Hipoglikemia (inaczej niedocukrzenie)

Hipoglikemia (inaczej niedocukrzenie) – stan, w którym ilość glukozy we krwi (poza żyłą wrotną) spada poniżej normy. Pełnoobjawowa hipoglikemia występuje zwykle przy stężeniu poniżej 2,2 mmol/l (40 mg/dl) jednak pierwsze objawy rozpoczynają się zazwyczaj stężeniu poniżej 2,8 mmol/l (50 mg/dl), a u cukrzyków nawet przy wyższych wartościach. Hipoglikemia może być przyczyną śmierci.

Spis treści

1 Przyczyny
   1.1 Egzogenne (zwykle u chorych na cukrzycę)
   1.2 Hipoglikemia na czczo
   1.3 Hipoglikemia poposiłkowa (reaktywna)
2 Objawy
3 Diagnostyka
4 Leczenie

Przyczyny

Egzogenne (zwykle u chorych na cukrzycę)

• niedożywienie lub głodzenie
• względne lub bezwzględne przedawkowanie insuliny lub doustnych leków przeciwcukrzycowych
• interakcje wyżej wymienionych leków z innymi lekami
• znaczny wysiłek
• spożycie alkoholu (u osób zdrowych również, zwłaszcza po spożyciu na czczo)

Hipoglikemia na czczo

• insulinoma i inne nowotwory
• ektopowe wydzielanie jednego z peptydów insulinopodobnych
• niewydolność wątroby
• niewydolność kory nadnerczy (np. w chorobie Addisona) lub przysadki mózgowej
• glikogenozy
• nesidolastoza
• choroby nerek powodujące glukozurię

Hipoglikemia poposiłkowa (reaktywna)

• wczesny okres cukrzycy
• zaburzenia opróżniania żołądkowego
• zespół poresekcyjny (dumping syndrome) po resekcji żołądka
• rzadkie defekty genetyczne

Objawy

ze strony układu przywspółczulnego:

• silne uczucie głodu
• osłabienie
• nudności i wymioty

ze strony układu współczulnego:

• niepokój
• zlewne poty
• tachykardia
• drżenie i wzrost napięcia mięśniowego
• rozszerzenie źrenic
  

ze strony ośrodkowego układu nerwowego:

• "endokrynny zespół psychotyczny" (depresja, dysforia, splątanie, zaburzenia koncentracji)
• zaburzenia koordynacji ruchowej
• wystąpienie prymitywnych automatyzmów
• drgawki
• objawy ogniskowe
• senność
• śpiączka
• podwójne widzenie
• zaburzenia oddechu
• zaburzenia krążenia

Diagnostyka

Hipoglikemię różnicuje się z zaburzeniami psychicznymi, padaczką, udarem mózgu i innymi schorzeniami.

Jeśli w przypadku stwierdzonej hipoglikemii nie stwierdzi się cukrzycy, prowadzi się dalszą diagnostykę w celu ustalenia przyczyny.

 Pomiar stężenia cukru

Leczenie

Podstawą leczenia jest usunięcie przyczyny. W wielu przypadkach można tego dokonać zachowawczo stosując odpowiednią dietę lub leki.

W przypadku lekkiej hipoglikemii podaje się choremu 5-20 g glukozy lub sacharozy doustnie w formie krystalicznej lub w roztworze, np. w postaci soku.

W przypadku ciężkiej hipoglikemii podaje się 40% roztwór glukozy dożylnie, a następnie wlew 5% roztworu glikozy.

Jeśli nie można podać dożylnie glukozy podaje się domięśniowo glukagon, a następnie po wybudzeniu doustnie glukozę. Należy jednak pamiętać, że podanie glukagonu jest nieskuteczne w przypadku wyczerpania zapasów glukozy w organizmie. Zastosowanie glukagonu przeciwwskazane jest w przypadku hipoglikemii wywołanej spożyciem alkoholu. Nie powinno się go ponadto podawać w przypadku hipoglikemii wywołanej przez doustne leki przeciwcukrzycowe, ponieważ może zwiększać wydzielanie insuliny endogennej.