Migotanie przedsionków (ang. atrial fibrillation, AF)

Migotanie przedsionków (ang. atrial fibrillation, AF) - najczęstsze zaburzenie rytmu serca, polegające na nieskoordynowanym pobudzeniu przedsionków serca, któremu może towarzyszyć szybka akcja komór. U podłoża migotania przedsionków leży mechanizm mnogich fal nawrotnych, tzw. mikroreentry. Najczęstszymi czynnikami predysponującymi są: niewydolność serca u osób starszych i wady zastawkowe u osób młodych.

Migotanie przedsionków rozpoznaje się na podstawie zapisu EKG. Zwykle jest bezobjawowe. Niekiedy występują kołatania serca, duszność, ból w klatce piersiowej czy zawroty głowy. Najpoważniejszym powikłaniem są zmiany zakrzepowo-zatorowe. W leczeniu stosuje się m.in. β-blokery, werapamil, diltiazem, digoksynę, amiodaron a także kardiowersję elektryczną i leczenie operacyjne (ablacja). W celu zapobiegania powikłaniom zakrzepowo-zatorowym niezbędne jest podawanie leków przeciwkrzepliwych. Migotanie przedsionków 2-krotnie zwiększa śmiertelność w porównaniu do zdrowej populacji.

Spis treści

1 Historia
2 Epidemiologia
3 Etiopatogeneza
3.1 Czynniki predysponujące
3.2 Patofizjologia
4 Klasyfikacja
5 Objawy
5.1 EKG
5.2 Badania pomocnicze
6 Powikłania
7 Leczenie
7.1 Leczenie napadu
7.2 Leczenie przewlekłe
7.2.1 Kontrola częstości rytmu komór
7.2.2 Zapobieganie powikłaniom zakrzepowo-zatorowym
7.2.3 Przywrócenie i utrzymanie rytmu zatokowego
7.3 Leczenie inwazyjne
8 Rokowanie

Historia

Po raz pierwszy migotanie przedsionków zostało opisane w 1874 roku (wcześniej było to niewykonalne, gdyż nie znano możliwości rejestracji potencjału elektrycznego serca), kiedy Edmé Félix Alfred Vulpian zaobserwował nieregularną aktywność elektryczną serc psów, którą nazwał "fremissement fibrillaire". Jednakże związek pomiędzy nieregularnym tętnem a chorobą był już znany od czasów starożytnych. Obraz migoczącego serca u umierających zwierząt po raz pierwszy opisał w 1628 roku William Harvey. W połowie 18. wieku Jean Baptiste de Sénac zaobserwował współistnienie poszerzonego, podrażnionego przedsionka u osób ze zwężeniem zastawki mitralnej. Nieregularne tętno związane z migotaniem przedsionków zostało po raz pierwszy zarejestrowane w 1876 roku przez Carla Wilhelma Hermanna Nothnagela, który nazwał je "delirium cordis". Związek pomiędzy delirium cordis a utratą kurczliwości przedsionków, objawiającą się zanikiem fal tętna w żyłach szyjnych, zaobserwował sir James MacKenzie w 1904 roku. Willem Einthoven w 1906 opublikował pierwszy zapis elektrokardiogramu z migotaniem przedsionków. W 1909 roku Carl Julius Rothberger, Heinrich Winterberg i sir Thomas Lewis odkryli związek pomiędzy anatomicznymi i elektrycznymi przejawami migotania przedsionków a nieregularnym tętnem w delirium cordis.

Epidemiologia

Migotanie przedsionków jest najczęstszym zaburzeniem rytmu serca. Częstość występowania wynosi około 0,4-1 % wśród całej populacji. Umieralność wśród osób z migotaniem przedsionków jest prawie dwa razy większa niż u osób z prawidłowym, zatokowym rytmem serca. Częstość występowania powikłań zakrzepowo-zatorowych (pod postacią udarów niedokrwiennych mózgu czy napadów przemijającego niedokrwienia mózgu) u chorych z AF jest około 2 do 7 razy większa niż u osób bez AF (zapadalność w skali rocznej wynosi około 5-7 %).

Etiopatogeneza

Czynniki predysponujące

• wada zastawki mitralnej (najczęstsza przyczyna u osób młodych) lub trójdzielnej
• choroba mięśnia sercowego
• wady zastawek półksiężycowatych
• nadciśnienie tętnicze
• nadciśnienie płucne
• zatorowość płucna
• guzy wewnątrzsercowe
• skrzepliny wewnątrzsercowe
• choroba niedokrwienna serca, zawał serca
• niewydolność lewokomorowa serca (najczęstsza przyczyna u ludzi starszych)
• zapalenie osierdzia
• zespół chorego węzła
• zespoły preekscytacji
• hemochromatoza
• sarkoidoza
• skrobiawica
• zapalenie mięśnia sercowego
• zwłóknienie przedsionków związane z wiekiem
• alkohol (holiday heart syndrome)
• kofeina
• papierosy
• tlenek węgla
• nadczynność tarczycy
• guz chromochłonny
• zwiększona aktywność układu przywspółczulnego lub współczulnego
• nowotwory pierwotne bądź przerzutowe zlokalizowane w ścianie przedsionków
• operacje na sercu, płucach lub przełyku
• wrodzone wady serca
• krwotok podpajęczynówkowy
• udar mózgu
• czynniki genetyczne - rodzinnie uwarunkowane migotanie przedsionków

Samotne AF (idiopatyczne AF) stanowi około 20-40 % wszystkich przypadków migotania przedsionków.

czytaj dalej ...