Astma u kobiet w ciąży
Na astmę cierpi średnio 1 proc. ciężarnych. Z astmą związane jest częstsze występowanie niepowściągliwych wymiotów ciężarnych oraz krwawień z macicy. W dużym retrospektywnym badaniu z udziałem 2 289 kobiet wykazano też 2-krotny wzrost częstości występowania rzucawki porodowej, łożyska przodującego, nadciśnienia tętniczego oraz konieczności indukcji porodu lub zakończenia ciąży cięciem cesarskim. Nie wykazano podwyższonej śmiertelności wśród kobiet ciężarnych chorych na astmę. Nawracające ataki astmy mogą prowadzić do opóźnienia wzrostu wewnątrzmacicznego, wcześniactwa oraz niskiej masy urodzeniowej. Uważa się, że przyczyną tych powikłań jest występowanie u matki hipoksemii, hipokapni i hiperwentylacji.
Należy przekonywać kobiety ciężarne, że większe zagrożenie dla ich dzieci niesie nieodpowiednia kontrola astmy niż jej leczenie i podkreślać bezpieczeństwo nowoczesnych leków przeciwastmatycznych, w szczególności wziewnych glikokortykosteroidów.
Epidemiologia
Astma jest jednym z częstszych schorzeń mogących wikłać przebieg ciąży. Z danych epidemiologicznych wiadomo, że występuje ona aż u 2,0%-8,7% ciężarnych kobiet i liczba ta stale wzrasta, równolegle do wzrostu częstości występowania astmy w populacji ogólnej.
Wpływ ciąży na przebieg astmy
Cechą astmy jest jej zmienność objawów. W wyniku działania różnych czynników zewnątrz- i wewnątrzustrojowych może dochodzić do poprawy lub pogorszenia jej przebiegu. Podczas ciąży w organizmie kobiety zachodzą burzliwe zmiany hormonalne, metaboliczne oraz anatomiczne, które mogą wpływać na przebieg astmy oskrzelowej i zmieniać jej stopień ciężkości.
Z dotychczasowych badań obserwacyjnych wynika, że w czasie ciąży u około 1/3 kobiet dochodzi do pogorszenia przebiegu choroby, u kolejnej 1/3 - jej złagodzenia, a u pozostałych nie ma zmian.
Do zaostrzeń astmy najczęściej dochodzi między 24. a 36. tygodniem ciąży. Do większości tych zaostrzeń w obserwowanej grupie dochodziło około 25. tygodnia ciąży, częściej w okresie zimowym. Związane były one głównie z infekcjami wirusowymi i niestosowaniem odpowiedniego leczenia przeciwastmatycznego.
Ostatnie 4 tygodnie ciąży zwykle przebiegają z mniejszym nasileniem objawów, rzadziej dochodzi wówczas do zaostrzeń. W trakcie porodu objawy astmy mogą wystąpić u około 10% kobiet. Nie wykazano, aby astma w jakikolwiek sposób komplikowała przebieg porodu zarówno po stronie matki, jak i dziecka. Statystycznie jednak kobiety z astmą częściej są kwalifikowane do porodu cięciem cesarskim. W ciągu 3 miesięcy od porodu u 75% kobiet stopień ciężkości astmy powraca do poziomu sprzed ciąży. W kolejnych ciążach przebieg astmy jest zazwyczaj podobny.
Wpływ astmy na przebieg ciąży
Wcześniejsze badania tego tematu sugerowały, że u pacjentek ciężarnych z astmą, stosujących leczenie przeciwastmatyczne, występuje wyższe ryzyko przedwczesnego porodu, małej wielkości płodu w stosunku do wieku płodowego, niskiej wagi urodzeniowej, stanu przedrzucawkowego, wad wrodzonych płodu, a także wyższej umieralności okołoporodowej noworodków. Dobra kontrola astmy podczas ciąży poprawia rokowanie okołoporodowe. Tylko w grupie matek z ciężką postacią astmy częściej obserwowano stany przedrzucawkowe, niższą masę urodzeniową i przypadki hipoglikemii.
Te obserwacje dowodzą, że dobra kontrola astmy w czasie trwania ciąży u kobiety ma decydujące znaczenie dla wyniku ciąży.
Cele leczenia astmy
Zasady leczenia astmy u kobiet ciężarnych nie różnią się od ogólnie przyjętych. Celem leczenia astmy u kobiet w ciąży jest uzyskanie i utrzymanie dobrej kontroli astmy definiowanej jako :
- minimalne objawy przewlekłe, w tym objawy nocne (najlepiej bez objawów)
- rzadkie zaostrzenia choroby (najlepiej bez zaostrzeń) bez doraźnych interwencji lekarskich
- niewielkie (najlepiej żadne) zapotrzebowanie na ß2-mimetyki stosowane doraźnie
- bez ograniczeń aktywności życiowej z powodu astmy, w tym wysiłku fizycznego
- dobowa zmienność PEF<20%
- prawidłowa lub bliska prawidłowej wartość PEF
- co najwyżej niewielkie skutki niepożądane stosowanych leków
Chociaż powszechnie wiadomo, że należy zachować ostrożność przy stosowaniu leków w ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze, to jak wykazały przytaczane już tu badania, źle kontrolowana astma stanowi duże zagrożenie dla rozwijającego się płodu i pogarsza rokowanie okołoporodowe. Ważne jest zatem by pacjentkę z astmą oskrzelową, szczególnie podczas trwania ciąży, ściśle obserwować i zapewnić jej optymalne leczenie, dopasowane do jej aktualnego stanu klinicznego.
Systemy klasyfikacji bezpieczeństwa leków stosowanych u kobiet w ciąży
Astma jest jedną z najczęstszych chorób przewlekłych występujących u kobiet ciężarnych, stąd też leki przeciwastmatyczne obok antybiotyków i leków przeciwbólowych należą do najczęściej przepisywanych tej grupie kobiet. W celu oszacowania bezpieczeństwa leków powstały w wielu krajach systemy monitorowania, wymiany informacji i klasyfikacje, które mają ułatwić lekarzom praktykom podejmowanie decyzji terapeutycznych.
czytaj dalej ...
