Układ pokarmowy

Układem pokarmowym (systema digestorium) nazywany jest system połączonych funkcjonalnie narządów służących zapewnieniu dostarczania organizmowi odpowiedniej ilości wody i składników odżywczych.
Zdecydowana większość składników pokarmowych (węglowodany, tłuszcze, białka), aby mogła zostać przyswojona musi wcześniej zostać strawiona, co polega na rozłożeniu wielkocząsteczkowych organicznych związków chemicznych na ich proste składniki budulcowe.

Złożony proces czynności układu pokarmowego można podzielić na kilka powiązanych ze sobą i skoordynowanych czynności:
przesuwanie treści pokarmowej wzdłuż przewodu pokarmowego (perystaltyka)
trawienie (połączone z wydzielaniem soków trawiennych i żółci)
wchłanianie (absorpcja)
czynność układu krążenia (krążenie krwi, chłonki, układ wrotny)
koordynacja czynności układu pokarmowego (regulacja nerwowa, hormonalna, za pomocą autakoidów)

Układ pokarmowy można podzielić na następujące części:

• jama ustna
• gardło
• przełyk
• żołądek
• jelito cienkie
  • dwunastnica
  • jelito czcze
  • jelito kręte
• jelito grube
  • okrężnica wstępująca (wstępnica)
  • okrężnica poprzeczna (poprzecznica)
  • okrężnica zstępująca (zstępnica)
  • esica
  • odbytnica
• odbyt

Jama ustna

W anatomii człowieka jama ustna (cavum oris) jest początkowym odcinkiem przewodu pokarmowego. W niej następuje wstępna, mechaniczna obróbka pokarmu i przygotowanie go do dalszego trawienia. Pokarm zostaje rozdrabniany, miażdżony i mieszany ze śliną, która zawiera enzym trawienny amylazę ślinową (ptialinę). Dorosły człowiek ma 32 zęby, 16 w szczęce i 16 w żuchwie:
4 siekacze (dentes incisivi)
2 kły (dentes canini)
4 zęby przedtrzonowe (dentes praemolares)
6 trzonowych (dentes molares)

U dzieci występuje 20 zębów mlecznych (brak przedtrzonowych i jednej pary trzonowych- jedna para w jednej części: w żuchwie lub szczęce). Siekacze służą do odgryzania kęsów, kły do rozrywania pokarmu, a zęby trzonowe i przedtrzonowe do jego rozcierania. W trakcie żucia pokarmu jest on zwilżany śliną wydzielaną przez ślinianki, czyli gruczoły ślinowe, których przewody uchodzą do jamy ustnej. W ślinie rozpuszczane są cząsteczki pokarmu, na których obecność wyczulone są rozmieszczone na języku odpowiednie receptory, m.in. kubki smakowe. Dzięki nim wyczuwamy: konsystencję, temperaturę, smak, zapach i to czy dany pokarm nadaje się do spożycia.

Po uformowaniu kęsa pokarmowego zostaje on przekazany do dalszej części przewodu pokarmowego w akcie połykania. Jama ustna składa się z przedsionka jamy ustnej i jamy ustnej właściwej. Przedsionek ograniczony jest od przodu wargami górną i dolną a od tyłu łukami zębowymi. Do przedsionka jamy ustnej na wysokości górnych zębów trzonowych uchodzą przewody wyprowadzające ślinianek przyusznych.

czytaj dalej ...