Odczulanie (immunoterapia)

Odczulanie (Immunoterapia)- metoda leczenia alergii polegająca na regularnym stosowaniu sukcesywnie zwiększanych dawek alergenu, co pozwala na wytworzenie tolerancji na dany alergen. Pomaga znacznie złagodzić przebieg reakcji alergicznej, również po zaprzestaniu leczenia. Alergen może być podawany podskórnie (SCIT- subcutaneus immunotherapy) oraz miejscowo (LIT-local immunotherapy).

• Szczepionka jest przetrzymywana pod językiem przez 1-2 minuty a następnie połykana (typu swallow).
• Szczepionka jest przetrzymywana pod językiem przez 1-2 minuty a następnie wypluwana (typu split).

Szczepionkę można podawać całorocznie i sezonowo przez 3 do 5 lat.Wskazania do immunoterapii:

• niemożność wyeliminowania alergenu ze środowiska chorego, ekspozycja na dany alergen jest nieunikniona (pyłki roślin, roztocza kurzu domowego),

• uczulenie ma IgE zależny charakter,

• brak skuteczności lub tolerancja leków.

Do jednostek chorobowych, w których immunoterapia jest stosowana zaliczamy:

• alergiczny nieżyt nosa i spojówek,
• atopowa astma oskrzelowa,
• atopowe zapalenie skóry,
• alergia na:
  • jady owadów błonkoskrzydłych
  • pyłek roślin
  • roztocze kurzu
  • sierść
  • pleśnie

Przeciwwskazania względne do immunoterapii to:

• wiek poniżej 5 r.ż. i powyżej 50 r.ż.,
• ciąża,
• ciężkie atopowe zapalenie skóry.

Immunoterapia jest przeciwwskazana bezwzględnie w przypadku istnienia:

• ostrych stanów zapalnych oddechowych,

• nieodwracalnych zmian wtórnych układu oddechowego (rozedma),

• astmy z FEV1< 70% wartości należnej,

• ciężkich, przewlekłych schorzeń zapalnych autoimmunologicznych, nowotworowych,

• aktywnej gruźlicy,

• także w przypadku występowania przeciwwskazań do stosowania adrenaliny w dusznicy bolesnej,
  ciężkim nadciśnieniu tętniczym, zaburzeniach rytmu serca, leczeniu beta brokerami,

• gdy jest zła współpraca z pacjentem, w przypadku chorób psychicznych.

Opis podskórnej i podjęzykowej immunoterapii  

SCIT (czyli immunoterapia podskórna) jest główną metodą stosowaną w odczulaniu  pacjentów z alergicznym nieżytem nosa, astmą atopową oraz w alergii na jad owadów błonkoskrzydłych. Ma ona udowodnione działanie kliniczne i akceptowalny profil bezpieczeństwa wymaga jednak, licznych iniekcji podskórnych przeprowadzanych pod kontrolą lekarza. Iniekcje wykonywane są początkowo co 1 do 2 tygodni podczas zwiększania dawki alergenu, a następnie raz na 6-8 tygodni podczas terapii podtrzymującej.

Metoda ta oprócz wpływu na zmniejszenie objawów chorób alergicznych, zapobiega również powstawaniu alergii na nowe alergeny oraz rozwojowi innych chorób atopowych u danego pacjenta.    W najnowszych standardach EAACI opisane zostały pewne objawy, które mogą wskazywać na zwiększone ryzyko rozwoju niebezpiecznych działań niepożądanych, są to: świąd dłoni, podeszwowej powierzchni stopy, skóry owłosionej, gwałtowne wystąpienie pokrzywki bądź rumienia, nasilenie objawów alergicznego nieżytu nosa i astmy. Wymienione objawy występujące w ciągu kilku minut od iniekcji mogą rozwijać się we wstrząs anafilaktyczny i wymagają natychmiastowego leczenia.

Immunoterapia podjęzykowa  ma ogromną przewagę nad SCIT ze względu na bezpieczeństwo (nie opisano śmiertelnych powikłań) oraz większą akceptację przez pacjentów. Zasługuje też na szczególną uwagę zwłaszcza w przypadku dzieci, pozwala bowiem uniknąć iniekcji. Ekstrakty alergenów są dostępne w formie kropli oraz rozpuszczalnych tabletek. Immunoterapia swoista podjęzykowa przeprowadzana jest w domu przez pacjenta, bądź rodzica w przypadku gdy leczone jest dziecko.

Działania niepożądane obserwowane w przypadku podjęzykowej immunoterapii swoistej to głównie świąd i obrzęk jamy ustnej, w miejscu kontaktu alergenu ze śluzówką objawy te zazwyczaj ustępują samoistnie.

Weryfikacja merytoryczna : Lek. med. Jan Paradowski
licencja: GNU FDL, autorzy, bj
data modyfikacji: 13.06.2008