Niesteroidowe leki przeciwzapalne, NLPZ, NSLPZ
Niesteroidowe leki przeciwzapalne, NLPZ, NSLPZ (ang. Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs, NSAIDs) to szeroka, niejednorodna grupa leków wywierających działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Ich działanie polega na hamowaniu cyklooksygenazy prostaglandynowej (COX). Są nazywane niesteroidowymi z tego względu, że mają strukturę odmienną od innych leków mających właściwości przeciwzapalne - kortykosteroidów.
Najbardziej znanym lekiem z tej grupy jest aspiryna, czyli kwas acetylosalicylowy.
Spis treści
1 Zastosowanie
2 Działania niepożądane
3 Interakcje
4 Zasady terapii lekami z grupy niesterydowych leków przeciwzapalnych
5 Leki należące do grupy
5.1 Pochodne aniliny
5.2 Kwasy karboksylowe
5.2.1 Kwas salicylowy i jego estry
5.2.2 Kwasy arylooctowe
5.2.2.1 Kwasy fenyloctowe
5.2.2.2 Karbocykliczne i heterocykliczne kwasy octowe
5.2.3 Kwasy arylopropionowe
5.2.4 Kwasy fenamowe
5.2.5 Kwasy pirazonowe
5.3 Kwasy enolowe
5.3.1 Pirazolony
5.3.2 Oksykamy
5.4 Związki nie będące kwasami karboksylowymi
Zastosowanie
Stosowane objawowo w zwalczaniu gorączki, bólów o różnym pochodzeniu i małym lub średnim nasileniu. Bywają stosowane w połączeniach z innymi środkami farmaceutycznymi w celu wzmocnienia lub zmienienia profilu ich działania. Hamowanie stanów zapalnych.
Działania niepożądane
Leki z grupy NLPZ mają podobną gamę działań niepożądanych, choć ich natężenie jest różne w zależności od preparatu. Zahamowanie wytwarzania prostaglandyn PGE2 i PGI2, znosi ich działanie ochronne dla błony śluzowej przewodu pokarmowego, zmniejsza się wytwarzanie śluzu i uwalnianie wodorowęglanów, co ułatwia działanie czynników szkodliwych na błonę śluzową przewodu pokarmowego. Powoduje to podrażnienia i zwiększa ryzyko powstania wrzodów żołądka.
Objawami są łagodne nudności, uczucie ciężaru, dyskomfortu w nadbrzuszu. Poważniejszymi objawami są krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego i następstwa w postaci niedokrwistości mikrocytarnej. W skrajniejszej postaci owrzodzenia i perforacje. Na takie działania niepożądane narażeni są bardziej chorzy z chorobą wrzodową w wywiadzie, z reumatoidalnym zapaleniem stawów i w podeszłym wieku.
Inne skutki zmniejszenia poziomu prostaglandyn to:
- nasilanie prawdopodobieństwa krwotoków z uwagi na działanie antyagregacyjne (patrz: krzepliwość krwi).
- wywoływanie skurczu oskrzeli (tzw. astma aspirynowa). Mechanizm nie jest udowodniony, zakłada się jednak, że NLPZ hamują cyklooksygenazę, nie hamując lipooksygenazy. Prowadzi to do zwiększonego wytwarzania leukotrienów odpowiedzialnych za kurczenie naczyń.
- możliwość zamknięcia przewodu tętniczego u płodu - przeciwwskazane jest podawanie NLPZ w okresie ciąży
NLPZ mogą wywoływać reakcje uczuleniowe, objawiające się głównie zmianami skórnymi. Mogą też zmieniać reakcję organizmu na inne alergeny, samemu nie wywołując objawów alergii. Przypadki zmiany reakcji immunologicznej odnotowano u pszczelarzy, normalnie mało wrażliwych na jad pszczeli - po zastosowaniu przez nich leków z tej grupy i następnie użądleniu przez pszczołę obserwowano u tych osób bardzo silną, uogólnioną reakcję uczuleniową. Taka zwiększona wrażliwość utrzymywała się przez ok. tydzień od zażycia leku.
Niektóre leki z tej grupy mogą być hepatotoksyczne. Niektóre wycofane z użycia preparaty mogły powodować uszkodzenie szpiku.
Interakcje
Łączenie leków I generacji (hamujących głównie COX-1) łącznie z pochodnymi kumaryny zwiększa ryzyko powikłań krwotocznych pooperacyjnych.
Pozostałe interakcje lekowe:
- doustne leki przeciwcukrzycowe
- leki przeciwdrgawkowe
- leki hipotensyjne
- glikokortykosterydy
- aminoglikozydy
- leki moczopędne
- sole litu
- digoksyna
Zasady terapii lekami z grupy niesterydowych leków przeciwzapalnych
- stosowanie tylko jednego leku z tej grupy (wyjątek - stosowanie małych dawek (75 mg) kwasu acetylosalicylowego (aspiryna) w prewencji udaru mózgu i choroby niedokrwiennej serca)
- stopniowe zwiększanie dawek do osiągnięcia dawki maksymalnej, a nie łączenie leków
- przed ewentualną decyzją o zmianie preparatu - odpowiednio długie jego stosowanie
- wybieranie leku o najlepszej skuteczności przy możliwie najmniejszych działaniach niepożądanych
- monitorowanie działań niepożądanych oraz unikanie interakcji lekowych.
czytaj dalej ...
