Atopowe zapalenie skóry, AZS (łac.dermatitis atopica)Atopowe zapalenie skóry, AZS (ang. atopic dermatitis, łac.dermatitis atopica),
zwane też egzemą, wypryskiem atopowym, a niegdyś świerzbiączką (łac.prurigo)
Besniera, wypryskiem alergicznym lub alergicznym zapaleniem skóry jest chorobą
zaliczaną do chorób atopowych, psychosomatycznych.
 

Spis treści

• Etiopatogeneza
• Objawy i przebieg
  • Rozpoznanie
• Różnicowanie
• Leczenie
• Leczenie przyczynowe
• Leczenie objawowe

Skóra chorego pod wpływem substancji drażniących (mydło, rozpuszczalniki), alergenów (roztocza, sierść) lub pewnych pokarmów (jajka, mleko, białko pszenicy, czekolada, truskawki), traci barierę ochronną zbudowaną z lipidów (tzw. płaszcz lipidowy) i pada ofiarą innych szkodliwych substancji pochodzenia zewnętrznego.

Głównymi objawami atopowego zapalenia skóry są zaczerwienienie i suchość skóry, jej swędzenie i skłonność do nawrotowych zakażeń bakteryjnych. Zmiany najczęściej lokalizują się na zgięciach łokciowych i kolanowych, na twarzy i szyi, ale mogą obejmować całe ciało (patrz: erytrodermia). Atopowemu zapaleniu skóry często towarzyszą również inne schorzenia atopowe: astma oskrzelowa, sezonowy lub przewlekły katar sienny oraz alergiczne zapalenie spojówek.

Choroba ma przebieg wieloletni z okresami kiedy objawy są mniej lub bardziej nasilone. W przebiegu choroby ma znaczenie stres emocjonalny, który sam nie jest bezpośrednią przyczyną objawów, ale poprzez wpływ układu nerwowego może stać się czynnikiem wyzwalającym objawy u osoby chorej.

Opracowano kryteria rozpoznawcze AZS (kryteria Hannifina-Rajki).

• Kryteria większe:

• Kryteria mniejsze:

Do rozpoznania AZS wystarczające jest spełnienie 3 spośród 4 głównych kryteriów; mniejsze kryteria mają znaczenie uzupełniające.

Atopowe zapalenie skóry bywa mylone z łuszczycą. Inne jednostki chorobowe wymagające różnicowania z AZS to świerzbiączka objawowa (prurigo symptomatica) i świerzbiączka letnia (prurigo aestivalis).

Jeśli można stwierdzić czynniki uczulające, leczenie polega na eliminacji ich z otoczenia lub pokarmów chorego. Można podejmować próby odczulania.

• Środki przeciwhistaminowe
• Kortykosteroidy ogólnie w okresie zaostrzeń i miejscowo w postaci maści, z unikaniem zaróbki lanolinowej (chorzy często są na nią wrażliwi)
• Leki immunosupresyjne (np. cyklosporyna A, takrolimus, pimekrolimus)
• Pielęgnacja i natłuszczanie skóry