Hormon wzrostu, zwany także somatotropiną

Hormon wzrostu, zwany także somatotropiną, jest hormonem przedniego płata przysadki mózgowej, którego wydzielanie jest kontrolowane przez neurohormony podwzgórza - somatostatynę (hamuje) i somatoliberynę (uwalnia).

Poziom jego wydzialania w organizmie osiąga najwyższe wartości w okresie dojrzewania, kiedy powoduje wzrost tkanek, depozycje protein oraz rozpad podskórnej tkanki tłuszczowej. W późniejszym okresie poziom GH spada, pozostaje jednak nadal obecny. Somatotropina występująca w organizmie jest sekwencją 191 aminokwasów. Hormon ten został wyizolowany przez naukowców w celach terapeutycznych, głównie do leczenia niedoczynności przysadki mózgowej. Okazuje się być skutecznym lekiem na karłowatość, jeśli terapie rozpocznie się już w okresie dojrzewania.

Spis treści

1 Gen i białko
2 Regulacja wydzielania
3 Działanie
4 Rola w patologii
5 Hormon wzrostu jako lek

Gen i białko

Geny kodujące strukturę hormonu u wzrostu znajdują się u człowieka na długim ramieniu 17 chromosomu w powiązaniu z genami laktogenu łożyskowego. Ludzki GH jest białkiem składajęcym się ze 191 reszt aminokwasowych, zawierającym dwa mostki disiarczkowe -S-S- i różni się budową chemiczną od GH u innych gatunków.

Regulacja wydzielania

Wydzielanie GH jest pobudzane przez specyficzny hormon uwalniający (GHRH) i hamowane przez somatostatynę.

 Model przestrzenny hormonu wzrostu

Działanie

GH wywiera część swoich działań poprzez stymulację wytwarzania peptydów pośredniczących - somatomedyn IGF-1 i IGF-2 - w wątrobie i, być może, także w innych tkankach. Głównym działaniem hormonu wzrostu w którym pośredniczą somatomedyny jest pobudzanie wzrostu masy ciała i wzrost, będące wynikiem pobudzenia chondrogenezy i osteogenezy w chrząstkach wzrostowych kości. GH (bez udziału somatomedyn) wpływa na gospodarkę węglowodanową powodując pobudzenie glikogenolizy i zwiększone uwalnianie glukozy z wątroby. Przedłużone stosowanie GH powoduje zwiększone wydzielanie insuliny przez wyspy trzustki. Hormon wzrostu działając na tkankę tłuszczową zwiększa lipolizę i zmniejsza lipogenezę, prowadząc do zwiększenia stężenia wolnych kwasów tłuszczowych w osoczu.

Rola w patologii

Nieprawidłowo wysokie wydzielanie hormonu wzrostu prowadzi do wystąpienia schorzeń:
w wypadku gdy ma ono miejsce przed zakończeniem wzrostu kośćca prowadzi do gigantyzmu, który charakteryzuje się nadmiernym wzrostem
u osób dorosłych prowadzi do akromegalii

Brak lub niedobór wydzielania hormonu wzrostu u dzieci prowadzi do karłowatości przysadkowej.

Hormon wzrostu jako lek

Substytucyjne podawanie hGH stosuje się w leczeniu karłowatości pochodzenia przysadkowego, a także w zespołach genetycznie uwarunkowanej niskorosłości, np. w zespole Turnera.