Antykoncepcja po stosunku

W USA zdarza się 2,7 mln niepożądanych ciąż każdego roku. Połowa z nich jest spowodowana nieudaną antykoncepcją, a także zbyt małą skutecznością naturalnych metod ograniczających płodność.Dotyczy to szczególnie stosunku przerywanego, używania prezerwatyw czy krążków dopochwowych. Skuteczność obniżają ponadto błędy ich użytkowników, czyli nieprawidłowe stosowanie prezerwatyw czy nieprzestrzeganie zaleceń dotyczących zażywania pigułek hormonalnych. Zdarzają się również sytuacje nieoczekiwane, trudne do przewidzenia (pęknięcie lub zsunięcie się prezerwatywy, gwałty), podczas których sytuacja nie przygotowanej partnerki staje się dramatyczna.Około 50% wszystkich aborcji i niepożądanych ciąż można by uniknąć, gdyby kobieta miała dostęp do tzw. nagłej antykoncepcji, czyli środków, których można używać po stosunku seksualnym.Antykoncepcja awaryjna, antykoncepcja po stosunku, antykoncepcja postkoitalna, tabletki po stosunku,  to różne nazwy jednej formy zapobiegania ciąży, stosowanej już po stosunku.

• Jeśli w czasie stosunku pękła lub zsunęła się prezerwatywa.  
• Jeśli zdarzył Ci się stosunek bez żadnego zabezpieczenia.
• Jeśli pomyliłaś się w obliczeniach dni płodnych.
• Jeśli padłaś ofiarą gwałtu.
• Jeśli zastosowane zabezpieczenie w czasie stosunku wydaje Ci się niewystarczające.
• Jeśli wiesz, że potrzebna Ci jest recepta na "tabletki po stosunku".
• Jeśli nie zadbałaś o receptę na pigułki antykoncepcyjne, a dziś musisz rozpocząć nowe opakowanie.

Poranek po, czyli Preven

Pierwszym środkiem zaakceptowanym przez FDA *1 w lipcu 1999 r., a dopuszczonym do sprzedaży w amerykańskich aptekach od września tego roku, jest Preven /w Polsce Escapelle/. Lek jest dostępny na receptę. Producent reklamuje go jako środek skuteczny przez 72 godziny po stosunku. Twierdzi, że na 100 stosujących go kobiet 98 uniknie ciąży. Określenie "poranek po" może okazać się mylące, ponieważ powinien być brany od 1 do 72 godzin po seksie, co oznacza, że najlepiej nie czekać z połknięciem pigułki do najbliższego poranka, gdyż jej skuteczność jest największa tuż po odbytym stosunku, a później stopniowo maleje (aż ośmiokrotnie!).

Działanie Prevenu polega na tym, że zapobiega owulacji lub ją opóźnia. Prawdopodobnie utrudnia również zapłodnienie komórki jajowej (jeżeli jest ona już uwolniona z jajnika) albo może powodować zmiany w śluzówce macicy, które uniemożliwiają zagnieżdżenie się zapłodnionej komórki. Producenci podkreślają, że Preven nie wywołuje poronienia.

Przed użyciem tabletek zaleca się wykonanie testu ciążowego, aby kobieta mogła stwierdzić, czy nie zaszła w ciążę wcześniej. Jeżeli tak się już stało, tabletki nie będą skuteczne, ponieważ nie niszczą one rozwijającej się już ciąży..

Skutki niepożądane są niewielkie: niekiedy nudności, czasem wymioty, które mogą trwać kilka godzin przez jeden lub dwa dni. Tabletki te nie przeciwdziałają infekcji HIV ani innym chorobom przenoszonym drogą płciową. Skutkiem ubocznym stosowania progestagenów w tabletkach po stosunku są również krwawienia międzymiesiączkowe lub wcześniejsze wywołanie miesiączki.

W Polsce – Postinor/Escapelle/

Środek ten zawiera bardzo dużą dawkę progestagenu (syntetycznego progesteronu). Dzięki temu opóźnia się proces jajeczkowania, jeśli ono jeszcze nie nastąpiło, i plemniki nie zdążą dotrzeć do jajeczka. Natychmiast zagęszcza śluz w szyjce macicy, co blokuje drogę plemnikom, a jeżeli do zapłodnienia komórki jajowej już doszło, utrudnia jej zagnieżdżenie się w macicy i rozwój ciąży. Ponieważ podczas cyklu miesiączkowego można zażyć nie więcej niż 4 pigułki, Postinor można stosować tylko sporadycznie.

Warto przy tym wspomnieć, że tabletki te bywają zawodne, a poza tym nie można ich używać jako rutynowego środka zapobiegającego ciąży. Zaburzają bowiem gospodarkę hormonalną organizmu kobiety i rozregulowują jej cykl miesiączkowy ze względu na dużą jednorazową dawkę hormonu. Przeciwwskazania są niewielkie i takie same jak w typowej doustnej antykoncepcji (np. choroby pęcherzyka żółciowego i wątroby, a także przebyta żółtaczka).

Wzmocniona dawka hormonów.
Lekarze radzą, że w nagłych przypadkach można wykorzystać dotychczasowe antykoncepcyjne doustne pigułki hormonalne (w Polsce - np. Gravistat, Ovidon, Microgynon, Rigevidon, Marvelon, Mercilon, Cilest, Diane 35, Femoden, Minisiston, Triguilar, Triregol; na Zachodzie - np. Alesse, Trivora, Levora, Triphasil) i użyć ich zwiększonej dawki, która spełni rolę antykoncepcji awaryjnej.

Zawierają one związki o działaniu zbliżonym do naturalnych hormonów. Dzięki temu wpływają na fizjologię kobiety, a więc hamują uwalnianie się komórki jajowej, powodują zmiany w błonie śluzowej macicy, uniemożliwiając zagnieżdżenie się zarodka, zmieniają konsystencję śluzu, utrudniając plemnikom zapłodnienie.

Są różne rodzaje tych tabletek. Doustne środki dwuskładnikowe zawierają dwa rodzaje hormonów: estrogen i progestagen. Zazwyczaj zażywa się je przez 21 dni, a potem następuje 7-dniowa przerwa, w której pojawia się okres. Czasami niektóre opakowania zawierają 28 tabletek i wówczas 7 pigułek z ostatnich dni cyklu nie zawiera żadnych hormonów. W aptekach znajdują się trzy rodzaje dwuskładnikowych tabletek:

• jednofazowe (wszystkie mają ten sam kolor i zawierają taką samą ilość progestagenu i estrogenu),

• dwufazowe (o dwóch różnych kolorach, mają różne dawki hormonów zależnie od dnia cyklu; zazwyczaj już nie stosowane);

• trójfazowe (mają trzy kolory, ponieważ są trzy rodzaje tabletek dostosowanych do dni cyklu).Różne kolory ułatwiają przyjmowanie ich w odpowiedniej kolejności. Można je również wykorzystać w antykoncepcji awaryjnej i w ciągu 72 godzin po stosunku wziąć zwiększoną liczbę tabletek z pierwszych dwóch dni cyklu. Ile z tych pigułek trzeba zażyć i które, zależy to od rodzaju środka oraz decyzji lekarza. Po 12 godzinach bierze się powtórną, także większą niż zazwyczaj, dawkę tabletek.

czytaj dalej ...