Trzustka

Trzustka (łac.pancreas) - gruczoł położony w górnej części jamy brzusznej, czyli
nadbrzuszu, w przestrzeni zaotrzewnowej. Składa się z części wewnątrzwydzielniczej
(hormonalnej, odpowiedzialnej za wytwarzanie m.in. insuliny i glukagonu)
i zewnątrzwydzielniczej (trawiennej, produkującej sok trzustkowy). Jej przeciętna
masa wynosi 70-100 g.  

Budowa anatomiczna

Trzustka (łac. Pancreas)

Składa się z głowy, objętej pętlą dwunastnicy, trzonu i ogona odchodzącego w sąsiedztwo śledziony i lewej nerki. Drogi wyprowadzające sok trzustkowy, będący produktem zewnątrzwydzielniczej części trzustki, uchodzą jako przewód trzustkowy główny (przewód Wirsunga) na brodawce dwunastniczej większej (brodawka Vatera), najczęściej łącząc się tam z drogami żółciowymi (przewód żółciowy wspólny). Możliwe jest istnienie przewodu trzustkowego dodatkowego (przewód Santoriniego), który albo uchodzi do dwunastnicy na brodawce dwunastniczej mniejszej lub łączy się z przewodem Wirsunga.Unaczynienie

Do trzustki dochodzą naczynia:

• tętnica śledzionowa (od pnia trzewnego),
• tętnica trzustkowo-dwunastnicza górna (od żołądkowo-dwunastniczej),
• tętnica trzustkowo-dwunastnicza dolna (od tętnicy krezkowej górnej).

Unerwienie

Unerwienie przywspółczulne pochodzi od nerwu błędnego natomiast współczulne ze splotu współczulnego.

Budowa histologiczna

Komórki wchodzące w skład części wewnątrzwydzielniczej trzustki (części produkującej hormony) są zgromadzone w skupiskach nazywanych wyspami trzustkowymi lub wyspami Langerhansa. Liczbę wysp ocenia się na 1-3 milionów, a stanowią one zaledwie około 2% całkowitej masy tego narządu.

Komórki wchodzące w skład wysp trzustkowych:

• komórki B (β) - produkują insulinę,
• komórki A (α) - produkują glukagon,
• inne typy komórek produkujące m.in. somatostatynę.

Enzymy trawienne wydzielane przez trzustkę to:

• amylaza trzustkowa,
• trypsynogen - enzym aktywuje się pod wpływem enzymu enterokinazy i wysokiego pH w dwunastnicy do trypsyny,
• chymotrypsynogen - enzym aktywuje się pod wpływem enzymu enterokinazy i wysokiego pH w dwunastnicy do chymotrypsyny,
• elastaza,
• lipaza,
• nukleaza.

Funkcje

Trzustka spełnia dwie zasadnicze funkcje:

• czynność zewnątrzwydzielnicza (sok trzustkowy wydzielany do dwunastnicy zawierający przede wszystkim enzymy trawienne),
• czynność wewnątrzwydzielnicza (hormony z których najważniejsze to insulina i glukagon).

Choroby

Najczęstsze schorzenia trzustki:

• ostre i przewlekłe zapalenie trzustki,
• rak trzustki (część zewnątrzwydzielnicza) i hormonalnie czynne nowotwory części wewnątrzwydzielniczej (wyspiaki),
• torbiel trzustki,
• kamica przewodów trzustkowych.

Chorób o znaczeniu ogólnoustrojowym takich jak cukrzyca i mukowiscydoza nie zalicza się do chorób tego narządu.

Chorobami trzustki zajmuje się gastroenterologia.

 Weryfikacja merytoryczna : Lek. med. Jan Paradowski
zródla: wikipedia, licencja: GNU FDL, autorzy, mjj
data modyfikacji: 29.04.2008