Udar mózgu

Udar mózgu (dawniej także apopleksja, z gr. ἀποπληξία = "paść jak rażony piorunem"; łac. apoplexia cerebri, insultus cerebri, ang. cerebro-vascular accident, CVA) – nagłe ogniskowe lub uogólnione zaburzenie czynności mózgu powstałe w wyniku zaburzenia krążenia mózgowego i utrzymujące się ponad 24 godziny.

Udar mózgu może być krwotoczny (wywołany wylewem krwi do mózgu) lub niedokrwienny (wywołany zatrzymaniem dopływu krwi do mózgu), przy czym udar niedokrwienny może być również wtórnie ukrwotoczniony. Do udarów krwotocznych zalicza się krwotoki śródmózgowe i krwawienia podpajęczynówkowe.

Objawy udaru zależą od lokalizacji miejsca uszkodzenia. W wielu przypadkach udar mózgu jest stanem zagrażającym życiu, jako zaburzenie wymaga bezwzględnie hospitalizacji, najlepiej na wyspecjalizowanym oddziale udarowym.

Spis treści

1 Epidemiologia
2 Czynniki ryzyka udaru
3 Udar krwotoczny
3.1 Krwotok podpajęczynówkowy
3.2 Krwotok śródmózgowy
3.2.1 Przyczyny
3.2.2 Objawy
4 Udar niedokrwienny
4.1 Przyczyny
4.2 Objawy
5 Diagnostyka
6 Leczenie
6.1 Pierwsza pomoc
6.2 Leczenie fazy ostrej
6.2.1 Postępowanie ogólne
6.2.2 Postępowanie swoiste
6.3 Rehabilitacja

Epidemiologia

Ryzyko udaru mózgu rośnie wraz z wiekiem. Udary mózgu występują głownie u osób starszych (średni wiek zachorowania około 70 lat), ale zdarzają się także u dzieci.

W Polsce rejestruje się około 60 000 nowych zachorowań na udar rocznie, a zapadalność na tę chorobę określa na około 175/100 000 mężczyzn i 125/100 000 kobiet. Udar mózgu jest trzecią co do częstości przyczyną śmierci i główną przyczyną trwałego kalectwa i braku samodzielności u osób dorosłych.

Czynniki ryzyka udaru

Niemodyfikowalne:

• wiek – ryzyko zwiększa się 2-krotnie co 10 lat

• płeć męska

• etniczne (rasa czarna i żółta)

• predyspozycje rodzinne i genetyczne (udar w rodzinie w wywiadzie, genetycznie uwarunkowane zespoły predysponujące do stanów zakrzepowych, hiperhomocysteinemia)

Modyfikowalne:

• nadciśnienie tętnicze

• choroby serca (migotanie przedsionków)

• cukrzyca

• palenie papierosów

• nadużywanie alkoholu

• otyłość

• hipercholesterolemia i dyslipidemia

• zaburzenia krzepnięcia, w tym polekowe

• przebyty udar bądź przemijający atak niedokrwienny (TIA)

czytaj dalej ...