Śpiączka, koma (łac. coma), skala Glasgow (GCS)

Śpiączka, koma (łac. coma) - przedłużający się stan nieprzytomności. Często jest wynikiem uszkodzenia centralnego tworu siatkowatego. Może to być uszkodzenie pierwotne lub wtórne, powstałe w sposób pośredni wskutek np. procesu ekspansywnego lub uszkodzenia pochodzenia naczyniowego.

Śpiączka może być również wynikiem zaburzeń powodujących rozlane uszkodzenie systemu nerwowego, np. w przebiegu zatrucia, bez względu na przyczynę.

Najczęstsze przyczyny śpiączek

• choroby zakaźne
  • śpiączka afrykańska
• zaburzenia metaboliczne
  • śpiączka cukrzycowa
    • śpiączka hipoglikemiczna
    • śpiączka w przebiegu cukrzycowej kwasicy ketonowej (śpiączka ketonowa)
    • śpiączka w przebiegu hiperglikemicznego stanu hiperosmolarnego (śpiączka hiperosmolarna)
    • śpiączka w przebiegu kwasicy mleczanowej (śpiączka mleczanowa)
  • śpiączka mocznicowa
  • encefalopatia wątrobowa
• rozlane uszkodzenia mózgu
• zatrucie lekami
• zapalenie mózgu, krwawienie podpajęczynówkowe
• zmiany nadnamiotowe
  • krwawienie (sprawdzić czy jest ślad urazu)
    • śródmózgowe
    • podtwardówkowe
    • nadtwardówkowe
  • udar mózgu
  • guz mózgu
  • ropień mózgu
• zmiany podnamiotowe
  • udar pniowy
  • krwawienia do mostu
  • krwawienia do móżdżku
• zaburzenia psychiczne
  • zaburzenia konwersyjne
  • katatonia
  • depresja

Ocena stopnia śpiączki (Skala Glasgow)

Aby ocenić stopień śpiączki stosujemy schemat postępowania zaproponowany przez Teasdal i Jenneta (1974 r.). Polega on na ocenie otwierania oczu, najlepszej odpowiedzi werbalnej oraz najlepszej odpowiedzi ruchowej na zadany bodziec. Parametry te należy rozpatrywać łącznie z odruchami źrenicznymi, odruchami "głowy lalki", ciśnieniem tętniczym, oddechem, tętnem, temperaturą ciała.

Skala Glasgow (GCS, na podstawie schematu Teasdale i Jennetta 1974 r.)

• otwieranie oczu
  • 1 - brak
  • 2 - na ból
  • 3 - na polecenie
  • 4 - spontanicznie
• kontakt słowny
  • 1 - brak
  • 2 - niezrozumiale dźwięki, pojękiwanie
  • 3 - niewłaściwe słowa lub krzyk
  • 4 - mowa chaotyczna, uwaga zachowana
  • 5 - zorientowany co do miejsca, czasu i własnej osoby
• reakcja ruchowa
  • 1 - brak
  • 2 - reakcja wyprostna na ból (sztywność z odmóżdżenia)
  • 3 - reakcja zgięciowa na ból (sztywność z odkorowania)
  • 4 - celowe ruchy zmierzające do uniknięcia bodźca bólowego (zginanie - wycofywanie kończyny)
  • 5 - lokalizuje ból
  • 6 - spełnia polecenia

Weryfikacja merytoryczna : Lek. med. Jan Paradowski
zródla: wikipedia, licencja: GNU FDL, autorzy, mjj
data modyfikacji: 10.06.2009