Blizna (cicatrix)

Blizna (cicatrix) jest  tkanką łączną włóknistą powstającą w procesie gojenia, która zastępuje tkankę uszkodzoną przez uraz lub chorobę. Tworzenie blizny jest częścią normalnego procesu gojenia się rany, w którym uszkodzona skóra właściwa zostaje zastąpiona nową, dobrze unaczynioną, tkanką ziarninującą, z licznymi najpierw ułożonymi przypadkowo, potem już w sposób uporządkowany włóknami kolagenu. Blizna powstaje w miejscu zranienia lub innego uszkodzenia skóry.

Właściwości

Zranienie daje początkowo bliznę silnie zaczerwienioną, która następnie przyjmuje kolor perłowy. Skóra w miejscu po dużej ranie już nie odzyskuje naturalnego koloru. Ostateczny wygląd blizny zależy od uwarunkowań osobniczych i predyspozycji dziedzicznych.

Z powodu braku włókien sprężystych i przydatków blizny mają skłonność do pękania.

Ze względu na większą urazowość, na występowanie blizn szczególnie narażone są dzieci, których skóra jest fizjologicznie bardziej napięta.

Podział blizn

• Przerostowe (hypertroficzne, keloidowe) powstałe na skutek nadmiernego tworzenia włókien kolagenowych, o powierzchni wypukłej z licznymi wypustkami, np.blizny pooparzeniowe.
• Zanikowe (atrofczne, cienkie, bibułowate, o powierzchni cienkiej, zapadniętej), np. blizny potrądzikowe.

Obraz histologiczny

W obrazie histologicznym, w następstwie urazu dochodzi do migracji fibroblastów, komórek zapalnych oraz substancji podstawowej tkanki łącznej i naczyń, co pozwala na tworzenie się nowego kolagenu (typ I i III), a liczba komórek z czasem maleje.

Przeważająca tkanka włóknista tworzy nieregularne wiązki włókien kolagenu ułożone w różnych kierunkach. To cecha odróżniająca bliznowce od blizn przerostowych, gdzie włókna kolagenu ułożone są równolegle do długiej osi blizny.

Ponadto w keloidach włókna sprężyste ulegają zwyrodnieniu i dochodzi do zaniku przydatków skóry. Naskórek jest prawidłowy lub wykazuje cechy zaniku.

Blizny przerostowe

Występowaniu keloidów i blizn przerostowych towarzyszy nierzadko świąd i dolegliwości bólowe, także ograniczenie ruchomości przy umiejscowieniu w pewnych regionach ciała jak okolica stawów czy skóra twarzy.

Blizny przerostowe, uniesione rumieniowate zmiany, występują u 1,5 – 4,5% populacji. Rozwijają się w stosunkowo krótkim czasie od momentu uszkodzenia skóry (4-8 tygodni od epitelializacji) i nie przekraczają granicy rany. Zmniejszają się z biegiem czasu. Mogą się cofać samoistnie, choć znane są przypadki ich dalszego wzrostu.

Bliznowce (keloidy)

Bliznowce zawsze przekraczają początkową linię zranienia. Powiększają się z upływem czasu. Występują częściej u osób o ciemnej karnacji. Brak jest istotnego zróżnicowania histologicznego pomiędzy keloidem a blizną przerostową.

Keloidy podobnie jak blizny przerostowe to zaburzenia związane głównie z nadmierną aktywnością fibroblastów. W odróżnieniu od blizn przerostowych nie wykazują tendencji do samoistnego spłaszczenia i cofania się. Są to guzkowate lub płaskie wypustki, zaczerwienione i swędzące.

Zaliczane są do łagodnych nowotworów skóry, są guzami łącznotkankowymi, które pojawiają się w miejscu urazów i uszkodzeń skóry, a także z blizn potrądzikowych. W ciągu kilku miesięcy lub lat mogą ulec przeobrażeniu w zgrubiałe blizny.

Rozmiary tych twardych guzów włóknistych, zwykle przekraczają granice urazu. Powstawać mogą nawet samoistnie, choć odzywają się głosy kwestionujące samorzutność ich powstawania, lub powstanie po małym urazie, jak po ukąszeniu owadów. Częściej jednak powstają w efekcie większego urazu termicznego czy mechanicznego, na skutek oparzeń, zabiegu chirurgicznego, czy dermabrazji.

Z obecnych doniesień wynika, że występują u 5-15% populacji, częściej u młodych osób, zwłaszcza z ciemnym kolorem skóry, rzadziej u rasy białej, nie notowane u albinosów.

Istotne jest umiejscowienie blizny, zwłaszcza w skórze narażonej na fizjologiczne wzmożone napięcie. Predysponowana jest skóra górnej części klatki piersiowej, kończyn górnych i dolne 2/3 twarzy.

Zawsze, w przypadku patologicznej blizny dochodzi do rozregulowania równowagi między pobudzaniem i hamowaniem syntezy kolagenu w przebiegu procesu gojenia rany.  Ma to miejsce najczęściej u osób pomiędzy 10 a 30 rokiem życia.

Blizny zanikowe (atroficzne)

Blizny zanikowe leżą  w powierzchni skóry lub poniżej, są efektem zakłócenia procesu gojenia, związanego z niedostateczną syntezą nowej tkanki, jak ma to miejsce w przypadku trądziku, blizn po ospie wietrznej, czy nieprawidłowym leczeniu sterydami.

Miejscowy stan zapalny działa na podścielisko łącznotkankowe położone poniżej, prowadząc do jego destrukcji. Do blizn zanikowych zalicza się również rozstępy.

czytaj dalej ...