Hemoglobina glikowana inaczej glikohemoglobina (GHB)

Hemoglobina glikowana inaczej glikohemoglobina (GHB) powstaje wskutek nieenzymatycznego przyłączenia glukozy do wolnych grup aminowych globiny w cząsteczce hemoglobiny. Istnieją różne frakcje hemolobiny glikowanej, jednakże tylko frakcja HbA1C znalazła zastosowanie w diagnostyce cukrzycy. Powstaje ona wskutek przyłączenia cząsteczki glukozy do N-końcowej grupy aminowej łańcucha β-globiny.

Ponieważ błona erytrocytu jest przepuszczalna dla glukozy, ilość zawartej w nim hemoglobiny glikowanej odzwierciedla średnie stężenie glukozy we krwi w ciągu poprzednich 120 dni (czyli średniego czasu życia erytrocytu). Jest to przydatny retrospektywny wskaźnik glikemii (jest związek między stężeniem glikohemoblobiny i średnią glikemią) i ryzyka powstania przewlekłych powikłań cukrzycowych.

O dobrej kontroli cukrzycy (jej wyrównaniu metabolicznym) świadczy poziom HbA1C poniżej 6,5%. U osób, u których wymagane jest osiągnięcie normoglikemii, docelowy poziom powinien wynosić poniżej 6,1% (czyli być bliski osobom nie chorującym na cukrzycę). Ze względu na różne metody oznaczania, wartość progowa może się różnić między laboratoriami i zależy od stosowanej metody oznaczenia. Podwyższone poziomy hemoglobiny glikowanej, świadczy o złym wyrównaniu cukrzycy co wiąże się z ryzykiem rozwoju powikłań cukrzycy. Im stężenie hemoglobiny glikowanej jest bardziej podwyższone, tym ryzyko rozwoju tych powikłań jest większe.

Oznaczenia HbA1C są niewiarygodne:

• przy obecności we krwi formy aldiminowej HbA1C
• przy wariantach hemoglobiny powstających pod wpływem leków, alkoholu i mocznicy
• w hemoglobinopatiach
• przy skróceniu czasu przeżycia erytrocytów (np. niedokrwistość hemolityczna)
• w hipertriglicerydemii, w hiperbilirubinemii

Badanie hemoglobiny glikowanej powinno wykonywać się co 3 miesiące, a przy stabilnym przebiegu choroby oraz dobrym wyrównaniu metabolicznym raz na pół roku.