Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (łac. meningitis)

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (łac. meningitis) - choroba zakaźna wywoływana przez wirusy lub bakterie, rzadziej przez pierwotniaki i pasożyty.

 

Spis treści1 Epidemiologia
2 Patologia
3 Objawy
4 Etiologia
4.1 Przyczyny infekcyjne
4.2 Przyczyny nieinfekcyjne
5 Diagnoza
6 Leczenie
7 Immunoprofilaktyka

 

 PatologiaZapalenie obejmuje tkanki opon, a często przylegające do nich części mózgowia i rdzenia. ObjawyPodstawowe objawy to bóle głowy, wymioty i objawy oponowe (sztywność karku, objaw
Brudzińskiego).Mogą też występować: gorączka, senność, śpiączka, podwójne widzenie, zaburzenia mowy,
porażenie mięśni, padaczka.Zapalenie bakteryjne, częściej dotyka dzieci niż dorosłych, szerzy się drogą kropelkową.
Objawy: ból gardła, gorączka, ból głowy, sztywność karku i wymioty. Na ciele pojawia się
krwistoczerwona wysypka. W ciągu jednego dnia od początku choroby może rozwinąć się
ciężki stan, prowadzący do śpiączki i śmierci.
Demografia meningokokowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Czerwony: pas meningokokowy, pomarańczowy: epidemiczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, szary: zachorowania sporadyczneEtiologiaPrzyczyny infekcyjne

• wirusy - najczęstsza przyczyna

  • enterowirusy
  • ECHO
  • HSV-2
  • arbowirusy (dają meningoencephalitis)
  • Coxsackie
  • VZV
  • Wirus Epsteina-Barr (rzadko)
  • wirus polio
  • wirusy grypy A i B
  • wirus odry

• bakterie

Grupa wiekowaPrzyczynyNoworodkiStreptokoki grupy B, Escherichia coli, Listeria monocytogenesNiemowlętaNeisseria meningitidis, Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniaeDzieciN. meningitidis, S. pneumoniaeDorośliS. pneumoniae, N. meningitidis, Mycobacteria, kryptokoki

• najczęściej:

• Neisseria meningitidis (dwoinka zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych),
• Streptococcus pneumoniae (pneumokoki),
• Haemophilus influenzae typ B;

• rzadziej:

• Listeria monocytogenes,
• choroba z Lyme (Borrelia burgdorferi),
• Staphylococcus, Escherichia coli;

• w krajach rozwijających się częstą przyczyną są prątki gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis);
• Streptococcus agalactiae sive pyogenes jest ważną przyczyną zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u noworodków, cechuje się wysoką śmiertelnością.

• grzyby, np. Cryptococcus neoformans, Coccidioides immitis.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych ropne, bakteryjne, jest zawsze wtórne do ogniska infekcji poza układem nerwowym:

• ropnego zapalenia ucha środkowego – Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae,
• ropnego zapalenia zatok – Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Staphylococcus aureus,
• odoskrzelowego zapalenia płuc – Streptococcus pneumoniae,
• zmian ropnych na skórze – Staphylococcus aureus,
• ropni przywierzchołkowych zębów – Staphylococcus aureus, flora beztlenowa,
• zakażenia dróg moczowych – Escherichia coli, Proteus mirabilis, flora beztlenowa,
• zakażenia dróg żółciowych – Escherichia coli, Proteus mirabilis,
• ogniska w jamie brzusznej – zakażenia mieszane: flora beztlenowa, pałeczki tlenowe G-.

 

Przyczyny nieinfekcyjne

• nowotwory:

• białaczka,
• nowotwory tkanki limfatycznej,
• guzy mózgu,
• przerzuty do mózgu,

• sarkoidoza,
• leki, np. metotreksat,
• zatrucie ołowiem.

 

Diagnoza
Paciorkowcowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, treść ropna w przestrzeni podpajeczynówkowej

Zmiany w płynie mózgowo-rdzeniowym zależą od rodzaju zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

Płyn mózgowo-rdzeniowy w zależności od rodzaju zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (ZOMR)[1]StanGlukozaBiałkoLiczba komórekOstre bakteryjne ZOMRNiskawysokiewysoka, często > 300/mm³Ostre wirusowe ZOMRPrawidłowaprawidłowe lub wysokiemononukleary, < 300/mm³Gruźlicze ZOMRNiskawysokiepleocytoza, mieszana < 300/mm³Grzybicze ZOMRNiskawysokie< 300/mm³Nowotworowe ZOMRNiskawysokienajczęściej mononuklearyKrwotok podpajęczynówkowyPrawidłowaprawidłowe lub wysokieerytrocyty

 

Leczenie

• przeciwwirusowo: leczenie objawowe, ogólnie podtrzymujące, w skrajnie ciężkich przypadkach gancyklowir i interferon
• przeciwbakteryjnie: antybiotyki, np. ampicylina, aminoglikozydy, cefalosporyny III generacji (np. ceftriakson, ceftazydym)

• przeciwgruźliczo: streptomycyna, pirazynamid, rifampicyna, izoniazyd, etambutol

• przeciwgrzybiczo: amfoterycyna B, flukonazol, itrakonazol

 

Immunoprofilaktyka

Istnieją szczepionki przeciwko:

• meningokokom
• Haemophilus influenzae typ B
• pneumokokom
• wirusowi kleszczowego zapalenia opon mózgowych

U niemowląt szczepienia przeciwko wirusowej odmianie meningitis stosowane są jedynie w: Irlandii, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii i na Kubie. W innych krajach (w tym Polsce) szczepionki takiej nie stosuje się.

 

Weryfikacja merytoryczna : Lek. med. Jan Paradowski


zródla: wikipedia, licencja: GNU FDL, autorzy, bj

data modyfikacji: 26.04.2008

« powrót

1