Zapłodnienie in vitro - fakty i mity
Za niepłodność uznaje się brak zajścia w ciążę przez parę, która nie stosując antykoncepcji, współżyła ze sobą regularnie przez co najmniej 12 miesięcy. Problem ten może dotyczyć obojga partnerów z taką samą częstością. Jest to ważny w dzisiejszych czasach problem. Na szczęście medycyna dysponuje już metodami, które większości z tych par umożliwiają posiadanie potomstwa.
Czym jest zapłodnienie in vitro?
Określenie „in vitro” pochodzi z języka łacińskiego i oznacza dosłownie „na szkle”. Metoda sztucznego zapłodnienia in vitro polega na zapłodnieniu komórki jajowej poza organizmem kobiety, w warunkach laboratoryjnych.
Jest to alternatywa dla wielu par, które bezskutecznie starają się o dziecko. Metoda zapłodnienia in vitro jest skuteczna tylko w przypadku części przyczyn niepłodności. A mianowicie wtedy, kiedy powodem problemów jest niedrożność lub brak jajowodów, zespół niepękających jajników, zaburzenia hormonalne. Sztuczne zapłodnienie stosuje się także w przypadku kobiet chorych na endometriozę oraz gdy problem leży po stronie mężczyzny i związany jest z produkcją niewystarczającej ilości nasienia.
Metodę in vitro stosuje się też u par płodnych, na przykład w celu uniknięcia zakażenia kobiety wirusem HIV, czy też wyeliminowania możliwości przeniesienia na dziecko poważnych wad genetycznych.
Jak przebiega zapłodnienie in vitro?
Pierwszą czynnością, którą się wykonuje, jest pobranie komórek jajowych od przyszłej matki. Zabieg przeprowadza się w znieczuleniu miejscowym, poprzez przekłucie pochwy i wprowadzenie specjalnej igły do jamy brzusznej. Pod kontrolą USG chirurg nakłuwa następnie pęcherzyk jajnika, skąd aspiruje właściwe komórki jajowe. Pozyskuje się je w trakcie owulacji. Właściwy moment na pobranie komórki jajowej stwierdza się na podstawie badania USG i stężenia odpowiednich hormonów we krwi. W fizjologicznych warunkach, kobieta produkuje przeważnie jedną taką komórkę w trakcie cyklu. Do sztucznego zapłodnienia wymagana jest ich większa ilość. Z tego względu przed planowanym zabiegiem pacjentkę stymuluje się hormonalnie (podając hormony FSH, HCG i inne), co powoduje dojrzewanie większej ilości komórek jajowych.
Nasienie pobiera się u mężczyzn w trakcie ejakulacji. Jeśli jakieś przeszkody wewnątrz narządów płciowych mężczyzny utrudniają wytrysk nasienia, można je pozyskać za pomocą nakłucia jądra. Czasami, jak w przypadku kastracji, zdarza się że nie jest możliwe uzyskanie plemników od przyszłego ojca. Wtedy alternatywą jest skorzystanie z banków nasienia. Pobrane plemniki selekcjonuje się w laboratorium. Wybierane są te najaktywniejsze i najzdrowsze.
Następnie, gamety (plemniki i komórki jajowe) umieszczane są w specjalnym inkubatorze, który umożliwia ich połączenie, czyli zapłodnienie. Embriolodzy obserwują komórki jajowe. Kiedy zaczynają się dzielić, jest to dowód na udane zapłodnienie, w wyniku którego powstaje zarodek czyli embrion. Jednorazowo zapładnia się większą ilość komórek jajowych. Spośród nich wybiera się dwa lub trzy zarodki, reszta natomiast jest zamrażana. Jeśli para zechce mieć więcej dzieci, można skorzystać z tych zamrożonych.
Kilka dni później wszczepia się do macicy wybrane zarodki. Jest to zabieg bezbolesny, do jego kontrolowania wykorzystuje się USG. Wszczepienie nadmiarowej ilości embrionów ma na celu zwiększenie szansy, że przynajmniej jeden się prawidłowo zagnieździ i rozwinie. Czasem jednak, częściej niż w zapłodnieniu naturalnym, rodzą się bliźniaczki lub nawet trojaczki. Dalszy przebieg ciąży nie różni się w zasadzie od przebiegu tej zwykłej. Kobieta wymaga takiej samej opieki ginekologicznej i badań kontrolnych.
