Reumatoidalne zapalenie stawów, RZS (łac.polyarthritis reumatoidea)

Reumatoidalne zapalenie stawów, RZS (łac.polyarthritis reumatoidea) to choroba o bardzo niejasnej
etiologii, prawdopodobnie spowodowana jest wirusem i równoczesną reakcją autoimmunologiczną.

Choroba dotyczy głównie kobiet, które chorują na nią w stosunku do mężczyzn 6 razy częściej. Raz rozpoczęty proces chorobowy nie wygasa i powoli postępuje.

Choroba powoduje bardzo duże deformacje stawów, ich destrukcję, a co za tym idzie ogranicza ich ruchomość.

Powolny rozwój choroby rozpoczyna się od uczucia sztywności porannej stawów, które mija po wykonaniu kilku ruchów. Na początku atakowane są drobne stawy rąk i nóg, najczęściej nadgarstek i stawy międzypaliczkowe. Następnie występuje obrzęk tych stawów i ograniczenie ich ruchomości oraz zniekształcenie.

Zmiany są wielowarstwowe, nie cofają się, a choroba postępując atakuje kolejne stawy.

Reumatoidalne zapalenie stawów - obraz RTG dłoni

Proces zapalny dotyczy błony maziowej stawów, w której powstają nacieki limfocytów i komórek plazmatycznych. Błona ulega pogrubieniu i powoduje ograniczenie ruchomości stawu. W przebiegu choroby występuje osteoporoza oraz nadżerki nasad kostnych. Poprzez zmniejszenie ruchomości stawów, dochodzi do zaniku mięśni, w okolicy zmienionego chorobowo stawu.

Charakterystyczne objawy

• obrzęki stawów
• bóle stawów podczas wykonywania ruchu
• ból i zanik mięśni (na ręce zwłaszcza zanik kłębu kciuka i mięśni międzykostnych)
• rumień dłoniowy (łac. erythema palmare)
• wilgotna skóra
• bagnetowate ustawienie względem przedramienia
• symetryczne zmiany
• torbiele Bakera
• zespół cieśni nadgarstka
• stan podgorączkowy

Kryteria rozpoznania

Kryteria klasyfikacyjne RZS wg Amerykańskiego Towarzystwa Reumatologicznego (American Rheumatism Association - ARA)

• sztywność poranna trwająca minimum 1 godzinę utrzymująca się przez co najmniej 6 tygodni
• obrzęk 3 lub więcej stawów utrzymujący się przez minimum 6 tygodni
• obrzęk stawów nadgarstkowych, śródręcznopaliczkowych i międzypaliczkowych bliższych, utrzymujący się przez minimum 6 tygodni
• symetryczny obrzęk stawów, utrzymujący się minimum 6 tygodni
• typowe dla RZS zmiany w RTG
• guzki reumatoidalne
• czynnik reumatoidalny (RF) w surowicy - w przypadku obecności RF rozpoznane zostaje seropozytywne RZS; w przypadku jego braku i obecności wymaganej ilości objawów diagnostycznych, rozpoznane zostaje seronegatywne RZS (przebiegające zwykle łagodniej)

Zaawansowanie

• okres I - w badaniu RTG widoczne obrzęki tkanek miękkich, niewielkie zwężenie szpar stawowych, osteoporoza przynasadowa
• okres II - wyraźne zwężenie szpar stawowych, w częściach przynasadowych kości widoczne geody zapalne oraz pojedyncze nadżerki na powierzchniach stawowych
• okres III - rozwój geod i nadżerek, podwichnięcia i zniekształcenia stawów
• okres IV - całkowite zesztywnienie kostne stawu

 RZS - obraz RTG dłoni - zmiany zaawansowane.

Leczenie

Leczenie jest bardzo trudne i wieloletnie. Podaje się leki, które wpływają bezpośrednio na przebieg choroby:

• sole złota
• kortykosteroidy
• środki immunosupresyjne
• antybiotyki
• azathioprine
• Cyklosporyna
• D-penicillamine
• hydroxychloroquine
• leflunomide
• Metotreksat
• minocycline
• Sulfasalazyna

oraz stosuje się leki wspomagające, które likwidują dolegliwości związane z postępowaniem procesu chorobotwórczego:

• niesteroidowe leki przeciwzapalne
  • glukokortykoidy
  • niesteroidowe leki przeciwzapalne ( NLPZ, NSLPZ )

• leki przeciwbólowe
  • Paracetamol
  • Opiaty
  • diproqualone (ze strony po angielsku)
  • Lidokaina (podawany jest przezskórnie)

Aktualnie stosuje się również różne zabiegi chirurgiczne.

Nowe terapie

• inhibitory TNF
  • infliksimab podawany 1 raz w miesiącu
  • adalimumab podawany 2 razy w tygodniu
  • etanercept podawany 2 razy w tygodniu
• leki zmniejszające aktywność autoimmunologiczną komórek T
  • leflunomid
• antagoniści dla receptora interleukiny 1
• immunoabsorpcja - usuwanie z krwiobiegu przeciwciał odpowiedzialnych za rozwój i postęp choroby.

Weryfikacja merytoryczna : Lek. med. Jan Paradowski
źródła: wikipedia, licencja: GNU FDL, autorzy,mjj
data modyfikacji: 2.05.2008