Torbiel podkolanowa, torbiel Bakera ( cystis poplitea, cystis Bakeri )
Najczęstsze przyczyny:
uszkodzenie tylnej części torebki stawowej stawu kolanowego (przepuklina torebki)
zapalenie kaletek maziowych w dole podkolanowym (po przeciążeniu, u sportowców,
współistniejące z RZS – reumatoidalnym zapaleniu stawów)
Objawy:
klasyczne cechy stanu zapalnego, czyli wszystkie albo niektóre z następujących:
ból (dolor) okolicy podkolanowej, zaczerwienie (rubor), ocieplenie (calor), guz (tumor),
czyli uwypuklenie pod skórą, czasami chełboczące pod palcem w czasie badania
palpacyjnego (gdyż cysta wypełnia się płynem)
czasami nabrzmiała cysta może powodować drętwienie łydki, zwłaszcza, gdy jest
zlokalizowana pod mięśniem półbłoniastym albo brzuchatym łydki. Spowodowane jest to
uciskiem na przebiegające w okolicy liczne struktury nerwowe i naczyniowe.
Rozpoznanie:
na ogół nie sprawia trudności po przeprowadzeniu wywiadu lekarskiego i zbadaniu pacjenta.
W wątpliwych przypadkach wykonuje się następujące badania:
USG – badanie ultrasonograficzne okolicy dołu podkolanowego
RTG z kontrastem – takie zdjęcie radiologiczne może wykazać połączenie ze stawem
kolanowym. Cysta Bakera ma połączenie ze stawem kolanowym w ok. 50% przypadków.
Punkcja diagnostyczna – nakłucie igłą cysty, z której wydobywa się wówczas treść o konsystencji płynu stawowego.
50% cyst dołu podkolanowego posiada połączenie ze stawem kolanowym. Oznacza to, że podczas przeciążenia stawu (np. po uprawianiu sportu) dochodzi do reakcji zapalnej w jego obrębie, czego skutkiem jest wysięk w stawie. Płyn ten przedostaje się do cysty, powodując jej wypełnienie i typowe dolegliwości. Cysta Bakera może więc być wyrazem patologii toczącej się w obrębie samego stawu, a nie tylko pozastawowej okolicy dołu podkolanowego.
Leczenie:
początkowo stosuję się fizjoterapię – masaże, ultradźwięki itp.
punkcja i wstrzyknięcie środka sterydowego, który ma na celu ograniczyć proces zapalny
jeśli te zabiegi nie przyniosą trwałej poprawy, to ogólnie przyjętym sposobem leczenia jest
leczenie operacyjne. Usuwa się wówczas torbiel, zamykając połączenie ze stawem
(jeśli takie istniało). Jeśli torbiel współistnieje z zapaleniem błony maziowej stawu,
(np. w reumatoidalnym zapaleniu stawów), wykonuje się dodatkowo synowektomię
(usunięcie przerosłej, zmienionej zapalnie błony maziowej) z oddzielnego cięcia skórnego.
Rokowanie:
jest dobre. Prawidłowo stosowana fizjoterapia może wystarczyć. Jeśli nie, leczenie operacyjne na trwałe usuwa cystę.
Weryfikacja merytoryczna : Lek. med. Jan Paradowski
autorzy : jbg, avs
data modyfikacji : 08.04.2009, avs
