Endometrioza, gruczolistość zewnętrzna.

Endometrioza, gruczolistość zewnętrzna - rozrost błony śluzowej macicy (endometrium) poza jamą macicy. Choroba dotyczy wyłącznie kobiet, często w wieku rozrodczym. Opisane pojedyncze przypadki występowania endometriozy u mężczyzn leczonych hormonalnie z powodu raka gruczołu krokowego należy traktować jako kazuistykę.

Spis treści

1 Epidemiologia
2 Patogeneza
3 Objawy
4 Rozpoznanie
5 Leczenie
6 Zobacz też

Epidemiologia

Ocenia się, że endometrioza występuje u 7-10% populacji kobiet.

Patogeneza

Ogniska endometriozy usytuowane są najczęściej wewnątrz jamy otrzewnej (w 94-97% przypadków) lub znacznie rzadziej poza nią (szyjka macicy, sklepienie pochwy, srom, pęcherz moczowy lub okolica pachwinowo-udowa). Powstają guzki, zrosty i torbiele czekoladowe. Patomechanizm jest różny w zależności od miejsca występowania "dodatkowej" tkanki. Teorie wyjaśniające:
regurgitacja, inaczej "wsteczna menstruacja" - wydostanie się komórek endometrium do jamy otrzewnej poprzez jajowód. Być może u wielu kobiet dochodzi do wstecznego przepływu w czasie menstruacji, ale ich układ odpornościowy jest w stanie uprzątnąć komórki i zapobiec implantacji.
implantacja - rozprzestrzenianie się endometriozy bezpośrednio. Przeniesienie endometrium poza jamę macicy może nastąpić w trakcie porodu cesarskiego, w przypadku operacji laparoskopowych, a także po nacięciu krocza do blizn.
metaplazja komórek wyściółki otrzewnej
rozsiew - w rzadkich przypadkach endometrioza może być przeniesiona drogą naczyń krwionośnych i limfatycznych do odległych narządów (płuca, mózg, kości)

W powstawaniu endometriozy ma znaczenie nadmiaru estrogenów oraz czynniki genetyczne (dziedziczne) - córki lub siostry pacjentek z endometriozą mają większe prawdopodobieństwo rozwinięcia endometriozy.

Objawy

Choroba rozwija się powoli, a przebiega często ze skąpymi objawami chorobowymi lub bezobjawowo. Endometrioza objawia się dolegliwościami bólowymi w miednicy mniejszej, zaburzeniami cyklu miesięcznego oraz obfitymi krwawieniami miesiączkowymi. Bardzo często doprowadza do zaburzenia zdolności rozrodczych bądź do bezpłodności.

Rozpoznanie

Najczęściej za pomocą laparoskopii lub w czasie laparotomii z biopsją. Stosowane są także nieinwazyjne metody diagnostyczne USG i NMR. Niestwierdzenie ognisk endometriozy w tych badaniach nie wyklucza choroby, ponieważ niekiedy są one zbyt małe lub w ten sposób umiejscowione, że jest to niemożliwe.

Leczenie

Leczenie polega na podawaniu leków z grupy gestagenów, leków hamujących wydzielanie gonadotropin (np. danazol), analogów gonadoliberyny co ma na celu zahamowanie podziału komórkowego endometrium, głównie poprzez zmniejszenie poziomu estrogenów. Pod wpływem gestagenów przerośnięte obszaru śluzówki macicy, które są zmianami o charakterze ogniskowym są mniej skłonne do krwawień. Jeśli leczenie za pomocą gestagenów nie przynosi efektów, należy zastosować leczenie operacyjne, polegające na wycięciu zmian ogniskowych. Dawniej stosowano też leczenie androgenami, obecnie się tej metody nie stosuje.