Zawał (łac. infarctus, ang. infarct)

Zawał (łac. infarctus, ang. infarct) jako ogólne pojęcie patomorfologiczne oznacza rodzaj martwicy spowodowanej skrajnym ograniczeniem perfuzji (przepływu) krwi przez obszar tkankowy danego narządu. Obszar martwicy powstałej w wyniku zawału może mieć charakter martwicy skrzepowej (necrosis coagulativa, necrosis denaturativa) lub rozpływnej (necrosis colliquativa).

Spis treści

1 Etymologia pojęcia
2 Rodzaje zawałów
3 Patogeneza
4 Historia pojęcia
5 Zawał moczanowy

Etymologia pojęcia

Z łac. in = na, w, ku, do środka + farctus = napchany, nadziany, nafaszerowany.

Rodzaje zawałów

Ze względu na mechanizm powstawania wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje zawałów, odmienne także pod względem wyglądu makroskopowego i histopatologicznego:

• zawał blady lub niedokrwienny (infarctus pallidus, infarctus ischaemicus) powstający w wyniku ograniczenia lub zatrzymania przepływu krwi w tętnicy doprowadzającej krew do danego obszaru
• zawał czerwony, przekrwienny albo krwotoczny (infarctus ruber, infarctus haemorrhagicus) powstający w wyniku zatrzymania odpływu krwi żylnej z danego obszaru .

Zawał niedokrwienny powstaje najczęściej w:

• sercu (zawał mięśnia sercowego)
• mózgu,
• krezce, rzadziej w
• śledzionie i
• w innych narządach (np. w przednim płacie przysadki mózgowej w zespole Sheehana), w łożysku.

Zawał przekrwienny powstaje zwykle w:

• jelitach
• płucach, a czasami w
• korze mózgu (jako powikłanie zakrzepicy zatok opon mózgowych w przebiegu zapalenia)
• jądrach
• jajnikach
• uszypułowanych guzach (w wyniku skrętu).

Obydwa typy zawału mogą wystąpić w nerce i, rzadko, w wątrobie.

Zawał wtórnie ukrwotoczniony jest postacią zawału, który powstaje w wyniku utrudnienia dopływu krwi tętniczej (tak jak w zawale niedokrwiennym), wskutek czego powstaje ognisko martwicy rozpływnej, do którego wtórnie wlewa się krew z uszkodzonych naczyń krwionośnych znajdujących się w sąsiedztwie obszaru zawału - co upodabnia makroskopowo do zawału czerwonego. Mechanizm ten najczęściej się obserwuje w zawałach mózgu.

Patogeneza

Zawały powstają najczęściej w wyniku:

• zakrzepicy:
  • w przebiegu miażdzycy
  • w zapaleniach naczyń
  • w zapaleniu zatok opon mózgowych
• zatorów
• ucisku mechanicznego na naczynia żylne (np. w uwięźniętej przepuklinie) lub tętnicze (rzadko)
• nacieku nowotworowego
• skurczu elementów mięśniowych w ścianie tętniczej na podłożu nerwowym lub innym (bardzo rzadko)
• w patogenezie zawału płuca najistotniejszą rolę odgrywa współistnienie niewydolności prawokomorowej serca.

Budowa sieci naczyniowej i warunki krążenia krwi są przyczyną, że w niektórych narządach praktycznie nigdy nie występują zawały. Należą do nich:

• macica
• gruczoł tarczowy
• pęcherz moczowy
• język
• mięśnie szkieletowe
• prącie
• łechtaczka.

czytaj dalej ...