Macierzanka piaskowa

Macierzanka piaskowa (Thymus serpyllum L.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny jasnotowatych. Mpżna ją znaleźć w lasach, na piaszczystych polanach, w miejscach silnie nasłonecznionych, na nieużytkach. Macierzanka występuje w całym kraju i w całej Europie, w Azji, w Indiach oraz w Ameryce Północnej. Kwitnie od czerwca do września różowoliliowymi kwiatami. 

Charakterystyka Pokrój

Krzewinka (lub półkrzew) tworząca gęste i bardzo zwarte darnie o wysokości 10–30 cm. Po roztarciu pędów wydziela się charakterystyczny, przyjemny zapach.

Łodyga

Płożąca lub podnosząca się, zdrewniała u nasady, okrągława lub słabo kanciasta, dookolnie owłosiona. Łodygi mają zdolność zakorzeniania się.

Liście

Ulistnienie nakrzyżległe. Jajowatopodługowate, nieco skórzaste liście mają długość 3–4 razy większą od szerokości i orzęsione brzegi. Boczne nerwy liści są dość grube i nie tworzą wyraźnego nerwu brzeżnego.

Kwiaty

Dwupostaciowe - na jednych osobnikach mniejsze, o słupku z długą szyjką i krótkich pręcikach, na innych - większe, o dłuższych pręcikach. Kwiatostan główkowaty, na końcach pędów. W jednej główce 3–6 różowoliliowych kwiatów (czasami, rzadko trafiają się kwiaty białe). Mają dwuwargowy kielich; dolna warga z szydlastolancetowatymi ząbkami, górna z 3 trójkątnymi ząbkami. Korona o długości 6–7 mm wyraźnie dwuwargowa, przy czym górna warga jest wyraźnie 2-ząbkowa, dolna wyraźnie 3-ząbkowa. Kwitnie od czerwca do końca sierpnia, jest owadopylna. Roślina miododajna, bardzo licznie odwiedzana przez owady, nawet w zasuszonych bukietach.

Owoc

Drobne orzeszki roznoszone przez mrówki (myrmekochoria).

Roślina lecznicza

Surowiec zielarski: ziele Herba Serpylli. Zawiera olejki eteryczne.

Działanie:

• dezynfekujące
• wykrztuśne
• przeciwzapalne
• poprawia trawienie

Jest wykorzystywana w ziołolecznictwie - napar z ziela używany po jedzeniu działa wiatropędnie, rozluźnia mięśnie układu pokarmowego. Używana jest do płukania gardła, przy paradontozie, świądzie, pomaga po ukłuciu owadów. Wzmacnia system nerwowy - używana jest do kąpieli dla rekonwalescentów, chorych dzieci i osób starszych
Zbiór i suszenie: ziele zbiera się podczas kwitnienia rośliny, suszy w cieniu. Po ususzeniu oddziela się zdrewniałe łodyżki.
Wykorzystywana jest jako roślina przyprawowa o podobnym zastosowaniu, jak tymianek; do mięsa, sosów, rosołów, farszów.
Stosowana jest również w przemyśle perfumeryjnym.
Roślina ozdobna - jest dość często uprawiana, szczególnie nadaje się jako roślina zadarniająca oraz do ogródków skalnych. Wymaga słonecznego stanowiska i lubi lekko kwaśne podłoże (pH 5,5–6). Uprawiana jest przez siew nasion wczesną wiosną. Rośnie powoli, zakwita dopiero w drugim roku. Należy ją starannie odchwaszczać.

Weryfikacja merytoryczna : Lek. med. Jan Paradowski
zródła: wikipedia, licencja: GNU FDL, autorzy, avs
data modyfikacji : 23.05.2008, avs