Biegunka (łac. diarrhoea)

Biegunka (łac. diarrhoea) – objaw chorobowy polegający na znacznym zwiększeniem liczby wypróżnień w ciągu doby, lub zmianą konsystencji stolca na płynną lub półpłynną. Biegunką określa się również stan, gdy nawet jednorazowo w stolcu pojawia się treść patologiczna, taka jak śluz, ropa lub krew. Biegunce towarzyszy wzmożona perystaltyka jelit i często kurczowe bóle brzucha.

Biegunka ostra – to stan chorobowy trwający do 10 dni, natomiast utrzymywanie się objawów chorobowych ponad 10 dni nosi nazwę biegunki przewlekłej. Istnieje wiele przyczyn występowania biegunki, z których najczęstsze to infekcje przewodu pokarmowego na tle zakażeń:

• wirusowych
• bakteryjnych
  • związanych z bezpośrednim zakażeniem bakteryjnym
  • związanych z działaniem endotoksyn bakteryjnych
• pierwotniakowych
• biegunki niezakaźne (np. w przebiegu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego)

W krajach Trzeciego Świata biegunka jest główną przyczyną śmierci niemowląt, zabijając ponad 1,5 miliona dzieci rocznie.

Spis treści

1 Patogeneza
1.1 Osmotyczne
1.2 Wydzielnicze
1.3 Wysiekowe
1.4 Motoryczne
2 Leczenie

Patogeneza

W zależności od mechanizmu powstawania biegunki dzieli się na:

Osmotyczne

Przyczyny: celiakia, nietolerancja węglowodanów (np. laktozy).

Wydzielnicze

Przyczyny: enterotoksyny wydzielne przez: Vibrio cholerae, Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Bacillus cereus, gruczolaki wydzielające hormony, np. vipoma.

Wysiekowe

Przyczyny: przewlekłe zapalne choroby jelit (głównie wrzodziejące zapalenie jelita grubego), rak okrężnicy, uszkodzenie jelit w wyniku działania: cytostatyków, niedokrwienia, napromieniowania.

Motoryczne

Przyczyny: zespół jelita drażliwego, po resekcji żołądka, po wagotomii.

Leczenie

Biegunka jest zwykle chorobą o krótkim przebiegu i zdolności do samoograniczania się. Dlatego w leczeniu wystarczającym sposobem postępowania zwykle jest:

• nawadnianie
  • nawadnianie doustne – podawanie wody i elektrolitów w postaci tak zwanego doustnego płynu nawadniającego DPN (ang. ORS – Oral Rehydratation Solution) w przypadku biegunki o niewielkim lub średnim stopniu odwodnienia (poniżej 10%). Dopuszczonymi w Polsce preparatami do doustnego nawadniania są: Gastrolit, Saltoral i Orsalit. Należy podkreślić, ze stosowane niekiedy inne środki nawadniające (soki owocowe, herbata, coca-cola) nie powinny być stosowane ze względu na znaczne odchylenia osmolarności.
  • nawadnianie dożylne w przypadku:
    • ciężkiego odwodnienia
    • występowaniu objawów wstrząsu
    • objawy zaburzeń świadomości
    • uporczywe wymioty nie ustępujące pomimo nawadniania doustnego
    • brak poprawy pomimo właściwego nawadniania doustnego
• realimentacja, czyli powrót do odżywiania doustnego, początkowo najlepiej zawierające kleik ryżowy, mus jabłkowy lub tzw. marchwiankę

Błędem jest stosowanie leków o działaniu bakteriobójczym w leczeniu niepowikłanych biegunek ostrych. Wystąpienie biegunki przewlekłej lub powikłanej biegunki ostrej (biegunka przebiegająca z temperaturą powyżej 38,5°C zwłaszcza z obecnością krwi w stolcu), lub stwierdzenie w badaniach dodatkowych dużej ilości leukocytów i/lub laktoferyny w stolcu są dopiero wskazaniem do włączenia antybiotyków do leczenia biegunki.

Weryfikacja merytoryczna : Lek. med. Jan Paradowski
zródla: wikipedia, licencja: GNU FDL, autorzy, bj
data modyfikacji: 29.04.2009, izz