapalenia otrzewnej

Blok wątrobowy:

• blok przedzatokowy:
  • pierwotna marskość żółciowa
  • choroba Wilsona
  • schistosomatoza
• blok zatokowy:
  • marskość wątroby
• blok zazatokowy:
  • uszkodzenie polekowe wątroby

Blok pozawątrobowy:

• zespół Budda-Chiariego
• zaciskające zapalenie osierdzia

Patofizjologia

Prawidłowe ciśnienie w żyle wrotnej wynosi 7-13 mm Hg (0,9-1,7 kPa). W ciągu minuty przez wątrobę przepływa ok. 1500 ml krwi z czego 2/3 pochodzi z żyły wrotnej (pozostała część z tętnicy wątrobowej). Zwiększenie oporu w krążeniu wrotnym prowadzi do rozwoju nadciśnienia wrotnego. Istotna jest różnica ciśnień pomiędzy żyłą główną dolną a żyłą wrotną. W warunkach prawidłowych nie powinna ona przekraczać 5 mm Hg (0,67 kPa). Przy 8 mm Hg rozpoznajemy nadciśnienie wrotne. Przy gradiencie równym 10 mm Hg (1,33 kPa) prawdopodobieństwo powstania żylaków przełyku jest duże (przy 12 mm Hg (1,6 kPa) - zwiększa się ryzyko ich pęknięcia).
Następstwem tego stanu jest rozwój krążenia obocznego:

• krążenie wrotno-żołądkowo-przełykowe z rozwojem żylaków przełyku i dna żołądka
• krążenie okołopępkowe pomiędzy żyłą pępkową a żyłą nabrzuszną powierzchniową z rozwojem tzw. głowy Meduzy
• krążenie pomiędzy żyłami krezkowymi a żyłami odbytu - rozwój żylaków odbytu
• krążenie żołądkowo-przeponowo-nadnerczowe i żołądkowo-przeponowo-nerkowe

Objawy

Wynikają głównie z rozwoju powikłań nadciśnienia wrotnego:

• żylaki przełyku, dna i trzonu żołądka
• głowa Meduzy - widoczne żyły krążenia obocznego pod skórą brzucha
• hepatosplenomegalia - powiększenie wątroby i śledziony
• wodobrzusze i jego powikłania:
  • refluksowe zapalenie przełyku
  • płyn w jamie opłucnowej
  • bakteryjne zapalenie otrzewnej
  • zespół wątrobowo-nerkowy
  • zespół wątrobowo-płucny
• encefalopatia wątrobowa
• objawy choroby podstawowej
  

Rozpoznanie

Głównie na podstawie obecności powikłań:

• endoskopia - stwierdzenie żylaków przełyku i dna żołądka
• USG jamy brzusznej - wodobrzusze i hepatosplenomegalia
• USG dopplerowskie - stwierdzenie krążenia obocznego pomiędzy żyłą wrotną a żyłą główną dolną
• inwazyjny pomiar ciśnienia zaklinowania w żyle wrotnej
• angiografia - stwierdzenia krążenia obocznego

Ponadto badania diagnostyczne potwierdzające chorobę podstawową.

Leczenie

• leczenie choroby podstawowej
• krwotok z żylaków przełyku: metody endoskopowe (podwiązanie, sklerotyzacja, obliteracja klejem tkankowym), metody farmakologiczne (somatostatyna, terlipresyna), balonikowanie (zgłębnik Sengstakena-Blakemora, zgłębnik Lintona-Nachlassa)
  Zapobieganie krwotokom z żylaków przełyku: β-blokery, azotany, planowa sklerotyzacja lub podwiązanie, TIPS, przetoki portokawalne, operacja Sugiury.
  
  
• wodobrzusze: ograniczenie podaży sodu, ograniczenie podaży płynów, spironolakton, diuretyki pętlowe, paracenteza
  
  
• encefalopatia wątrobowa:
  .
• przeszczepienie wątroby
  

Weryfikacja merytoryczna : Lek. med. Jan Paradowski
zródla: wikipedia, licencja: GNU FDL, autorzy, mjj
data modyfikacji : 24.04.2009, izz